اعلام آتشبس موقت میان آمریکا، اسرائیل و ایران پس از نزدیک به ۴۰ روز تنش و درگیری منطقهای، با واکنشهای گسترده بینالمللی مواجه شد و توجه جهانیان را بیش از پیش به آینده امنیت خاورمیانه و اثرات این توافق جلب کرد.
در سطح بینالمللی، واکنشها گسترده و متنوع بود.
آگهی
آگهی
- آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، با استقبال از این آتشبس، از تمامی طرفها خواست به توافق پایبند بمانند و آن را گامی در جهت «هموار کردن مسیر برای صلح پایدار و جامع در منطقه» دانست. وی همچنین بر «ضرورت فوری پایان خشونتها برای حفظ جان غیرنظامیان و کاهش رنج انسانی» تاکید کرد و از نقش پاکستان و دیگر کشورهای میانجی در تحقق این توافق قدردانی نمود.
- در همین راستا، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز با استقبال از آتشبس، بر آمادگی آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای ایفای نقش نظارتی و تضمین امنیت هستهای تاکید کرد. این نهاد در بیانیهای اعلام کرد که بازگشت به مسیر دیپلماسی، بهویژه در خصوص برنامه هستهای ایران، اقدامی مثبت است و آژانس آماده حمایت از تلاشها برای دستیابی به توافقی پایدار از طریق راستیآزمایی و نظارت خواهد بود.
- پاپ لئو چهاردهم نیز با «خشنودی» از اعلام آتشبس دو هفتهای، آن را نشانهای از «امید» دانست. پاپ که یکی از منتقدان سرسخت این جنگ بوده است، این وقفه در درگیریها را فرصتی برای بازگشت به مذاکرات و پایان جنگ دانست. وی در سخنرانی خود در واتیکان گفت: «تنها با بازگشت به مذاکرات میتوان جنگ را پایان داد. امیدوارم این دوره حساس دیپلماسی با دعا همراه باشد تا گشایش از طریق گفتوگو، راهحلی برای دیگر بحرانهای جهانی شود.»
این واکنش پس از مواضع پیشین پاپ لئو در روز سهشنبه مطرح شد که تهدیدات علیه مردم ایران را «واقعا غیرقابل قبول» خواند و هشدار رئیسجمهوری آمریکا مبنی بر اینکه «یک تمدن نابود خواهد شد» را محکوم کرد.
واکنشها در سطح اتحادیه اروپا و تاکید بر جنگهای لبنان و روسیه
- کایا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، آتشبس میان آمریکا و ایران را «گامی برای عقبنشینی از لبه پرتگاه» توصیف کرد و آن را روزنهای بسیار ضروری برای از سرگیری گفتوگوهای دیپلماتیک دانست.
خانم کالاس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این آتشبس، «فرصتی بسیار ضروری برای کاهش تهدیدها، توقف پرتاب موشکها، از سرگیری حملونقل دریایی و ایجاد فضایی برای دیپلماسی به سوی یک توافق پایدار ایجاد میکند.»
- فردریش مرتس، صدراعظم آلمان ضمن استقبال از این آتشبس، اعلام کرد که «هدف اکنون باید رسیدن به پایان ادامهدار جنگ از طریق دیپلماسی باشد.»
- امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه نیز گفت: «ما از آغاز این درگیری و در طول نزدیک به ۴۰ روز گذشته، بارها تاکید کردیم که تنها از طریق مذاکره میتوانیم تضمینهای امنیتی لازم برای ثبات در سراسر منطقه را فراهم کنیم.» وی همچنین تاکید کرد که کشورش «خواستار تضمین شمول کامل لبنان» در این آتشبس است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
- وزیر امور خارجه اسپانیا تاکید کرد که ادامه تهاجم اسرائیل به لبنان پس از توافق آتشبس دو هفتهای میان آمریکا و ایران، کاملاً «غیرقابل قبول» است. خوزه مانوئل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا، در رادیوی دولتیاین کشور اعلام کرد که تمام جبههها باید متوقف شوند و تمام جبههها شامل لبنان نیز میشود. غیرقابل قبول است که جنگ اسرائیل و تهاجم اسرائیل به یک کشور مستقل مانند لبنان ادامه یابد.»
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا نیز آتشبس میان آمریکا و ایران را به عنوان «خبر خوشی» تلقی کرد، اما تاکید کرد که کشورش «برای کسانی که جهان را به آتش میکشند و بعد با یک سطل ظاهر میشوند» تحسین نخواهد کرد.
