ایران در واکنش به دور جدید حملات اسرائیل و ایالات متحده که در ۲۸ فوریه آغاز شد، طیف گستردهای از حملات را نهتنها علیه خاک اسرائیل بلکه خاک همسایگانش و حتی کشورهایی دورتر همچون قبرس آغاز کرده است.
حملات تلافیجویانه ایران در حالی در جریان است که سپاه پاسداران جمهوری اسلامی، پیش از آغاز این درگیری بارها تهدید کرده بود که هر اقدام خصمانه با پاسخ سنگین تهران روبرو خواهد شد.
آگهی
آگهی
در سخنان فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۶ ماه اخیر، از طیف گستردهای از تهدیدها سخن گفته شده بود که شامل حملات موشکی، بستن تنگه هرمز و حتی ضربه زدن به بازارهای اقتصادی جهان میشد.
علی خامنهای گفته بود که «آمریکاییها بدانند اگر جنگی راه بیندازند، این بار جنگ منطقهای خواهد بود» و بسیاری از فرماندهان سپاه نیز تهدید کرده بودند که اولین هدف ایران، خاک اسرائیل خواهد بود بگونه ای که «هرگز صداهای آژیر در اسرائیل قطع نشود؛ سپس همه پایگاههای آمریکایی در کشورهای منطقه را هدف قرار خواهند داد.
با آغاز جنگ نیز علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که جمهوری اسلامی این حملات را بیپاسخ نخواهد گذاشت و افزود: «تبهکاران صهیونیست و آمریکاییها بیصفت را پشیمان میکنیم.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به کشته شدن علی خامنهای گفت: «به حساب آمریکاییها و اسرائیلیها خواهیم رسید، شما پا روی خط قرمز ما گذاشتید. چنان ضربات هولناکی به شما بزنیم که خودتان التماس کنید.»
یک حساب کاربری به نام علیرضا اعرافی، عضو «فقیه» شورای موقت سه نفره رهبری در ایران نیز روز یکشنبه ضمن انتشار تصاویری از یک شهر زیرزمینی موشکی ایران، به زبان انگلیسی نوشت که «امشب جهان شاهد پایان استکبار صهیونیستی خواهد بود.»
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه ایران هشدار داد که هر شهروندی که در حمایت از حملات آمریکا و اسرائیل چیزی بگویند یا انجام دهند، با اقدامات قانونی شدید مواجه خواهد شد.
سپاه نیز بار دیگر در روز گذشته، هشدار داد که ادامه حملات آمریکا در منطقه «میتواند به قیمت فروپاشی کلیه زیرساختهای نظامی و اقتصادی منطقه تمام شود».
در حالی که کمتر از یکهفته از آغاز این درگیریها میگذرد، سپاه و دیگر مقامات حکومتی ایران تا چه اندازه توانستهاند تهدیدهایشان را عملی کنند؟
برای یافتن پاسخ، آنچه در میدان جنگ در این هفته روی داده را مرور میکنیم: اقدامات آمریکا و اسرائیل، همچنین عملیات گسترده تلافیجویانه ایران.
عملیات آمریکا و اسرائیل در خاک ایران؛ کدام اهداف جنگی محقق شدند؟
آمریکا با بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی، ۲۰۰ جنگنده، دو ناو هواپیمابر و شماری بمبافکن در این عملیات شرکت کرد. ارتش اسرائیل نیز از انجام «بزرگترین یورش هوایی در تاریخ نیروی هوایی این کشور» خبر داد و افزود که تنها در اولین روز حمله، با حدود ۲۰۰ جنگنده به ۵۰۰ هدف حمله کرده است.
نتایج حملات واشنگتن و تلآویو به مواضع جمهوری اسلامی ایران در این مدت به شرح زیر است:
- نابود کردن اماکن نظامی و سایتهای متعلق به برنامه هستهای ایران با حمله این اماکن در سراسر کشور از جمله در شهرهای تهران، اصفهان، قم، کرج، تبریز، کرمانشاه، قزوین، ارومیه، بوشهر، اهواز، بندرعباس، مهاباد، گرمدره، سنندج، یزد.
- سنتکام در چهارمین روز حملات اعلام کرد که اکنون «تاسیسات فرماندهی و کنترل سپاه پاسداران، قابلیتهای دفاع هوایی ایران، سایتهای پرتاب موشک و پهپاد، و فرودگاههای نظامی» نابود شدند.
- کشتن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی؛ این حمله منجر به کشته شدن همسر، دختر، داماد، عروس و نوه خامنهای نیز شد.
- حمله به مقامات سیاسی کنونی و پیشین جمهوری اسلامی ایران از جمله حمله به اقامتگاههای مسعود پزشکیان و محمود احمدینژاد. هنوز از سرنوشت احمدینژاد اطلاع دقیقی در دست نیست.
