دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز شنبه به ایران ۴۸ ساعت فرصت داد تا یا به «توافق» با واشنگتن تن دهد یا در انتظار «جهنم» باشد.
تهدید رئیسجمهوری ایالات متحده در مورد به پا کردن «جهنم» در ایران جای تفسیرهای متفاوتی دارد. در گام اول باید توجه داشت که دونالد ترامپ مانند رهبر هر کشور دیگری که در جنگ است در تهدیدهای خود از ادبیات اغراقشده و واژگانی افراطی استفاده میکند.
آگهی
آگهی
این در حالی است که شخص دونالد ترامپ در طول حیات سیاسی خود با مطالبی که در شبکههای اجتماعی منتشر کرده نشان داده است که در این زمینه مهارتی خاص دارد.
با این حال نمیتوان بدبینانهترین تفسیر از واژه «جهنم» روی زمین را در سخنان قدرتمندترین رهبر سیاسی جهان نادیده گرفت. بسیاری از افراد ناخودآگاه با شنیدن «جهنم» به یاد تصاویر انفجار هولناکترین و مخربترین سلاح یعنی سلاح هستهای میافتند.
در ادامه با مروری بر دکترین هستهای ایالات متحده و آخرین سند منتشرشده در این زمینه تلاش شده است تا به مخاطب تصویری واقعبینانه از احتمال استفاده آمریکا از سلاح اتمی در جنگ جاری با ایران ارائه شود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
تازهترین سند دکترین هستهای آمریکا به چه زمانی بر میگردد؟
تازهترین سند موجود در مورد دکترین هستهای آمریکا به سال ۲۰۲۴ بر میگردد. این سند «گزارش سال ۲۰۲۴ درباره راهبرد بهکارگیری هستهای ایالات متحده» است که در نوامبر ۲۰۲۴ به کنگره ارائه شد.
این گزارش خلاصهای از نسخه بهروزشده «راهنمای برنامهریزی بهکارگیری تسلیحات هستهای» را ارائه میکند. این سند به تایید رئیسجمهوری آمریکا رسیده است و چارچوب نحوه استفاده از نیروهای هستهای، آرایش راهبردی و برنامهریزی ایالات متحده برای بازدارندگی و در شرایطی بسیار حاد، برای بهکارگیری سلاحهای هستهای را تعیین میکند.
این گزارش بر «بازبینی وضعیت هستهای ۲۰۲۲» استوار است. این سند نحوه مواجهه با چند قدرت همترازِ مجهز به سلاح هستهای (مانند روسیه، چین و کره شمالی) و ادغام قابلیتهای غیرهستهای در برنامهریزی هستهای را تبیین میکند. این سند تاکید میکند که نقش اصلی سلاحهای هستهای، بازدارندگی در برابر اینگونه حملات است اما در عین حال دستور میدهد برنامهریزیها با شرایط امنیتی معاصر تطبیق یابد و برای مدیریت تشدید تنشها آماده باشد.
در این میان باید توجه داشت که مفصلترین بخش اسناد دکترین هستهای آمریکا یعنی «راهنمای برنامهریزی بهکارگیری سلاحهای هستهای» همچنان محرمانه است و تقریبا هر چهار سال یکبار بهروزرسانی میشود.
محور اصلی آخرین سند منتشر شده چیست؟
هدف و محور اصلی سند سال ۲۰۲۴ بازدارندگی هستهای است. در این سند تاکید شده است که نقش بنیادین سلاحهای هستهای آمریکا، بازدارندگی در برابر حملات هستهای علیه ایالات متحده، نیروهای آن و متحدانش است. در این سند به جای جنگیدن در یک درگیری هستهای طولانیمدت بر جلوگیری از جنگ و مدیریت تشدید تنش تاکید شده است.
در این سند همچنین به اهمیت بازدارندگی آمریکا در مقابل چند قدرت همترازِ مجهز به سلاح هستهای اشاره شده است. این سند بر اهمیت «بازدارندگی یکپارچه» تأکید میکند که ترکیبی است از: توانمندیهای هستهای، نیروهای متعارف (غیرهستهای)، دفاع موشکی و قابلیتهای فضایی و سایبری.
در این سند از برنامهریزان خواسته شده است تا خطرات تشدید تنش در درگیریهای چندحوزهای را در نظر بگیرند.
دکترین هستهای آمریکا به طور کلی چه میگوید؟
در دکترین هستهای ایالات متحده سلاح هستهای جنبه بازدارندگی و دفاع از منافع حیاتی دارد. به عبارت دیگر سلاح هستهای آمریکا باید بتواند از حمله هستهای یا تهدید به آن علیه ایالات متحده، نیروها و متحدانش جلوگیری کند.
