عاملهای اصلی این روند، کاهش گسترهی یخهای دریایی و گرمتر شدن اقیانوسهاست که هر دو تحت تاثیر تغییرات اقلیمی رخ میدهد.
پنگوئن امپراتور و فک خزدار جنوبگان در فهرست سرخ گونههای در معرض تهدید اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) دوباره در رده «در معرض خطر» قرار گرفتهاند.
آگهی
آگهی
تغییرات اقلیمی در جنوبگان باعث دگرگونی در یخهای دریایی شده است که پیشبینی میشود تا دهه ۲۰۸۰ جمعیت پنگوئنهای امپراتور را به نصف کاهش دهد، و در همین حال کاهش دسترسی به غذا از سال ۲۰۰۰ تاکنون جمعیت فکهای خزدار جنوبگان را ۵۰ درصد کم کرده است.
دکتر گرتل آگیلار، مدیرکل IUCN، میگوید: «در حالی که کشورها خود را برای نشست مشورتی پیمان جنوبگان در ماه مه آماده میکنند، این ارزیابیها دادههای ضروری برای تصمیمگیری درباره این قاره باشکوه و حیاتوحش شگفتانگیزش فراهم میکند.»
او میافزاید: «نقش جنوبگان به عنوان "نگهبان یخزده" سیاره ما بیبدیل است، چون بیشمار مزیت برای انسانها به همراه دارد، اقلیم را پایدار نگه میدارد و پناهگاهی برای گونههای منحصربهفرد حیاتوحش فراهم میکند.»
تغییرات اقلیمی خطر غرق شدن جوجهپنگوئنها را بیشتر میکند
پنگوئن امپراتور بر اساس پیشبینیهایی که نشان میدهد جمعیت آن تا دهه ۲۰۸۰ به نصف میرسد، در فهرست سرخ IUCN از رده «نزدیک به تهدید» به رده «در معرض خطر» منتقل شده است.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد تنها بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ حدود ۱۰ درصد از این جمعیت از دست رفته است، یعنی بیش از ۲۰ هزار پنگوئن بالغ.
به گفته IUCN عامل اصلی این روند، شکسته شدن زودهنگام و از بین رفتن یخهای دریایی است که از سال ۲۰۱۶ به کمترین سطحهای ثبتشده رسیدهاند.
پنگوئنهای امپراتور برای نگهداری جوجهها و در فصل پرریزی که ضد آب نیستند به «یخ پایدار» نیاز دارند؛ یخ دریاییای که به خط ساحلی، بستر اقیانوس یا کوههای یخی به گلنشسته متصل است.
اگر این یخ خیلی زود بشکند، پیامد آن میتواند مرگبار باشد.
تبدیل فاجعههایی که به چشم دیده میشوند، مثل فرو ریختن یک کلونی زادآوری در دریا پیش از آنکه جوجهها توانایی شنا کردن پیدا کنند، به برآوردهای جمعیتی کار آسانی نیست.
اما مدلسازیهای جمعیتی که طیف گستردهای از سناریوهای آینده اقلیمی را در نظر میگیرد نشان میدهد اگر کاهش شدید و فوری در انتشار گازهای گلخانهای رخ ندهد، جمعیت پنگوئن امپراتور در طول همین قرن به سرعت سقوط خواهد کرد.
مارتین هارپر، مدیرعامل «بردلایف اینترنشنال» که به عنوان نهاد مرجع پرندگان در فهرست سرخ IUCN ارزیابی پنگوئن امپراتور را هماهنگ کرده است، میگوید: «پنگوئنها همین حالا هم از جمله در معرضتهدیدترین پرندگان روی زمین هستند.»
او هشدار میدهد: «قرار گرفتن پنگوئن امپراتور در رده در معرض خطر هشداری جدی است؛ تغییرات اقلیمی بحران انقراض را پیش چشم ما شتاب میدهد. دولتها باید همین حالا برای کربنزدایی فوری از اقتصادهای خود اقدام کنند.»
افزایش دمای اقیانوس منابع غذایی فکهای خزدار جنوبگان را کاهش میدهد
فک خزدار جنوبگان نیز در فهرست سرخ IUCN از رده «کمترین نگرانی» به رده «در معرض خطر» منتقل شده است.
جمعیت این گونه بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته و از حدود دو میلیون و ۱۸۷ هزار فرد بالغ در سال ۱۹۹۹ به ۹۴۴ هزار فرد در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
به گفته IUCN کاهش مداوم این جمعیت به دلیل تغییرات اقلیمی است، زیرا افزایش دمای اقیانوسها و کاهش گستره یخهای دریایی کریلها را در جستوجوی آب سردتر به اعماق بیشتر اقیانوس میراند و در نتیجه دسترسی فکها به غذا را کم میکند.
کمبود کریل در ساوت جورجیا میزان زنده ماندن تولهها را در سال نخست زندگی به شدت پایین آورده و در نتیجه جمعیت زادآور رو به سالخوردگی گذاشته است.
سایر تهدیدها، از جمله شکار شدن به دست نهنگهای قاتل و فکهای پلنگی و نیز رقابت با جمعیتهای در حال بازیابی نهنگهای بالهدار که همان ذخایر کریل را هدف میگیرند، احتمالا بر این جمعیت رو به کاهش نیز اثر میگذارند.
آنفلوانزای پرندگان فکهای فیلی را تهدید میکند
فک فیلی جنوبی هم دوباره طبقهبندی شده و پس از کاهشهایی که به دلیل شیوع آنفلوانزای فوقحاد پرندگان (HPAI) رخ داده، در فهرست سرخ IUCN از رده «کمترین نگرانی» به رده «آسیبپذیر» منتقل شده است.
شیوع آنفلوانزای پرندگان از سال ۲۰۲۰ در سراسر جهان به طور چشمگیری افزایش یافته و به پستانداران نیز سرایت کرده است. این بیماری چهار مورد از پنج زیرجمعیت اصلی را تحت تاثیر قرار داده، به طوری که در برخی کلونیها بیش از ۹۰ درصد تولههای تازه متولد شده را کشته و بر مادههای بالغ که نسبت به نرها زمان بیشتری را در ساحل میگذرانند به شدت اثر گذاشته است.
نگرانیها رو به افزایش است که مرگومیر پستانداران دریایی بر اثر بیماریها با گرم شدن زمین بیشتر شود، به ویژه در مناطق قطبی که حیوانات پیش از این چندان در معرض عوامل بیماریزا نبودهاند.
حیواناتی که در کلونیهای متراکم زندگی میکنند، مانند فکهای فیلی جنوبی، به طور ویژه از بیماریها آسیب میبینند.