- کشتن طیف وسیعی از فرماندهان و چهرههای کلیدی نظام از جمله: علی شمخانی دبیر شورای دفاع، محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران، عبدالرحیم موسوی رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح، عزیز نصیرزاده وزير دفاع و پشتيبانى نيروهاى مسلح، محمد باصری از مقامهای بلندپایه وزارت اطلاعات، علیرضا لطفی جانشین سازمان اطلاعات فراجا، و غلامرضا رضائیان رئیس سازمان اطلاعات فراجا.
- در دومین روز جنگ نیز کشته شدن دستکم ۷ فرمانده نظامی و اطلاعاتی دیگر از سوی ایران تایید شد که عبارت بودند از: محمد شیرازی رئيس دفتر فرمانده کل قوا، صالح اسدی معاون اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح، محسن درهباغی معاون آماد و پشتیبانی نیروهای مسلح، اکبر ابراهیمزاده جانشین رئیس دفتر فرمانده کل قوا، غلامرضا رضائیان رئیس سازمان اطلاعات فراجا، بهرام حسینیمطلق رئیس اداره طرح و عملیات معاونت عملیات ستاد کل نیروهای مسلح، و حسنعلی تاجیک رئیس اداره آماد ستاد کل نیروهای مسلح.
- اسرائیل اعلام کرد که تنها در ۲۴ ساعت اول حمله بیش از ۱۲۰۰ قطعه مهمات بر فراز ایران رها کرده و ۴۰ فرمانده ارشد نظامی را در کنار خامنهای و دیگر مقامات کشته است. آمریکا نیز اعلام کرد که در ۴۸ ساعت نخست جنگ، به بیش از ۱۲۵۰ هدف حمله کرده است.
- بنیاد شهید تعداد جانباختگان تشییع شده تاکنون (نظامی و غیرنظامی) را ۱۰۴۵ نفر اعلام کرد و هلال احمر ایران نیز اعلام کرد که دستکم ۱۵۳ شهر درگیر این حملات شدند.
- حمله به مراکز فرماندهی، نابود سازی سایتهای پرتاب موشک و سامانههای پدافند هوایی و نیروی دریایی ایران.
- حمله به مراکز سیاسی مهمی مانند دادگاه انقلاب تهران و صدا و سیما، دادسرای ویژه امنیت تهران و ساختمان مجلس شورای اسلامی؛ ساختمان مجلس خبرگان در قم نیز هدف حملات اسرائیل قرار گرفتند.
- حمله ارتش اسرائیل به قرارگاه ثارالله، ستاد کل فرماندهی انتظامی تهران و فرودگاههای نظامی ایران؛ دو جنگنده ایرانی نیز در فرودگاه تبریز منهدم شدند.
- حملات سایبری گسترده به رسانههای دولتی ایران از جمله ایسنا و ایرنا.
- حملات هوایی به پایگاه شبهنظامیان تحت حمایت ایران در عراق (حشدالشعبی و کتائب حزبالله) که شماری کشته و زخمی برجای گذاشت.
- در سومین روز جنگ، ارتش آمریکا اعلام کرد که نیروی دریایی ایران همه ۱۱ شناور خود در خلیج عمان را از دست داده است.
- جنگ باعث آزاد شدن همه زندانیان زندان مرکزی مریوان شد و ترامپ اعزام نیروی زمینی به ایران را منتفی ندانست.
عملیات تلافیجویانه ایران در چهار روز نخست جنگ
- سپاه پاسداران روز شنبه با انتشار بیانیهای از آغاز حملاتش به اسرائیل خبر داد و در پی کشته شدن علی خامنهای نیز اعلام کرد که تا لحظاتی دیگر «سهمگینترین عملیات تهاجمی تاریخ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران» علیه اسرائیل و پایگاههای آمریکا را آغاز میکند.
- این هفته بارها در بخشهای مختلف خاک اسرائیل از جمله در بیتالمقدس، صدای آژیر خطر شنیده شد. اسرائیل از کشته شدن ۹ نفر و زخمی شدن ۱۲۱ نفر تا این لحظه خبر داد.
- ایران به مناطق مسکونی و گردشگری و صنعتی در شهرهای دبی و ابوظبی و شارجه در امارات عربی متحده حمله کرد.
- ایران اعلام کرد که همه پایگاههای آمریکایی در منطقه را هدف قرار خواهد داد و به این ترتیب به قطر همچنین بندر دقم در عمان حمله کرد. صدای آژیر در امان پایتخت اردن همچنین در منامه پایتخت بحرین نیز شنیده شد.
- ایران به سفارت آمریکا در کویت همچنین پالایشگاههای این کشور حمله کرد.
- ایران به سفارت آمریکا در عربستان و کنسولگری این کشور در دبی حمله پهپادی کرد که منجر به آتش سوزی شد.
