هرچند علی لاریجانی نمیتواند جانشین علی خامنهای شود و سمتی در شورای موقت رهبری ندارد، اما جایگاه کنونی او، وی را به یکی از اهداف احتمالی اسرائیل تبدیل کرده است؛ خودش نیز پیشتر از تهدید مستقیم به ترور در جریان جنگ ۱۲ روزه خبر داده بود.
تحلیلگران، علی لاریجانی را سیاستمداری محافظهکار و محاسبهگر توصیف میکنند که رویکردی آمیخته از عملگرایی و ملیگرایی دارد. حامیانش معتقدند او از معدود چهرههای باقیماندهای است که توانایی حفظ نظام جمهوری اسلامی را در شرایط فشار و بحران دارد، اما منتقدانش، او را به نقشآفرینی در سرکوبهای سختگیرانه و همراهی با نقض حقوق بشر متهم میکنند.
آگهی
آگهی
پس از کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی ایران، علی لاریجانی بهعنوان ارشدترین مقام امنیتی کشور با لحنی صریح و تهدیدآمیز ظاهر شد و با وعده انتقام از ایالات متحده گفت: «آمریکا و رژیم صهیونی [اسرائیل] قلب ملت ایران را سوزاندند و ماهم قلبشان را میسوزانیم.» او هشدار داد که واکنش نیروهای مسلح ایران بسیار شدیدتر خواهد بود و افزود: «آنها باید بدانند اینگونه نیست که صرفا ضربه بزنند و و بروند.»
علی لاریجانی، پیشتر در یک گفتوگویی تلویزیونی با اشاره جنگ ۱۲ روزه در تابستان گذشته، از تهدید مستقیم به قتل خود سخن گفته بود و مدعی شد که اسرائیلیها «در آن جنگ به خودم زنگ زدند و گفتند که ۱۲ ساعت فرصت داری از کشور خارج شوی و گرنه تو را میکشیم.»
اما علی لاریجانی کیست و از او چه میدانیم؟
در سالهای اخیر، این علی لاریجانی بود که به جای مسعود پزشکیان، به نمایندگی از علی خامنهای هدایت روابط با روسیه، چین و همچنین پادشاهیهای عربی حاشیه خلیج فارس را بر عهده داشت.
او حتی پیش از برگزاری یک دور اخیر از مذاکرات با آمریکا، راهی عمان شد تا چارچوب و شروط مورد نظر حاکمیت را مشخص کند.
پس از آنکه حزبالله لبنان و دیگر نیروهای نیابتی شیعه نتوانستند اسرائیل را بازدارند، آقای خامنهای بار دیگر به آقای لاریجانی اعتماد کرد و مدیریت روابط با لبنان و یمن را به این چهره غیرنظامی سپرد که از سوی بسیاری بهعنوان پیامی انتقادی به فرمانده نیروی قدس، بازوی برونمرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تفسیر شد.
نقش پررنگ آقای لاریجانی در کشتارهای دیماه نیز به اندازهای تعیینکننده بود که دولت ترامپ نام او را بهطور مشخص در فهرست تحریمها قرار داد.
وی در واکنش به تروریستی اعلام شدن سپاه از سوی اتحادیه اروپا، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «اتحادیه اروپا قطعا میداند مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی، ارتش کشورهایی که در مصوبه اخیر اتحادیه اروپا علیه سپاه پاسداران مشارکت داشتهاند، تروریستی محسوب میشوند.»
علی لاریجانی در ادامه هشدار داد: «عواقب آن متوجه کشورهای اروپایی است که به چنین اقدامی دست زدند.»
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
علی لاریجانی ۶۷ سال دارد و یکی از چهرههای برجسته و قدرتمند در ساختار سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی محسوب میشود. او که سابقه فرماندهی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در کارنامه دارد و در دوران جنگ ایران و عراق، رییس ستاد کل سپاه پاسداران بوده، هماکنون بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، نقش کلیدی در تعیین و اجرای سیاستهای امنیتی و راهبردی تهران ایفا میکند.
علی لاریجانی بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ و با شروع به کار دولت محمود احمدینژاد، به دبیری شورای عالی امنیت ملی و مدیریت پرونده هستهای ایران انتخاب شد، اما بعدا به دلیل اختلاف با محمود احمدینژاد از این سمت کنارهگیری کرد و یا به نوعی برکنار شد؛ تا اینکه در ۵ اوت ۲۰۲۵ دوباره به آن بازگشت.
در سال ۲۰۲۱، مسئولیت مذاکره برای انعقاد توافق راهبردی ۲۵ ساله با چین، به ارزش چندین میلیارد دلار، به لاریجانی سپرده شد.
علی لاریجانی از خانوادهای برجسته در حوزه روحانیت برخاسته و پیش از ورود جدی به سیاست، سالها در سپاه پاسداران فعالیت داشته است. پدرش آیتالله بود، پدر همسرش مرتضی مطهری نیز یکی از نظریهپردازان انقلاب اسلامی و دست راست روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، به شمار میرفت و برادرش صادق لاریجانی نیز به مدت یک دهه ریاست قوه قضائیه را بر عهده داشته است.
در سالهای پایانی دهه ۱۳۹۰ خورشیدی، نام برادران لاریجانی به فساد گره خورد و اتهامهایی از قبیل زمینخواری، دریافت رشوه و تملک ۶۳ حساب بانکی شخصی با میلیاردها تومان موجودی علیه آنها مطرح شد.
علی لاریجانی، سابقه ۱۲ سال (از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ ) ریاست مجلس شورای اسلامی را در کارنامه دارد و در دورههای مختلف نیز در رأس مذاکرات هستهای با قدرتهای جهانی قرار داشت و یکی از چهرههای کلیدی پشت توافق هستهای برجام در سال ۲۰۱۵ بوده است.
او در دوران فعالیت سیاسی خود سمتهای مهم دیگری از جمله ریاست صداوسیمای جمهوری اسلامی (سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳) و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (۱۳۷۱ تا ۱۳۷۲) را نیز تجربه کرده است.
آقای لاریجانی دو بار تلاش کرد وارد رقابتهای ریاست جمهوری شود اما شورای نگهبان صلاحیت او را رد کرد.
در وضعیت کنونی، آقای لاریجانی بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، وظیفه هماهنگی سیاستهای امنیتی و راهبردی کشور را بر عهده دارد و نقش محوری در مدیریت بحران، گفتوگوهای بینالمللی و مقابله با ناامنیهای داخلی و خارجی ایفا میکند.
در ماههای گذشته و در شرایطی که تنشها با آمریکا و اسرائیل اوج میگرفت و موج اعتراضات سراسر ایران را فراگرفت، گزارشها حاکی از آن بود که آقای خامنهای برای مدیریت اوضاع کشور اتکای قابل توجهی به علی لاریجانی داشته است.
مقامهای تهران لاریجانی را مشاوری امین و وفادار معرفی میکنند که ارتباط مستقیم با مقام رهبری داشت.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
تعداد بسیار کمی میتوانند به گستره نفوذ علی لاریجانی در نظام جمهوری اسلامی برسند. او دکترای فلسفه دارد و آنظور که عنوان میشود تخصص علمی او بر روی آموزههای ایمانوئل کانت تمرکز دارد.
بسیاری از خویشاوندان او نیز در غرب زندگی میکنند: یک خواهرزاده او استاد دانشگاه در بریتانیا است و یکی از دخترانش تا پیش از آنکه اپوزیسیون ایرانی مقیم خارج، او را به خاطر جایگاه پدرش از شغل دانشگاهیاش برکنار کنند، در آمریکا تدریس میکرد.