با این حال در دکترین هستهای واشنگتن به طور رسمی به این نکته که ارتش آمریکا تا مورد حمله هستهای قرار نگرفته است دست به استفاده از این نوع سلاح نخواهد زد، اشاره نشده است. به عبارت دیگر تضمینی در مورد اینکه آمریکا خود پیشگام استفاده از سلاح هستهای نشود، وجود ندارد. واشنگتن در این زمینه نوعی ابهام را باقی گذاشته است تا بتواند بر محاسبات قدرتهای متخاصم تاثیر بگذارد.
با این حال تاکید شده است که ایالات متحده تنها در «شرایط به شدت نامتعارف» (extreme circumstances) که منافع حیاتی ایالات متحده یا متحدان در خطر باشد ممکن است در نهایت از سلاح هستهای استفاده کند.
آمریکا همچنین متعهد به عدم استفاده از سلاح هستهای علیه آن دسته از کشورهای غیرهستهای است که به «ان پی تی» (NPT) پایبند هستند.
ایالات متحده در دکترین هستهای خود در صورت استفاده از سلاح اتمی به دنبال هدف گرفتن قابلیتهای نظامی طرفهای مقابل به جای هدف گرفتن افراد غیرنظامی است. هدف از این امر کاهش تلفات جانبی و افزایش بازدارندگی عنوان شده است.
دکترین هستهای آمریکا همچنین بهجای تکیه بر تلافی هستهای گسترده و تمامعیار بر گزینههای پاسخ انعطافپذیر و متناسب تاکید دارد. منظور از این گزینهها، مجموعهای از پاسخهای هستهای احتمالی که متناسب با مقیاس و ماهیت یک تهدید یا حمله باشد است.
علاوه بر این نیروهای هستهای اساسا بهعنوان ابزاری بازدارنده به عنوان گزینه آخر در نظر گرفته میشوند. هدف واشنگتن در سیاست رسمی آمریکا حفظ خویشتنداری و بازداشتن از وقوع درگیری است، نه جنگیدن در یک جنگ هستهای.
فرماندهان ارتش آمریکا در چه صورتی میتوانند درخواست استفاده از سلاح هستهای بکنند؟
از جمله مواردی که فرماندهان ارتش آمریکا میتوانند درخواست استفاده از سلاح هستهای را مطرح کنند میتوان به استفاده یا تهدید دشمن به استفاده از سلاحهای کشتار جمعی علیه آمریکا و متحدانش اشاره کرد.
یکی دیگر از این موارد جلوگیری از یک حمله بیولوژیکی قریبالوقوع است. آمریکا همچنین برای حمله به تاسیسات پرتاب سلاحهای کشتار جمعی دشمن یا مراکز فرماندهی و کنترل مستحکم و زیرزمینی و انبارهای حاوی سلاحهای کشتار جمعیِ، سامانههای پرتاب و وسایل حمل که میتوانند برای هدف قرار دادن ایالات متحده یا متحدانش به کار روند ممکن است استفاده از سلاح هستهای را در نظر بگیرد.
متوقف کردن نیروهای متعارف دشمن که بالقوه میتوانند برتری قاطع و گستردهای ایجاد کنند نیز میتواند یکی از مواردی باشد که فرماندهان براساس آن خواستار استفاده از سلاح هستهای شوند.
پایان دادن سریع به یک جنگ با شرایط مطلوب برای ایالات متحده یکی دیگر از مواردی است که فرماندهان ارتش براساس آن میتوانند درخواست استفاده از سلاح هستهای را مطرح کنند.
علاوه بر این فرماندهان برای اطمینان از موفقیت عملیات ایالات متحده و عملیات بینالمللی نیز میتوانند چنین درخواستی داشته باشند.
نشان دادن قابلیت و قصد ایالات متحده برای افزایش سطح استفاده از سلاحها از سطح سلاحهای متعارف به سلاح هستهای نیز امکان درخواست استفاده از این نوع سلاحها وجود دارد.
و در نهایت واکنش نشان دادن به سلاحهای کشتار جمعی تامین شده از سوی دشمن و استفاده غیرمستقیم از آنها علیه آمریکا و متحدانش توسط کشورهایی که نقش نیابتی ایفا میکنند نیز میتواند باعث شود فرماندهان ارتش درخواست استفاده از سلاح هستهای را مطرح کنند.