- حملات ایران دستکم ۳ کشته در امارات و ۱ کشته در کویت برجای گذاشت و دولتهای منطقه اعلام کردند که حق کامل خود را برای پاسخ به این تشدید تنش محفوظ میدارند.
- ایران به پایگاه آمریکا در اربیل عراق حمله کرد. وبسایت حقوق بشری ههنگاو نیز از حملات موشکی و پهپادی ایران به نیروهای کرد ایرانی مستقر در عراق خبر داد.
- ایران به پایگاه نیروی دریایی فرانسه در ابوظبی حمله کرد. با پهپادهای ایرانی نیز به پایگاه بریتانیا در قبرس حمله شد.
- ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که در مجموع ۶ تن از نیروهایش کشته شدند.
- سپاه پاسداران مدعی شد که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن را هدف قرار داده است؛ ادعایی که از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا رد و اعلام شد که «موشکهای شلیکشده حتی نزدیک ناو هواپیمابر هم نشدند».
- این جنگ تنگه هرمز را برای کشتیرانی ناامن کرد: دستکم به سه نفتکش در سواحل خلیج فارس توسط ایران حمله و یک دریانورد کشته شد. بر اساس دادههای کشتیرانی، در ۲۴ ساعت اول جنگ، بیش از ۲۰۰ کشتی شامل نفتکشها و تانکرهای حامل گاز مایع، در محدوده تنگه هرمز و آبهای اطراف آن متوقف شده و لنگر انداختند.
- سپاه تهدید به بستن تنگه هرمز کرد و در اولین روز جنگ برخی کشتیهای عبوری از این تنگه، پیامهای رادیویی از سوی سپاه پاسداران با این مضمون دریافت کردند که هیچ شناوری اجازه عبور از تنگه هرمز را ندارد.
- سپاه سرانجام پنجمین روز جنگ ادعا کرد که کنترل کامل تنگه هرمز را در دست دارد. بر اساس دادههای موسسه کلارکسونز ریسرچ، حدود ۳۲۰۰ فروند کشتی، معادل ۴ درصد تناژ جهانی، در خلیج فارس متوقف شدند و حدود ۵۰۰ کشتی دیگر در بنادر امارات و عمان در انتظار ورود به خلیج فارس هستند.
- ترامپ در واکنش به وضعیت کشتیرانی در این تنگه اعلام کرد که «در صورت لزوم، نیروی دریایی آمریکا اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد» و افزود ایالات متحده «گردش آزاد انرژی در جهان را تضمین خواهد کرد.»
نتیجه حملات تلافیجویانه ایران
- سپاه به تهدید خود مبنی بر حمله به اسرائیل و همسایگانش عمل کرد؛ اگرچه در پذیرش ادعایش درباره در اختیار گرفتن تنگه هرمز باید تامل کرد.
- حملات ایران به همسایگانش، محکومیت آنها همچنین محکومیت تهران از سوی متحدان غربی ایالات متحده از جمله آلمان، فرانسه، کانادا و بریتانیا را در پی داشت.
- آلمان، بریتانیا و فرانسه اعلام کردند که برای حمایت از متحدان منطقهای خود و دفاع از منافعشان آماده هستند که در برابر ایران وارد عمل شوند.
- بریتانیا با استفاده از آمریکا از پایگاههای نظامیاش برای حمله به تاسیسات موشکی ایران موافقت کرد و فردریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز پس از گفتگو با دونالد ترامپ در کاخ سفید اعلام کرد که «ما در مورد لزوم کنار زدن این رژیم وحشتناک در تهران، کاملا با هم همنظر و همسو هستیم.»
- قطر دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ متعلق به ایران را که در حال نزدیک شدن به حریم آن کشور بودند، منهدم کرد و از بازداشت ۱۰ عامل سپاه پاسداران خبر داد که ماموریتهای جاسوسی با هدف جمعآوری اطلاعات درباره زیرساختهای حیاتی و نظامی قطر داشتند.
- اکسیوس اعلام کرد که چند کشور عرب خاورمیانه در حال بررسی موضوع پیوستن به حملات علیه ایران هستند.
- ترکیه مرز خود با ایران را بست و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه گفت با برخی کشورها برای شکلدهی به یک موضع مشترک در تماس است تا از وخیم شدن اوضاع جلوگیری شود.
- ناتو موشک ایران در مسیر حریم هوایی ترکیه را منهدم کرد؛ این نخستین هدفگیری مستقیم یک عضو ناتو از زمان آغاز درگیری به شمار میرود.
- یک زیردریایی نیز به یک کشتی ایرانی در آبهای نزدیک سریلانکاحمله کرد که در پی این حادثه، دستکم ۱۰۱ نفر مفقود و ۷۸ نفر زخمی شدند.