اسماعیل بقای، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز دوشنبه اعلام کرد که عملیات اخیر ایالات متحده برای نجات خدمه جنگنده سرنگونشده آمریکایی «ممکن است» پوششی برای «سرقت اورانیوم غنیشده» از ایران بوده باشد.
این ادعا پس از آن مطرح شده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز یکشنبه از نجات دومین خدمه جنگنده اف-۱۵ سقوط کرده در خاک ایران طی یک عملیات «جسورانه» خبر داده بود.
آگهی
آگهی
سخنگوی وزارت خارجه ایران در حالی چنین موضوعی را در نشست خبری هفتگی خود با خبرنگاران در میان گذاشت که افزایش تنش نظامی میان دو کشور پس از سرنگونی یک جنگنده آمریکایی در جنوب ایران وارد مرحله تازهای شده و رئیس جمهوری آمریکا تهدید کرده است در صورت عدم حصول توافق با تهران بر سر برنامه هستهای و همچنین بسته ماندن تنگه هرمز، زیرساختهای انرژی و حیاتی ایران را هدف حملاتی ویرانکننده قرار خواهد داد.
اسماعیل بقایی روز دوشنبه با اشاره به «پرسشها و ابهامات فراوان» پیرامون عملیات اخیر نیروهای آمریکایی گفت: «منطقهای در استان کهگیلویه و بویراحمد که ادعا میشود خلبان آمریکایی در آن حضور داشته فاصله زیادی با منطقهای در مرکز ایران دارد که نیروهای آمریکایی در آن فرود آمدند یا قصد پیاده کردن نیروهایشان را داشتند.»
وی در ادامه تاکید کرد: «احتمال اینکه این یک عملیات فریب برای سرقت اورانیوم غنیشده بوده باشد، به هیچ وجه نباید نادیده گرفته شود.» آقای بقایی همچنین این عملیات را یک «فاجعه» برای ایالات متحده توصیف کرد که به گفته او جز «ویرانی و هزینه سنگین» نتیجهای نداشته است.
در همین حال، ارتش ایران این اقدام آمریکا را یک «مأموریت فریب و فرار» خوانده و تاکید کرده است که این عملیات «به طور کامل خنثی شد». مقامات نظامی ایران اعلام کردهاند که چندین فروند هواگرد آمریکایی پس از هدف قرار گرفتن در جریان این ماموریت، مجبور به «فرود اضطراری» در جنوب استان اصفهان شدند و در نتیجه، نیروهای آمریکایی برای جلوگیری از دسترسی ایران، «هواگردهای سرنگونشده خود را به شدت بمباران کردند.»
روایت مقامات نظامی ایران درباره بمباران لاشهها، با گزارشهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی همخوانی دارد. گزارشها حاکی از آن است که نیروهای ویژه آمریکا (از جمله یگان ویژه نیروی دریایی موسوم به SEAL Team Six) پس از مواجهه با نقص فنی در هواپیماهای ترابری سی-۱۳۰ (C-130) و بالگردهای خود در جریان تخلیه نیروها، پیش از ترک خاک ایران مجبور شدند این هواگردها را برای جلوگیری از افتادن فناوریهای حساس به دست نیروهای مسلح ایران، منهدم کنند. رسانههای دولتی ایران نیز تصاویری از لاشه سوخته این تجهیزات در بیابانهای اصفهان منتشر کردند و مدعی شدند که علاوه بر دو هواپیماهای ترابری، دو بالگرد نیز در این عملیات هدف قرار گرفته و سرنگون شدهاند.
این مواضع در پی یکی از پیچیدهترین عملیاتهای جستجو و نجات (CSAR) ارتش آمریکا در خاک ایران مطرح میشود که با پوشش خبری و واکنشهای زیادی همراه بوده است.
یک فروند جنگنده پیشرفته «اف-۱۵ ای استرایک ایگل» نیروی هوایی آمریکا روز جمعه ۳ آوریل بر فراز جنوب غربی ایران سرنگون شد. خلبان اصلی این جنگنده در همان روز نخست توسط تیم جستجو ارتش آمریکا شناسایی و با موفقیت نجات یافت.
دومین خدمه جنگنده که «افسر سیستمهای تسلیحاتی» بود، بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی توانست پس از خروج اضطراری به ارتفاعات کوهستانی زاگرس پناه ببرد و بیش از ۲۴ ساعت در شرایطی سخت خود را از دید نیروهای جستجوگر ایرانی پنهان نگه دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا بامداد یکشنبه در پلتفرم شبکه اجتماعی خود، «تروث سوشال» از نجات موفقیتآمیز این افسر خبر داد. آقای ترامپ این ماموریت را «یکی از جسورانهترین عملیاتهای جستجو و نجات در تاریخ آمریکا» خواند و اعلام کرد که این سرهنگ آمریکایی اگرچه مجروح شده، اما در وضعیت پایداری است و هیچ نیروی آمریکایی در این عملیات کشته نشده است.
اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران: وضعیت، مکانیابی و نقش آن در دیپلماسی
اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصد یکی از حساسترین و چالشبرانگیزترین بخشهای برنامه هستهای ایران است. رسیدن به غنای ۶۰ درصدی از لحاظ فنی یک گام کوتاه تا رسیدن به اورانیوم با درجه تسلیحاتی (حدود ۹۰ درصد) محسوب میشود.
بر اساس برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران بیش از ۴۴۰ کیلوگرم از این نوع اورانیوم را در اختیار دارد. تعیین تکلیف این ذخایر به یکی از اهداف اصلی دولت آمریکا و شرط کلیدی در هرگونه توافق احتمالی با تهران تبدیل شده است.
طبق اظهارات رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گمان میرود بخش قابلتوجهی از این ذخایر ۶۰ درصدی (حدود ۲۰۰ کیلوگرم) در مجتمع هستهای اصفهان و در داخل تونلهای زیرزمینی محافظتشده نگهداری میشود.
در پی تنشهای نظامی و حملات هدفمند ماههای گذشته به تاسیسات هستهای، دسترسی بازرسان آژانس به این تونلها و مواد به شدت محدود شده است. به همین دلیل، آژانس برای رصد وضعیت این ذخایر تا حد زیادی به تصاویر ماهوارهای تجاری وابسته شده است.
دولت ایالات متحده درتلاش است تا خطر این ذخایر را از طریق یک توافق یا تفاهم دیپلماتیک با تهران برطرف کند. با این حال گمانهزنیهایی نیز در خصوص تلاش احتمالی واشنگتن برای دست زدن به یک عملیات ویژه کماندویی به منظور خارج کردن ذخایر اورانیوم از ایران در صورت به بن رسیدن مذاکرات و عدم حصول توافق با تهران در برخی رسانهها مطرح شده است.