نشریه پولیتیکو در گزارشی ضمن اشاره به توافق آتشبس دو هفتهای میان تهران و واشنگتن که امیدها به پایان تنش و درگیری در خاورمیانه را تقویت کرده، از بیم و نگرانی اروپا برای به دوش کشیدن بار پرداخت هزینههای این توافق خبر داده است.
نویسنده تصریح میکند که از غزه گرفته تا اوکراین و تنگه هرمز؛ دونالد ترامپ عادت دارد اروپا را در موقعیتی قرار دهد که جورِ جبران خسارات و خرابیها را بکشد.
آگهی
آگهی
در این گزارش همچنین آمده است که دونالد ترامپ بحران میآفریند و این اروپاست که فراخوانده میشود تا آن را جمعوجور کند، یا دستکم برای حل آن تاوان مالی سنگینی بپردازد.
به گفته پنج دیپلمات و مقام اتحادیه اروپا، این رویهای است که اروپا بیم آن دارد پس از اعلام توافق آتشبس میان رئیسجمهوری آمریکا و ایران، در خصوص تنگه هرمز نیز تکرار شود.
رهبران اروپایی پیشتر وعده داده بودند که پس از توقف درگیریها به پاکسازی این آبراه مناقشهبرانگیز و نیز ایمنسازی ناوبری در آن کمک کنند.
اکنون نهتنها این احتمال وجود دارد که بارِ مالیِ عملیات پرخرج اسکورت کشتیها و مینروبی در این تنگه بر دوش فرانسه، آلمان و بریتانیا بیفتد، بلکه کشتیهای تجاری این کشورها نیز احتمالا مجبور خواهند شد صرفا برای حق عبور از این مسیر، عوارض سنگینی بپردازند؛ هزینهای که پیش از جنگ اصلا وجود نداشت.
ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که در حال بررسی یک «طرح مشترک» با ایران و عمان برای وضع عوارض عبور کشتیها از تنگه هرمز است.
اگر این واقعیت را نیز در نظر بگیریم که در صورت تداوم آتشبس، هزینههای انرژی در اروپا احتمالا برای هفتهها یا حتی ماهها همچنان بالا باقی خواهد ماند، یک روند مشخص را باید انتظار داشت: اروپا برای ماندن در ائتلاف فراآتلانتیک که ماهیت وجودی آن اکنون بهشدت غیرقابلپیشبینی شده، مجبور است بیش از پیش هزینه بپردازد.
ناچو سانچز آمور، قانونگذار سوسیالیست اسپانیایی و عضو کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا در این باره میگوید: «این یک رویه تکراری است. در غزه، ما هزینه بازسازی را خواهیم پرداخت. در اوکراین، ما هزینه جنگ را میدهیم و در این مقطع، اساسا بهتنهایی این بار را به دوش میکشیم. اکنون نیز ممکن است مجبور شویم هزینه پاکسازی تنگه هرمز را بپردازیم.»
او افزود: «مبنای ناتو باید بر وفاداری متقابل باشد، اما در عمل امور اینگونه پیش نمیرود.»
چالش بزرگ بعدی
ساعاتی پس از آنکه ترامپ شامگاه سهشنبه به وقت واشنگتن، با عقبنشینی از تهدیدهای خود مبنی بر نابودی کامل ایران و یک تمدن بزرگ، حصول توافق آتشبس را اعلام کرد، رهبران اتحادیه اروپا از این رویداد به عنوان یک پیروزی برای دیپلماسی استقبال کردند.
اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا در شبکههای اجتماعی از این توافقِ لحظهآخری، به عنوان کاهش تنشی «بسیار ضروری» یاد کرد.
اما رهبران اروپایی حتی در همان لحظاتی که نفس راحتی میکشیدند، در حال آمادهسازی خود برای چالش بزرگ بعدییعنی چگونگی بازگشایی تنگه هرمز بودند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه که بر سر این جنگ با ترامپ دچار اختلاف شده، روز چهارشنبه گفت که گروهی متشکل از ۱۵ کشور از جمله فرانسه، «بهمحض مهیا شدن شرایط» ازسرگیری تردد دریایی در این تنگه را تسهیل خواهند کرد.
