جتهای خصوصی تا ۱۴ برابر آلایندهتر از هواپیماهای مسافربری هستند و حالا برای فرار از درگیری فزاینده در خاورمیانه استفاده میشوند.
شرکتهای جت خصوصی که قیمتها را سر به فلک رساندهاند با هجوم تقاضا روبهرو شدهاند، زیرا ابرثروتمندان در میانه جنگ علیه ایران برای فرار از دبی تقلا میکنند.
آگهی
آگهی
پس از آنکه حملات، هتلهای لوکس و فرودگاه بینالمللی دبی ــ اصلیترین قطب هوایی امارات متحده عربی ــ را هدف قرار داد، مقامها تایید کردند که تمام پروازها در طول آخر هفته زمینگیر شدهاند. پس از تعطیلی ۴۸ ساعته، فرودگاه بینالمللی دبی با خدمات محدود کار خود را از سر گرفت و شرکتهایی مانند امارات اعلام کردند برای مسافرانی که زودتر رزرو کردهاند اولویت قائل میشوند.
هزاران مسافر که در دبی گیر افتاده و نگران امنیت خود بودند تلاش کردند از این شهر بگریزند و با یک سفر چهار ساعته زمینی خود را به مسقط در عمان برسانند. بعضی حتی راهی سفر ۱۰ ساعته به ریاض، پایتخت عربستان سعودی، شدند.
اما بیشتر پروازهای تجاری از مسقط به اروپا تا اواخر همین هفته کاملا پر شده بود و تنها دو گزینه باقی میگذاشت: ماندن و امید بستن به بهبود اوضاع یا اجاره یک جت خصوصی.
به دلیل جهش بیسابقه تقاضا، گفته میشود قیمت پروازهای چارتر به شدت افزایش یافته و ابرثروتمندان برای خروج از شهر یا مناطق اطراف آن تا ۲۰۰ هزار یورو پرداخت میکنند.
جت خصوصی کریستیانو رونالدو دوشنبه شب عربستان سعودی را ترک کرد و در همین حال گویدو کروستتو، وزیر دفاع ایتالیا، همراه خانوادهاش آخر هفته گذشته با یک هواپیمای نظامی به کشورش بازگشت.
«پرواز بالای آشوب» در دبی
تایرون اسکات از سازمان بریتانیایی وار آن وانت (منبع به زبان انگلیسی) که برای مبارزه با فقر و دفاع از حقوق بشر فعالیت میکند به یورونیوز گرین میگوید افزایش استفاده از جتهای خصوصی «نابرابری شدید جهانی» را عیان کرده است.
او میگوید: «وقتی بحرانها رخ میدهد، ثروتمندترینهای جهان بهمعنای واقعی کلمه میتوانند بالای آشوب پرواز کنند، در حالی که میلیونها نفر دیگر در مناطق درگیر جنگ گرفتار میمانند یا با مرزهای بسته و بهشدت محافظتشده روبهرو میشوند.»
دبی مدتهاست که به زمین بازی ثروتمندان بدل شده و به لطف زرق و برق و نبود مالیات بر درآمد، افراد ثروتمند را به خود جذب کرده است. اما جذابیت این شهر ــ که با کمک اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی چند برابر شده ــ بر دوش کارگران مهاجر بنا شده که سازمانهای حقوق بشری میگویند با استثمار سیستماتیک مواجه بودهاند.
سازمان غیردولتی فیرسکوئر (منبع به زبان انگلیسی) در سال ۲۰۲۳ دریافت که کارگران مهاجر بخش ساختوساز در محل برگزاری کوپ۲۸ در دبی در فضای باز و در گرمای شدیدی به کار گرفته شدهاند که «تهدیدی جدی برای سلامت آنان بوده و میتوانسته مرگبار باشد».
تحقیقی در سال ۲۰۲۴ نیز هشدار داد که کارگران مهاجر کمدرآمد در امارات به شکل نامتناسبی از همهگیری طولانی دنگی پس از سیلابهای ویرانگر بهاری آسیب دیدهاند.
جیمز لینچ، هممدیر فیرسکوئر، آن زمان گفت: «با گسترش موارد دنگی در جامعه، فشار بر کارگران مهاجر که در محلههای حاشیهای زندگی میکنند و برای دسترسی به خدمات درمانی باکیفیت مشکل دارند بهطور خاص سنگین بوده است.»
برای این کارگران که ستون فقرات آسمانخراشهای دبی و مراکز خرید عظیم آن هستند، فرار از درگیری گزینهای در دسترس نیست.
هانا لارنس، سخنگوی شبکه استی گراندد، میگوید: «نابرابریای که در قلب این داستان قرار دارد همان ریشه بحران اقلیمی هم هست.»
او میگوید: «در حالی که ابرثروتمندان میتوانند دهها هزار یورو بپردازند و با جت خصوصی بگریزند، کسانی که بیشترین آسیب را از جنگ و بحران اقلیمی میبینند چنین امکانی ندارند.»
لارنس استدلال میکند که امنیت نباید به توانایی مالی افراد برای پرداخت هزینه جت خصوصی بستگی داشته باشد. او اضافه میکند: «همه شایسته امنیت و آیندهای هستند که در آن بتوانند شکوفا شوند.»
او میگوید: «ما باید به نابرابری افسارگسیخته ناشی از جتهای خصوصی، گردشگری لوکس و امتیازات فوقثروتمندان پایان دهیم.»
