جنگ ایران نهتنها بازارهای جهانی را متلاطم کرده، بلکه موج تازهای از افزایش قیمت انرژی را بهدنبال داشته است؛ در همین حال، سرنوشت این درگیری بیش از هر چیز به آنچه در چند نقطه حساس و تعیینکننده رخ میدهد وابسته است.
اهمیت ماجرا از آنجا ناشی میشود که تشدید تنشها میتواند زمانبندی و نحوه پایان این جنگ را تغییر دهد و هر حمله یا اقدام راهبردی تازهای، میتواند درگیری را وارد مرحلهای جدید کند.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ بارها تهدید کرده است که گزینه حمله یا محاصره به جزیره خارک مطرح هست، در مقابل ایران نیز با ایجاد یک محاصره گسترده، عملا تنگه هرمز را به کانون فشار تبدیل کرده است.
همزمان سیانان روز جمعه به نقل از مقامات ایالات متحده میگوید با نزدیک شدن به هفته چهارم جنگ با ایران، هزاران تن از تفنگداران دریایی و ملوانان آمریکایی در حال حرکت به سمت خاورمیانه هستند.
از سوی دیگر هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی به چرخهای از حملات و واکنشهای متقابل دامن زده و بار دیگر نشان داده است که این جبههها تا چه اندازه آسیبپذیرند.
در ادامه نگاهی میاندازیم به نقاط حساسی که نقش تعیینکنندهای در تغییر مسیر این جنگ دارند.
در تازهترین تحولات دونالد ترامپ بههمراه پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده تهدید کردهاند جزیره خارک را هدف حمله قرار خواهند داد؛ نقطهای کلیدی که بخش عمده صادرات نفت خام ایران از آن انجام میشود. ترامپ روز پنجشنبه گفت: «ما هر زمان بخواهیم میتوانیم این جزیره را از بین ببریم. این یک جزیره کوچک است که عملا بدون حفاظت رها شده است.»
حمله مستقیم به این جزیره میتواند صادرات نفت ایران را عملا متوقف کند، اقتصاد جهانی را دچار شوک کند و باعث جهش دوباره قیمت سوخت در سراسر جهان شود.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته است که دونالد ترامپ از مدتها پیش ایده حمله یا حتی تصرف کامل جزیره خارک را بررسی کرده؛ چرا که چنین اقدامی میتواند بهگفته او «ضربهای اقتصادی و تعیینکننده» به حکومت ایران وارد کرده و عملا منابع مالی تهران را قطع کند.
با این حال چنین اقدامی بیپاسخ نخواهد ماند و میتواند به واکنشهای تلافیجویانه علیه تاسیسات و خطوط لوله نفتی در منطقه خلیج فارس بینجامد، بهویژه در عربستان سعودی که از متحدان آمریکا بهشمار میرود.
همزمان با تبدیل شدن زیرساختهای انرژی به اهداف اصلی حملات، سطح تنشها در این جنگ بهطور محسوسی افزایش یافته است.
در تحولات اخیر حمله نیروی هوایی اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی، یکی از بزرگترین منابع گاز طبیعی جهان، نقطه عطف تازهای در این تنشها بود.
در پاسخ ایران نیز با هدف قرار دادن یکی از تاسیسات مهم انرژی در قطر وارد عمل شد و دامنه درگیری را گسترش داد.
در ادامه تنشها دونالد ترامپ هشدار داد که در صورت تداوم حملات ایران به زیرساختهای انرژی قطر، «تمام میدان گازی پارس جنوبی را بهطور گسترده نابود خواهد کرد».
در این میان دونالد ترامپ تاکید کرده که از حمله اسرائیل به پارس جنوبی از پیش اطلاعی نداشته و حتی کاخ سفید نیز نسبت به هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی از سوی اسرائیل ابراز نارضایتی کرده است.
با این حال دو مقام آمریکایی و اسرائیلی به اکسیوس گفتهاند که این حمله در هماهنگی کامل میان دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و کاخ سفید انجام شده است.
در ادامه این تحولات تنگه هرمز به یکی از حساسترین گلوگاههای این درگیری تبدیل شده است.
ایران با محاصره این تنگه جریان صادرات نفت از کشورهای خلیج فارس را مختل کرده و همین مسئله به جهش قابل توجه قیمت نفت و گاز در بازارهای جهانی انجامیده است.
این وضعیت فشار سیاسی بر دونالد ترامپ را افزایش داده تا قیمت نفت را مهار کند و مانع از بالا رفتن هزینه سوخت شود.
در همین چارچوب رئیسجمهور آمریکا از متحدان خود خواسته است برای باز نگه داشتن این مسیر حیاتی وارد عمل شوند.
در روزهای اخیر این درخواست ابعاد گستردهتری پیدا کرده و شامل پیشنهاد تشکیل یک ائتلاف بینالمللی برای اعزام کشتیها و تجهیزات نظامی با هدف باز نگه داشتن مسیر تنگه هرمز شده است.
در همین راستا روز پنجشنبه شش متحد غربی آمریکا حمایت خود را از این ائتلاف اعلام کردند.
همزمان، دریای سرخ که یکی از مهمترین مسیرهای تجارت دریایی جهان بهشمار میرود بهتدریج در حال تبدیل شدن به یکی دیگر از کانونهای اصلی تنش در این درگیری است.
حوثیها، گروهی شبهنظامی مورد حمایت ایران، میتوانند در چارچوب این درگیری به یکی از بازیگران در تقابل با آمریکا تبدیل شوند. این گروه سال ۲۰۲۴ به کشتیهای اسرائیلی در دریای سرخ حمله کردند؛ حملاتی که در پی عملیات تلافیجویانه پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل انجام شد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
هرگونه حمله تازه از سوی حوثیها در دریای سرخ میتواند تجارت جهانی را با اختلال جدی روبهرو کند؛ چرا که بسته شدن تنگه بابالمندب گلوگاهی دیگر در مسیر کشتیرانی ایجاد میکند و خطر بروز بحران در حملونقل بینالمللی را افزایش خواهد داد.
بنابراین با ادامه این جنگ، برخی گذرگاهها و نقاط راهبردی نقشی تعیینکننده در تغییر مسیر و معادلات این درگیری خواهند داشت.