بیش از ۱۲ ناو جنگی و دهها هواپیمای آمریکایی به نزدیکی ایران اعزام شده و اکنون بنابر گزارشها، مقامات ایرانی و آمریکایی قرار است مذاکرات را از سر بگیرند. این در حالی است که به گفته تحلیلگران، ابعاد تجمع نیروهای آمریکایی در منطقه به گونهایست که بهنظر میرسد آمریکا برای عملیات گسترده آماده میشود.
«واشنگتنپست» در گزارشی با بررسی تصاویر ماهوارهای، دادههای ردیابی و گفتگو با مقامات آمریکایی و تحلیلگران تلاش کرده است تا تصویری جامع از استقرار نیروهای آمریکایی در فاصله عملیاتی از ایران و علل احتمالی آن ارائه دهد.
بنابر این گزارش، ارتش ایالات متحده طی ماه گذشته دهها هواپیمای جنگی را به پایگاههای نزدیک ایران فرستاده و حدود ۱۲ ناو جنگی را نیز در خاورمیانه یا در نزدیکی آن مستقر کرده است که چنین اقدامی را اگرچه تضمینکننده حمله آمریکا به ایران نیست، اما زمینه آن را فراهم میکند.
به گفته مقامات فعلی و پیشین آمریکایی، استقرار کنونی نیروهای آمریکایی کمتر از مقداری است که پنتاگون سال گذشته و پیش از حمله به تاسیسات هستهای ایران در منطقه مستقر کرده بود. با این حال، این تحرکات نظامی که احتمالا در روزهای آتی نیز گسترش خواهد یافت، یک تهدید نظامی معتبر را برای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا فراهم میسازد تا بتواند از آن در مسیر حصول توافق با ایران بهره ببرد.
دانا استرول، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا در امور خاورمیانه که اکنون مدیر پژوهش در «موسسه واشنگتن» است، گفت: «آنها در حال آمادهسازی صحنه عملیات هستند تا در صورت صدور دستور حمله نظامی از سوی رئیسجمهوری گزینههای تهاجمی بیشتری در اختیار داشته باشند.»
به گفته خانم استرول و دیگر تحلیلگران، به نظر میرسد که دولت آقای ترامپ در حال آمادهسازی نیروها به گونهایست که بتوانند حملات گستردهتری نسبت به حملات هدفمند ماه ژوئن را پوشش دهند.
دیپلماسی قایقهای توپدار
آقای ترامپ اوایل ماه گذشته همزمان با سرکوب خونین اعتراضات گسترده در ایران وعده حمایت از معترضان را داد. با این حال، در آن زمان بسیاری از تجهیزات نظامی آمریکا هنوز در منطقه کارائیب مستقر بودند و برخی از مقامات آمریکایی نسبت به کمتر بودن قدرت آتش آمریکا از حد ایدهآل ابراز نگرانی کردند.
اما اکنون، با استقرار دهها ناو جنگی و هواپیما در منطقه به نظر میرسد که آقای ترامپ «دیپلماسی قایقهای توپدار» را در قبال ایران اتخاذ کرده است و میخواهد از این تجهیزات نظامی به عنوان اهرم فشار بر جمهوری اسلامی در مذاکرات استفاده کند.
آقای ترامپ روز سهشنبه گفت: «[ایران] در حال مذاکره است و میخواهد کاری انجام دهد و میبینیم که آیا میتوان کار کرد.»
رئیسجمهوری آمریکا با اشاره به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در ماه ژوئن، گفت: «آنها قبلا بخت انجام کاری را داشتند، اما به نتیجه نرسید و ما عملیات «چکش نیمهشب» را انجام دادیم. فکر نمیکنم آنها بخواهند چنین چیزی مجددا اتفاق بیفتد، اما میخواهند مذاکره کنند. ما اکنون با آنها در حال مذاکره هستیم.»
همچنین بنابر گزارشهایی که در روزهای دوشنبه و سهشنبه منتشر شد، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران قرار است در پایان هفته جاری با یکدیگر دیدار کنند.
روز دوشنبه اعلام شده بود که این مذاکرات قرار است در استانبول ترکیه برگزار شود. با این حال، اکسیوس شامگاه سهشنبه به نقل از یک منبع عرب گزارش داد که آمریکا با درخواست ایران مبنی بر انتقال محل مذاکرات هستهای از ترکیه به عمان موافقت کرده است و انتظار میرود که این مذاکرات روز جمعه در عمان برگزار شود.
این منبع افزود که رایزنیها درباره حضور یا عدم حضور کشورهای عرب و مسلمان منطقه در این مذاکرات در جریان است.
استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه چگونه است؟
به گزارش «واشنگتنپست» به نقل از مقامات دفاعی آمریکا، ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» همراه با سه ناوشکن با قابلیت پرتاب موشکهای هدایتشونده روز ۲۶ ژانویه وارد حوزه مسئولیت ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) شد و اکنون در شمال دریای عرب مستقر است. هر ناوشکن سامانههای پدافند هوایی و دهها موشک، از جمله تاماهاوک، حمل میکند. مهماتی که نیروهای آمریکا در ماه ژوئن برای حمله به اهداف هستهای ایران از آن استفاده کردند.
به گفته مقامات دفاعی و بنابر تصاویر ماهوارهای، دستکم هشت ناو جنگی دیگر، از جمله دستکم دو ناوشکن «یواساس مکفال» و «یواساس میتشر» که در نزدیکی تنگه هرمز مستقرند، در منطقه حضور دارند.