- اوکراین نیز این اقدام را ستود و وزیر أمور خارجه این کشور خواستار «قاطعیت» مشابه آمریکا برای توقف جنگ روسیه در اوکراین شد.
واکنش چین و روسیه
- روسیه ضمن استقبال از آتشبس، با لحنی به نظر کنایهآمیز، ابراز امیدواری کرد که این وقفه در درگیریها باعث شود ایالات متحده زمان و زمینه لازم برای از سرگیری مذاکرات سهجانبه صلح درباره اوکراین را پیدا کند. دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت که مسکو از تصمیم برای جلوگیری از تشدید بیشتر نظامی استقبال میکند و امیدوار است واشنگتن بتواند زمینه را برای از سرگیری این گفتوگوهای متوقفشده فراهم کند.
وزارت امور خارجه روسیه نیز به نحوه آغاز حملات علیه ایران و حضور آمریکا و اسرائیل در این درگیری واکنش نشان داد. ماریا زاخارووا، سخنگوی این وزارتخانه گفت که این یک «حمله تهاجمی یک طرفه و غیر موجه» بود که به «شکست سنگینی» منجر شده و تاکید کرد که تنها راهحل واقعی، سیاسی و مبتنی بر مذاکرات است.
- مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین نیز در یک کنفرانس خبری در پکن گفت که کشورش ضمن استقبال از آتشبس بین ایالات متحده و ایران، به تلاش خود برای بازگرداندن صلح در خاورمیانه ادامه خواهد داد.
پیشتر، دونالد ترامپ در پی اعلام توافق آتشبس با ایران در گفتگو با خبرگزاری فرانسه گفته بود معتقد است چین ایران را به مذاکره ترغیب کرده است.
استقبال گسترده در آسیا و تاکید بر رسیدن به توافق نهایی
- ژاپن نیز آن را «حرکتی مثبت» ارزیابی کرد و بر ضرورت دستیابی به توافق نهایی تاکید نمود.
- در منطقه اقیانوسیه، استرالیا از آتشبس استقبال کرد و ابراز امیدواری نمود که توافق به حل و فصل بلندمدت منجر شود. این کشور نقش پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان را در مذاکرات تحسین کرد و هشدار داد که طولانی شدن جنگ «پیامدهای شدید اقتصادی و انسانی» خواهد داشت.
- نیوزیلند نیز ضمن استقبال از آتشبس، بر «اهمیت ادامه کار در روزهای آینده برای تضمین پایداری آتشبس» تاکید کرد و از تلاشهای کشورهای میانجی قدردانی نمود. به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
- مالزی نیز آتشبس را «تحولی مهم و گامی اساسی برای کاهش تنشها و بازگرداندن صلح و ثبات» دانست و از همه طرفها خواست تمام شرایط توافق را با «حسن نیت» اجرا کنند.»
- از سوی دیگر، هند با استقبال از آتشبس، خواستار «تضمین آزادی بیوقفه کشتیرانی» در تنگه هرمز شد و تاکید کرد که این درگیریها موجب اختلال در تأمین انرژی و شبکههای تجارت جهانی شده است.
واکنشهای کشورهای میانجی چه بود؟
- عمان، میزبان مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران، از آتشبس استقبال کرد و خواستار «تشدید تلاشها برای حل بحران» شد و عراق نیز ضمن استقبال از خبر، تاکید کرد که پایبندی کامل طرفین برای دستیابی به راهحل پایدار ضروری است.
- مصر نیز این آتشبس را «فرصتی بسیار مهم و مغتنم» برای آغاز مذاکرات، دیپلماسی و گفتوگوی سازنده دانست.
- وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیهای در شبکه ایکس تاکید کرد که این کشور از تلاشهای مداوم پاکستان، بهویژه با نقشآفرینی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح آن، در دستیابی به این توافق حمایت و قدردانی میکند. در این پیام آمده است که «پادشاهی [عربستان] در عین حال بر ضرورت باز نگه داشتن تنگه هرمز برای کشتیرانی دریایی تاکید میکند.»
- ترکیه ضمن حمایت از آتشبس اعلام کرد از مذاکرات پیشرو در اسلامآباد پشتیبانی خواهد کرد و بر «اجرای کامل توافق در میدان» تاکید دارد.
- سایر کشورها از جمله تاجیکستان نیز به برقراری آتشبس موقت ایران و آمریکا واکنش نشان دادند و از آن استقبال کردند.
