وبسایت اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی و یک منبع مطلع در گزارشی آورده است که دولت آمریکا به ریاست دونالد ترامپ پس از گذشت سه هفته از آغاز جنگ، بحث و رایزنیهای اولیه را درباره مرحله بعدی رویارویی نظامی جاری و چشمانداز احتمالی مذاکرات صلح با ایران آغاز کرده است.
در همین راستا، دونالد ترامپ روز جمعه اعلام کرد که در حال بررسیِ «پایان دادن تدریجی» به جنگ است؛ با این حال، مقامات آمریکایی میگویند انتظار میرود درگیریها تا دو یا سه هفته دیگر ادامه داشته باشد. در این میان، مشاوران ترامپ تمایل دارند زمینهسازی برای دیپلماسی را آغاز کنند.
آگهی
آگهی
اکسیوس به نقل از منابع آگاه در گزارش خود میافزاید که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مشاور و فرستاده ترامپ، در بحثهای مربوط به طرح احتمالی دیپلماسی پس از جنگ مشارکت دارند.
بنا به این گزارش، هرگونه توافق برای پایان دادن به جنگ، باید شامل بازگشایی تنگه هرمز، حل موضوع ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران و همچنین دستیابی به یک توافق بلندمدت بر سر برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و حمایت تهران از گروههای نیابتی در منطقه باشد.
یک مقام آمریکایی و دو منبع مطلع دیگر به اکسیوس گفتند که در روزهای اخیر هیچگونه تماس مستقیمی میان ایالات متحده و ایران برقرار نشده است، هرچند مصر، قطر و بریتانیا پیامهایی را میان دو طرف ردوبدل کردهاند.
مصر و قطر در همین راستا به آمریکا و اسرائیل اطلاع دادهاند که ایران مایل به مذاکره است، اما شروطی بسیار سختگیرانه برای آغاز گفتگوها دارد.
بر اساس گزارش اکسیوس، خواستههای ایران شامل برقراری آتشبس، دریافت تضمین مبنی بر عدم ازسرگیری جنگ در آینده و همچنین پرداخت غرامت است.
خواستههای آمریکا از ایران
یک مقام آمریکایی که معتقد است ایرانیها سرانجام بر سر میز مذاکره خواهند آمد، در این خصوص گفته است: «دیدگاه ما این است که ما مانع از رشد (توانمندیهای) ایران شدهایم و نفوذ ایران را مهار کردهایم.»
این مقام افزود که ایالات متحده از ایران میخواهد به شش تعهد مشخص که در زیر فهرستوار آمده است، پایبند باشد:
- توقف برنامه موشکی به مدت پنج سال
- غنیسازی صفر درصدی اورانیوم
- از رده خارج کردن رآکتورهای تأسیسات هستهای نطنز، اصفهان و فردو که سال گذشته توسط آمریکا و اسرائیل بمباران شدند
- اعمال پروتکلهای نظارتیِ سختگیرانه خارجی در زمینه ساخت و استفاده از سانتریفیوژها و تجهیزاتی که میتواند منجر به پیشبرد برنامه تسلیحات هستهای شود
- انعقاد معاهدات کنترل تسلیحات با کشورهای منطقه که شامل محدود کردن زرادخانه موشکی به حداکثر ۱۰۰۰ فروند باشد
- قطع کامل تأمین مالی گروههای نیابتی نظیر حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن یا حماس در غزه
مواضع تهران و اختلاف بر سر غرامت
این در حالی است که ایران در گذشته بارها بسیاری از این خواستهها را رد کرده است؛ ضمن اینکه رهبران تهران به دشواریِ مذاکره با رئیسجمهوری اشاره کردهاند که تاکنون دو بار حین مذاکرات دست به بمباران کشورشان زده است.
به گزارش وزارت امور خارجه ایران، عباس عراقچی روز شنبه به همتای هندی خود اعلام کرد که عادیسازی شرایط در تنگه هرمز، مستلزم آن است که آمریکا و اسرائیل حملات خود به ایران را متوقف کرده و متعهد شوند که این حملات در آینده از سر گرفته نخواهد شد.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ نیز روز جمعه اظهار داشت که مخالفتی با اصل مذاکره ندارد، اما در مقطع کنونی مایل به پذیرش خواسته ایران مبنی بر برقراری آتشبس نیست.
یک مقام آمریکایی نیز تأکید کرد که ترامپ درخواست پرداخت غرامت را موضوعی کاملاً مردود و «غیرقابلمذاکره» میداند.
یک مقام دیگر آمریکایی در این خصوص به اکسیوس گفت که ممکن است فضایی برای انعطاف و مذاکره بر سر استرداد داراییهای مسدودشده به ایران وجود داشته باشد.
این مقام توضیح داد: «آنها اسمش را غرامت میگذارند؛ شاید ما اسمش را بازگرداندن پولهای مسدودشده بگذاریم. راههای مختلفی برای بازی با کلمات (جملهپردازی) وجود دارد تا از نظر سیاسی گره از کار آنها باز کند و بتوانند در داخل سیستم خود به اجماع برسند.»
وی افزود: «اینها بازی با کلمات است. ما ابتدا باید به مرحلهای برسیم که اصل مذاکره شکل بگیرد و دغدغهمان پرداختن به ظرایف ماجرا و به کار بردن تعاریف و جملهپردازیهای متناسب باشد.»
پرسشهای کلیدی برای تیم ترامپ
تیم ترامپ در حال حاضر در تلاش است تا به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد: چه کسی در ایران بهترین گزینه برای تماس و گفتوگوست؟ و کدام کشور بهترین میانجی خواهد بود؟
مقامات آمریکایی میگویند عراقچی در مذاکرات گذشته بیشتر نقش رابط را ایفا میکرد اما مشاوران ترامپ او را بیشتر شبیه یک «دستگاه فکس» میبینند تا کسی که برای نهایی کردن یک توافق، اختیارات واقعی و تام داشته باشد.
به گفته این مقامات، آنها در تلاشاند تا دریابند تصمیمگیرندگان واقعی در ایران چه کسانی هستند و چگونه میتوان با آنها ارتباط برقرار کرد.
در حالی که عمان میانجیگری دور قبلی مذاکرات هستهای را بر عهده داشت، اما ایالات متحده ترجیح میدهد واسطهای دیگر را درگیر مذاکرات کند و در این میان به نظر میآید اولویت با قطر است.
به گفته مقامات آمریکایی، قطریها پیشتر در مسئله غزه نشان دادند میانجیگرانی مؤثر و قابلاعتماد هستند. دو منبع آگاه اظهار داشتند که قطریها مایلاند در پشت پرده نقش ایفا کنند و تمایلی ندارند که بهعنوان میانجیِ اصلی و رسمی مذاکرات احتمالی آتی شناخته شوند.
منابع آگاه خاطرنشان کردند که مشاوران ترامپ میخواهند برای شکلگیریِ احتمالیِ مذاکرات با ایران در آینده نزدیک، از آمادگی کامل برخوردار باشند.
به گفته منابعی که با اکسیوس گفتگو کردند، ویتکاف و کوشنر همان شروطی را مطرح خواهند کرد که دو روز پیش از آغاز جنگ در مذاکرات ژنو ارائه کرده بودند.