بر اساس دادههای ردیابی پرواز، ایران در روزهای اخیر پهپادهایی را بر فراز همین منطقه به پرواز درآورده است. تصاویر ماهوارهای که روز جمعه گرفته شدند، ناو پهپادبر «شهید باقری» ایران را نشان میدهند.
بنابر تصاویر ماهوارهای، علاوه بر ناوهای جنگی، ایالات متحده از ۱۳ ژانویه تاکنون بیش از ۳۰ هواپیمای جنگی آمریکایی از جمله جنگندهها، پهپادها و هواپیماهای سوخترسانی، شناسایی و ترابری را به پایگاههای آمریکا در منطقه فرستاده است که بیشتر آنها در پایگاه هوایی «العدید» قطر فرود آمدند.
همچنین دستکم ۱۲ جنگنده «اف-۱۵ای» همراه با ۹ فروند «ای-۱۰سی تاندربولت ۲» که برای پشتیبانی نیروهای زمینی استفاده میشوند، در ۲۵ ژانویه در پایگاه هوایی «موفق سلطی» اردن حضور داشتند.
به گفته نیکول گراژفسکی، استادیار دانشگاه «سیانسپو» پاریس و متخصص تحولات نظامی ایران، جنگندههای «اف-۱۵ای» متعلق به همان اسکادرانی هستند که در جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در ماه ژوئن حضور داشت.
بر اساس دادههای ردیابی پرواز، دو فروند هواپیمای «اچسی-۱۳۰جی کامبت کینگ» که اغلب شبها پرواز میکنند و برای عملیات جستجو و نجات در محیطهای مورد مناقشه به کار میروند، هفته گذشته از یونان به سمت پایگاه اردن پرواز کردند. هر دو پرواز هنگام فرود، سیگنالهای ردیابی پرواز را خاموش کردند.
به گفته کارشناسان، اضافه شدن هواپیماهای جستجو و نجات و دیگر شواهد حاکی از آن است که پنتاگون ممکن است در حال پیشبینی عملیاتی باشد که طی آن نیاز باشد خلبانان و یگانهای ویژه وارد خاک دشمن شوند. چنین هواپیماهایی، از جمله بالگردهایی که برای بازیابی نیروها طراحی شدهاند، حدود سه هفته پیش از عملیات بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا به منطقه کارائیب منتقل شده بودند.
تصاویر ماهوارهای در روز دوشنبه نشان میدهند که دستکم یک پهپاد »امکیو-۹ ریپر» و چندین بالگرد چندمنظوره، که به نظر میرسد تازه وارد شدهاند، در پایگاه اردن مستقر هستند.
بنابر تصاویر منتشر شده، دیگر تجهیزات از جمله جنگندههای «اف-۳۵» و «ایای-۱۸جی گراولر» روی عرشه ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» قرار دارند. هواپیماهای «ایای-۱۸جی گراولر» مختص جنگ الکترونیک هستند و قادرند در رادارها و ارتباطات اختلال ایجاد کنند.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد امور ایران در «گروه اوراسیا» گفت «گراولرها» در صورتی مفید خواهند بود که آمریکا قصد ورود به حریم هوایی ایران و حمله به اهدافی در عمق بیشتری از خاک را داشته باشد.
او افزود که اگر آمریکا تعداد بیشتری جنگنده «اف-۳۵» را وارد کند، به این معناست که قصد دارد «به شکلی قابل توجهتر در داخل حریم هوایی ایران عملیات انجام دهد». این هواپیماهای رادارگریز اغلب برای از کار انداختن پدافند هوایی دشمن به کار میروند و محیطی امنتر برای سایر جنگندهها ایجاد میکنند.
علاوه بر ناوهای جنگی که در نزدیکی تنگه هرمز مستقرند، ناوشکن «یواساس دلبرت دی. بلک» به اسرائیل سفر کرد و یکشنبه از آنجا به سوی دریای سرخ حرکت کرده است. مقامات دفاعی آمریکا روز دوشنبه گفتند که ناوشکنهای «یواساس بالکلی» و «یواساس روزولت» نیز در شرق مدیترانه مستقر شدهاند.
به گفته آقای برو، این تحرکات نشان میدهد که «هم آمریکا و هم اسرائیل بسیار نگران حملات تلافیجویانه ایران علیه اسرائیل هستند، حتی اگر اسرائیل مستقیما درگیر نباشد.»
ایران تهدید کرده است که هر حمله آمریکا را «جنگ تمامعیار» تلقی میکند و در تلافی آن به منافع آمریکا در منطقه و اسرائیل حمله خواهد کرد.
به گفته مقامات آمریکایی، ایالات متحده قرار طآاست تجهیزات پدافندی بیشتری را به منطقه مستقر کند.
فابیان هینتز، کارشناس برنامه موشکی ایران در «موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک» گفت تقریبا همه موشکهای بالستیک زرادخانه ایران برای هدف قرار دادن اسرائیل یا پایگاههای آمریکا در منطقه طراحی شدهاند.
او گفت: «همه این سامانهها برد لازم برای زدن پایگاهها در منطقه را دارند. این زرادخانه [برد کوتاه] به احتمال زیاد در جریان جنگ ۱۲ روزه تقریبا دستنخورده باقی مانده است.»