واکنشها در داخل آمریکا و زیر سوال بردن ترامپ
در داخل آمریکا، واکنشها بهشدت قطبی بود، بطوریکه برخی این اقدام را به عنوان گامی مثبت تحسین کردند و برخی دیگر صلاحیت رئیس جمهوری آمریکا از حزب جمهوریخواه را برای رهبری این کشور به چالش کشیدند.
دموکراتها، هرچند از توقف فوری درگیریها استقبال کردند، تاکید داشتند که اقدامات آقای ترامپ پیش از این آتشبس، از جمله تهدید به نابودی تمدن ایران، نشانهای از بیثباتی او است. تهدیدات پیشین آقای ترامپ برای نابودی تمدن ایران باعث شد گروهی از منتقدان از اعضای کابینه او بخواهند تا متمم ۲۵ قانون اساسی را به اجرا بگذارند. این متمم، در شرایطی که رئیس جمهوری قادر به اداره کشور نباشد، به ویژه در صورت بیماری، انتقال قدرت را ممکن میسازد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
- یاسمین انصاری، عضو ایرانیتبار مجلس نمایندگاه آمریکا در بیانیهای نوشت: «من برای ۹۰ میلیون ایرانی که در ۲۴ ساعت گذشته بدترین تجربه عمرشان را پشت سر گذاشتند و تصور میکردند با فاجعهای هستهای روبهرو خواهند شد، علیالحساب نفس راحتی میکشم که شامل رژیم ایران نمیشود.… اما این تغییر نمیدهد که ترامپ تهدید به نسلکشی کرده و اظهارات او مبنی بر اینکه ‘یک تمدن کامل خواهد مرد’ و ایران را ‘به عصر حجر بازخواهد گرداند’، ثابت میکند که او از نظر ذهنی ناپایدار و غیرقابل اعتماد برای اداره کشور است.»
او با اشاره به تاثیرات گسترده این جنگ بر نیروهای آمریکایی و مردم منطقه، خواستار اقدام فوری از سوی کنگره و کابینه برای پایان دادن به این بحران شد و در پیام خود نوشت: «دعا میکنم این آتشبس برقرار بماند و برای مردم ایران صلح و آزادی آرزو میکنم.»
- الکساندریا اوکاسیو-کورتز نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که اعلام آتشبس «چیزی را تغییر نمیدهد» و «رئیسجمهور مردم ایران را به نسلکشی تهدید کرده و همچنان از این تهدید بهعنوان اهرم استفاده میکند.» او در ادامه هشدار داد که اقدامات ترامپ «بهوضوح کشور ما را از آستانه استیضاح یا توسل به متمم ۲۵ عبور داده است» و در پایان تصریح کرد: «چه از سوی کابینه و چه از سوی کنگره، رئیسجمهور باید از مقام خود برکنار شود. ما در حال بازی با لبه پرتگاه هستیم.»
- چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در مجلس سنا، ضمن ابراز خوشحالی از عقبنشینی ترامپ از تهدادات خود، او را «فردی بیمار» خواند و تاکید کرد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
- در سوی دیگر، برخی جمهوریخواهان از جمله سناتور کوین کرامر اقدامات ترامپ را نشانه «قدرت و دفاع از کشور» دانستند.
- زاخ نان، نماینده جمهوریخواه آیووا، نوشت: «رئیسجمهور باید اختیار عمل قاطعانه مطابق با قانون جنگ را داشته باشد و این عملیات با استفاده از نیروی عظیم، ایران را متوقف کرد.»
- سناتور لیندزی گراهام نیز با احتیاط بر لزوم بررسی دقیق کنگره برای سنجش واقعیتها تاکید کرد و فرایندی مشابه بررسی توافق هستهای اوباما را پیشنهاد داد.
در اسرائیل، اختلاف نظرها شدید بود
- بنیامین نتانیاهو،نخستوزیر اسرائیل ضمن حمایت از تصمیم برای توقف حملات علیه ایران، اعلام کرد که آتشبس شامل لبنان نمیشود و نیروهای اسرائیلی همچنان درگیر نبرد با حزبالله خواهند بود.
- در مقابل، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، توافق را «فاجعهای دیپلماتیک» توصیف کرد و افزود که «ترمیم آسیبهای راهبردی و دیپلماتیک ناشی از تکبر [نتانیاهو] و فقدان برنامهریزی سالها طول خواهد کشید.»