«تشدید فروپاشی اقلیمی»
جتهای خصوصی همچنین بهخاطر تاثیرات زیستمحیطی خود بدنام هستند و مطالعات نشان میدهد سهم بزرگی در تغییرات اقلیمی دارند.
تحلیل سازمان ترنسپورت اند انوایرمنت نشان میدهد پروازهای خصوصی بهازای هر مسافر ۵ تا ۱۴ برابر آلایندهتر از هواپیماهای تجاری و ۵۰ برابر آلایندهتر از قطار هستند. با وجود این، انتشار گازهای گلخانهای جتهای خصوصی بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ حدود ۴۶ درصد افزایش یافته است.
اسکات میگوید: «در زمانی که فروپاشی اقلیمی و بیثباتی جهانی رو به تشدید است، دفاع از این سطح از تجمل کربنمحور که تقریبا بدون مالیات و مقررات رها شده غیرقابلقبول است.»
او اضافه میکند: «دولتها باید بهطور جدی به راهکارهایی مانند مالیاتهای سنگین بر ثروت و عوارض بر استفاده از جت خصوصی فکر کنند تا انتشارهای افراطی را مهار کنند و مطمئن شوند ثروتمندترینها سهم عادلانه خود را در حل بحرانهایی که سبک زندگیشان به آن دامن میزند میپردازند.»
آیا مالیات بر ثروت میتواند به مقابله با بحران اقلیمی کمک کند؟
در سالهای اخیر همراه با ادامه بیتوجهی ابرثروتمندان به آنچه آکسفام «بیمبالاتی شدید کربنی» توصیف میکند، درخواستها برای اعمال مالیاتهای تهاجمیتر بر کالاهای تجملی کربنبر و سودهای سوختهای فسیلی بالا گرفته است.
گزارشی از این گروه مردمنهاد که ژانویه منتشر شد نشان داد ثروتمندترین یک درصد تنها ۱۰ روز پس از آغاز سال ۲۰۲۶ سهمیه سالانه کربن خود را تمام کردهاند؛ سهمیهای که قرار است انتشار دیاکسیدکربن را در حدی نگه دارد که گرمشدن زمین در چارچوب توافق پاریس از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر نرود.
این تحلیل همچنین نشان داد ثروتمندترین ۰.۰۱ درصد تنها در ۷۲ ساعت نخست سال نو (۳ ژانویه) از حد مجاز کربن خود عبور کردهاند. کارشناسان میگویند ابرثروتمندان باید تا سال ۲۰۳۰ انتشارهای خود را ۹۷ درصد کاهش دهند تا با اهداف الزامآور اقلیمی سازگار شود.
آکسفام اکنون از دولتها میخواهد مالیاتی با عنوان «مالیات بر سود آلایندههای ثروتمند» وضع کنند. به گفته این سازمان، اعمال چنین سیاستی بر ۵۸۵ شرکت نفت، گاز و زغالسنگ ــ که بسیاری از ثروتمندان در آنها سرمایهگذاری کردهاند ــ میتواند تنها در سال اول بیش از ۳۴۰ میلیارد یورو درآمد ایجاد کند.
این سازمان همچنین خواهان ممنوعیت یا وضع مالیاتهای تنبیهی بر «کالاهای تجملی کربنبر» مانند ابرقایقها و جتهای خصوصی است. ردپای کربنی یک اروپایی ابرثروتمند که در نتیجه استفاده تقریبا یکهفتهای از این وسایل پرمصرف سوخت ایجاد میشود معادل ردپای کربنی تمام عمر فردی از فقیرترین یک درصد جمعیت جهان است.
تغییرات اقلیمی چگونه به شکل نامتناسبی بر فقرا اثر میگذارد
دانشمندان بارها هشدار دادهاند که کشورهای فقیرتر بیشترین تاثیر را از تغییرات اقلیمی خواهند دید، هرچند اغلب کمترین نقش را در افزایش دما داشتهاند.
گزارشی در سال ۲۰۲۵ از گروه «انتساب آبوهوای جهانی» ۲۲ فاجعه مرتبط با اقلیم در سال گذشته را بررسی کرد و نشان داد در سراسر جهان زنان بار «نامساوی»ی را به دوش میکشند که غالبا خطر آنها را در برابر دماهای بهشدت بالا افزایش میدهد.
اما نابرابری بسیار فراتر از این میرود و حتی در خود شواهد علمی هم دیده میشود. بسیاری از مطالعات این نهاد در سال ۲۰۲۵ بر رویدادهای بارش شدید در «جنوب جهانی» تمرکز داشت؛ اصطلاحی جمعی برای کشورهای آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و اقیانوسیه (به جز استرالیا و نیوزیلند) که معمولا به عنوان کشورهای «در حال توسعه» یا «کمتر توسعهیافته» شناخته میشوند.
در کل، این کشورها از کشورهای آمریکای شمالی و اروپا فقیرترند، با نابرابری درآمدی بالاتر و امید به زندگی کمتر.
اما دانشمندان بارها با کمبود دادههای مشاهدهای روبهرو شدند و استدلال کردند اتکا به مدلهای اقلیمی که عمدتا برای شمال جهانی طراحی شده اجازه نمیدهد به نتایج قطعی دست یابند.
این گزارش میافزاید: «این بنیان نابرابر در علم اقلیم بازتاب بیعدالتیهای گستردهتر بحران اقلیمی است.»