مذاکرات هستهای میان آمریکا و ایران روز پنجشنبه ۲۶ فوریه (۷ اسفند) در ژنو از سر گرفته شد؛ این سومین نشست با میانجیگری عمان از زمان آغاز دوباره گفتوگوها در اوایل ماه جاری میلادی است.
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه مدعی شده واشنگتن خواستار برچیدن مراکز هستهای فردو، نطنز و اصفهان، انتقال کامل ذخایر اورانیوم غنیشده به آمریکا و اجرای سیاست «غنیسازی صفر» بدون بند موسوم به غروب آفتاب شده و تنها غنیسازی بسیار محدود برای مصارف پزشکی را مجاز دانسته است.
آگهی
آگهی
همچنین اعطای حداقلی از معافیتهای تحریمی در مرحله نخست پیشنهاد شده است.
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران ضمن تأیید فشرده و جدی بودن مذاکرات، گمانهزنیهای رسانهای درباره جزئیات را غیرقابل تأیید خواند و اعلام کرد دو طرف برای مشورت با پایتختها وقفه گرفتهاند.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، از تبادل «ایدههای خلاقانه و مثبت» خبر داد و نسبت به پیشرفت در دور بعدی ابراز امیدواری کرد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا خواهان توافقی برای مهار برنامه هستهای ایران است و به منظور اعمال فشار بر تهران برای رسیدن به توافق، ناوگان بزرگی از هواپیماها و کشتیهای جنگی را در خاورمیانه مستقر کرده است.
ترامپ خواستار توقف کامل غنیسازی اورانیوم توسط ایران شده و همچنین بر لزوم پرداختن به برنامه موشکهای بالستیک تهران و حمایت آن از گروههای نیابتی منطقهای مانند حماس، حزبالله و حوثیهای یمن تأکید کرده است.
تهران اصرار دارد که مذاکرات باید صرفاً بر مسائل هستهای متمرکز بماند.
ترامپ اوایل این هفته در نطق سالانه وضعیت کشور در کنگره ایران را «حامی شماره یک تروریسم» خواند و سرکوب مرگبار اعتراضات سراسری را محکوم کرد.
او همچنین مدعی شد که تهران «هماکنون موشکهایی توسعه داده که میتوانند اروپا و پایگاههای ما در خارج از کشور را تهدید کنند و در حال کار بر روی موشکهایی هستند که بهزودی به آمریکا خواهند رسید.»
تهران این ادعاهای رئیسجمهور آمریکا را «دروغهای بزرگ» خوانده است.
ایران پیشتر اعلام کرده بود که در صورت مداخله واشنگتن، تمامی پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه اهداف مشروع تلقی خواهند شد. ایران همچنین اسرائیل را به حمله تهدید کرده است؛ موضوعی که میتواند بار دیگر جنگی منطقهای را در سراسر خاورمیانه شعلهور کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز چهارشنبه درست پیش از پرواز به ژنو گفت در چنین جنگ ویرانگری هیچ کس پیروز نخواهد بود.
او افزود: «از آنجا که پایگاههای آمریکایی در نقاط مختلف منطقه پراکندهاند، متأسفانه ممکن است کل منطقه درگیر و گرفتار شود؛ بنابراین سناریویی بسیار هولناک خواهد بود.»
موشکهای بالستیک؛ محور اختلاف
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد که دستیابی به پیشرفت چشمگیر در این دور از مذاکرات بعید به نظر میرسد.
روبیو گفت این گفتوگوها برای سنجش میزان جدیت تهران در دستیابی به توافق به منظور اجتناب از اقدام احتمالی نظامی آمریکا اهمیت دارد و افزود که امتناع ایران از بحث درباره برنامه موشکهای بالستیک خود مانعی بزرگ است.
او گفت: «گفتوگوهای فردا عمدتا بر برنامه هستهای متمرکز خواهد بود و امیدواریم پیشرفتی حاصل شود.»
اما افزود: «همچنین مهم است به یاد داشته باشیم که ایران از گفتوگو درباره موشکهای بالستیک با ما یا با هر طرف دیگری خودداری میکند و این یک مشکل بزرگ است.»
روبیو اضافه کرد: «اما اگر حتی در زمینه برنامه هستهای هم پیشرفتی حاصل نشود، دستیابی به پیشرفت در موضوع موشکهای بالستیک نیز دشوار خواهد بود.»
او در گفتوگو با خبرنگاران در جریان سفر به سنت کیتس و نویس گفت موشکهای متعارف ایران «همه پایگاههای ما در امارات متحده عربی، قطر و بحرین را تهدید میکند و آنها همچنین توانمندیهای دریایی دارند که کشتیرانی و حتی نیروی دریایی آمریکا را تهدید میکند.»
همزمان، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل تأکید کرد شروط دونالد ترامپ برای توافق روشن است و علاوه بر پرونده هستهای، برنامه موشکی ایران نیز باید در مذاکرات مورد رسیدگی قرار گیرد.
آیا ایران غنیسازی را از سر گرفته است؟
ایران اعلام کرده که پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل غنیسازی انجام نداده است، اما بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از بازدید از سایتهایی که آمریکا و اسرائیل بمباران کردهاند، منع کرده است.
تصاویر ماهوارهای نشان داده که در دو مورد از آن سایتها فعالیتهایی جریان دارد؛ این موضوع حاکی از آن است که ایران در حال ارزیابی و احتمالا بازیابی مواد موجود در آنجاست.
کشورهای غربی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگویند ایران تا سال ۲۰۰۳ برنامه تسلیحات هستهای داشته است. پیش از جنگ با اسرائیل، ایران اورانیوم را تا سطح خلوص ۶۰ درصد غنیسازی میکرد، سطحی که از نظر فنی فاصلهای کوتاه با درجه تسلیحاتی ۹۰ درصد دارد.
نهادهای اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کردهاند که ایران هنوز برنامه تسلیحاتی را از سر نگرفته، اما «فعالیتهایی انجام داده که در صورت تصمیمگیری، آن را در موقعیت بهتری برای تولید سلاح هستهای قرار میدهد.»
مقامهای ایرانی در حالی که بر صلحآمیز بودن برنامه خود تأکید دارند، در سالهای اخیر تهدید کردهاند که ممکن است به سوی ساخت بمب حرکت کنند.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اصل موضوع بسیار ساده است: ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد.»
ونس افزود که ترامپ «مذاکرهکنندگان را اعزام کرده تا این مشکل را حل کنند» و «میخواهد این مسئله را از راه دیپلماتیک حل کند.»
او در عین حال اضافه کرد: «اما البته رئیسجمهور گزینههای دیگری هم در اختیار دارد.»
در دور پیشین مذاکرات در چهارشنبه گذشته، ایران برای برگزاری رزمایش آتش واقعی، به طور موقت تردد در تنگه هرمز را متوقف کرد.
همزمان با آغاز مذاکرات، رسانههای دولتی ایران اعلام کردند نیروهای ایرانی موشکهای واقعی به سمت این تنگه شلیک کردهاند و برای «ملاحظات ایمنی و دریایی» آن را برای چند ساعت خواهند بست.