پولیتیکو در این گزارش یادآور میشود که چنین ماموریتی به آسانی صورت نخواهد گرفت؛ حتی اگر این ماموریت میان نیروی دریایی چندین قدرت مختلف از جمله استرالیا و بریتانیا که عضو اتحادیه اروپا نیستند، تقسیم شود، باز هم بسیار پرهزینه خواهد بود.
عملیات تحت رهبری آمریکا موسوم به «اراده راسخ» در سالهای ۱۹۸۷-۱۹۸۸ که با هدف محافظت از نفتکشهای کویتی در برابر حملات ایران انجام شد، صدها میلیون دلار برای کشورهای متحدِ مشارکتکننده هزینه در برداشت؛ حال آنکه این رقم با محاسبه نرخ تورم، امروز احتمالا به بیش از یک میلیارد دلار میرسد.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا نیز روز چهارشنبه در بیانیهای به ضرورت بازگشایی این تنگه اشاره کرد. با این حال، اظهارات وی بیشتر بر لزوم «حلوفصل سریع این مناقشه» متمرکز بود تا پرداختن به موضوع اسکورتهای دریایی و مینروبی که اقداماتی هزینهبر محسوب میشوند.
در واقع، به محض اعلام آتشبس از سوی ترامپ، شاهد عزیمت کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا و کایا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا به خاورمیانه برای تلاش در جهت تحکیم و دائمی کردن این آتشبس بودیم.
به گفته دفتر نخستوزیری بریتانیا، استارمر قرار است مذاکرات بیشتری با چندین تن از رهبران کشورهای خلیج فارس «در خصوص اقدامات عملی به منظور احیای آزادی ناوبری در تنگه هرمز» داشته باشد.
در همین حال، مقرر شده است که کالاس با وزیر امور خارجه عربستان سعودی و جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، پای میز مذاکره بنشیند.
به گفته یک دیپلمات اتحادیه اروپا که در جریان این گفتوگوها قرار دارد و به شرط ناشناس ماندن مصاحبه میکرد: «نکته کلیدی این است که آتشبس باید پابرجا بماند.»
این دیپلمات خاطرنشان کرد که وعده فرانسه، آلمان، بریتانیا و سایر کشورها برای پاکسازی تنگه هرمز، «بهمنزله دادنِ یک چک سفید امضا نیست.» او افزود: «ما آمادهایم تا تحت شرایط مناسب کمک کنیم.»
بر اساس این گزارش، حتی اگر نیازی به انجام عملیات مینروبی نباشد نیز اروپا احتمالاً برای مدتی همچنان از پیامدهای این جنگ بر منابع و بازارهای انرژی زیان خواهد دید.
یک سخنگوی دولت فرانسه در پاسخ به این پرسش که قیمت بنزین چه زمانی پس از آتشبس روند نزولی پیدا خواهد کرد، گفت: «من در این باره محتاط هستم. ما پیش از این نیز اخباری مبنی بر کاهش قیمتها شنیدهایم که اثر آن به مصرفکنندگان نهایی منتقل نشده است.»
تحمیل اراده بر جهان
این روحیهِ احتیاط آمیز و توام با هشیاری، احتمالا به نشست غیررسمی رهبران اروپایی که اواخر ماه جاری در نیکوزیا، پایتخت قبرس برگزار میشود نیز کشیده خواهد شد.
آنها قرار است در این نشست، علاوه بر بررسی پیامدهای جنگ ایران، درباره چگونگی تامین مالی اوکراین نیز به بحث و تبادل نظر بپردازند.
بر اساس اظهارات این دیپلمات اتحادیه اروپا، جان کلام این است که اروپا همچنان از پیامدهای ضعف نسبی خود در عرصه جهانی رنج میبرد.
این دیپلمات تصریح کرد: «ما از نظر مفهوم کلاسیکِ قدرت سخت، آنچنان قدرتی نداریم که بتوانیم اراده خود را بر جهان تحمیل کنیم. در نهایت تنها گزینهای که برایمان باقی میماند و در آن گرفتار میشویم، این است که با توسل به مذاکره و چانهزنی خود را از بحرانها بیرون بکشیم و صرفا به فکر کاهش خسارتها باشیم.»