نمایشگاه «۶۶–۷۶–۲۶» استیو مککویین در موزه گوگنهایم بیلبائو مجسمهای صوتی و بیتصویر است که میان دههها، احساس عشق و فهم پیوند میزند و با حضور دیوید بویی و نینا سیمون شکل میگیرد.
وقتی وارد اتاق میشوید تاریک است. فقط چند نقطه نور، فرش پرزدار و صدایی شگفتانگیز وجود دارد. یک گوشه به نینا سیمون تعلق دارد. او آکاپلا آواز میخواند. در گوشهای دیگر، دوست دخترش دیوید بویی جدا از او ایستاده و با همان کلمات، از همان ترانه، به او پاسخ میدهد.
شنیدنشان تقریبا مثل گوش دادن به اعضای خانواده خودتان است، چون صدای سیمون و بویی برای همه ما بسیار آشناست. آنها چیزی ویژه را با بازدیدکنندگان شریک میشوند؛ دو صدا، یک احساس: عشق. اما این دوئت هرگز در واقعیت اتفاق نیفتاده است.
حضور داشته باشید و دریافت کنید
استیو مککوئین، فیلمساز و هنرمند برنده اسکار، نخستین بار ۳۰ سال پیش ترانه Wild is the Wind را شنید. این ترانه را آهنگساز دیمیتری تیوکین و ترانهسرا ند واشنگتن برای فیلمی با همین نام در سال ۱۹۵۷ نوشتند. بعدتر نینا سیمون در سال ۱۹۶۶ آن را به سطحی کاملا تازه برد و یک دهه بعد، دیوید بویی با اجرای خود به نسخه او ادای احترام کرد. آنچه مککوئین بیش از همه در این دو اجرا دوست دارد همان اشتیاق ناب است؛ خواستن، نیاز، باید.
لخا هیلمن، کیوریتور نمایشگاه، میگوید: «با توجه به اینکه ترانه برای هنرمند تا این حد مهم است، بازدیدکنندگان برای لذت بردن از نمایشگاه لازم نیست از قبل ترانه، سیمون، بویی یا خود مککوئین را بشناسند. این یک نمایشگاه کاملا تجربهمحور است؛ درباره احساس است، درباره حضور داشتن. درباره کند کردن سرعت و فقط دریافت کردن چیزی است. به همین خاطر بسیار جهانی است.» او این توضیحات را در گفتوگو با یورونیوز کالچر مطرح کرد.
به گفته مککوئین تماشاگر همان صدای دیگر در این اثر است.
داستان دیدار دیوید و نینا
استیو مککوئین نه تنها از خود ترانه، بلکه از اینکه چگونه در نسلهای بعدی هنرمندان بارها از نو زنده شده الهام گرفته است. او از داستان آشنایی بویی و سیمون در سال ۱۹۷۵ خوشش میآید.
مککوئین گفت: «دختر [نینا سیمون] میخواست به کنسرت دیوید بویی برود، برای همین مادرش را با خودش کشید تا او را ببرد و آنها بعد از کنسرت با هم دیدار کردند. فکر میکنم نسخه بویی تقریبا ادای احترام به نینا است. در آن نوعی تقلید از صدای او وجود دارد، اما بعد از آن به جایی دیگر میرود.»
نسخه اصلی ترانه را جانی متیس در سال ۱۹۵۷ اجرا کرد؛ نسخهای که هیچ شباهتی به اجرای نینا سیمون نداشت.
مککوئین گفت: «او آن ترانه را برداشت و به لایهای کاملا متفاوت برد. بنابراین وقتی این دو نسخه را کنار هم میگذاریم، یکدیگر را تکمیل میکنند. هر دو در لا ماژور میخوانند و از آن چیزهایی است که حس کردم با کنار هم گذاشتن این دو چیز، این دو سنگ، آتش درست میشود. مطمئنم اگر زنده بودند از این همکاری، از این دوئت، فوقالعاده خوشحال میشدند.»
تنش و عشق
عنوان «۶۶–۷۶–۲۶» به سالهایی اشاره دارد که سیمون و بویی این ترانه را ضبط کردهاند و همچنین به سال برگزاری نمایشگاه در موزه گوگنهایم بیلبائو.
هر دو ضبط، در سالهای ۱۹۶۶ و ۱۹۷۶، در دورههایی منتشر شدند که فضای سیاسی متشنج بود. این اثر نه تنها به قدرت ماندگار ترانه، بلکه به شرایط اجتماعی و سیاسیای دعوت به تامل میکند که این ضبطها در آنها سفر کردهاند.
این اجراها در دورههایی خلق شدهاند که با آشوب، نااطمینانی و دگرگونی مشخص میشوند؛ از جنبش حقوق مدنی گرفته تا جنگ ویتنام و رسوایی واترگیت. به همین دلیل امروز نیز با نیرویی خاص با زمان حال سخن میگویند.
مککوئین گفت: «بهخصوص حالا همهچیز خیلی پرتلاطم به نظر میرسد و فکر میکنم وقتی اوضاع بسیار آشفته است، چیزهایی که به آنها چنگ میزنید همان چیزهای ارزشمند برای شما هستند، یعنی عشق. میدانم ممکن است کمی کلیشهای به نظر برسد، اما مهم است، چون به نوعی پایه همه ما، در هر شکل و صورتی، همین است. این همان چیزی است که مشتاقش هستیم و به آن نیاز داریم. پس بازگشت به نوعی درک از عشق مهم است، دستکم برای من.»
میان کار در سینما و گالری
برنامه حضور استیو مککوئین در موزه گوگنهایم بیلبائو شش سال پیش ریخته شد و این نمایشگاه در نهم اکتبر، همزمان با پنجاهوهفتمین سالروز تولد او، افتتاح شد.
مککوئین شاید بیش از همه با کارش در سینما شناخته میشود؛ او برای فیلم 12 Years a Slave برنده اسکار، گلدن گلوب و بافتا شد. همچنین برای Hunger جوایز متعددی از جمله جایزه دوربین طلایی جشنواره فیلم کن را دریافت کرده است.
اما پیش از این آثار شاخص، مککوئین نام خود را به عنوان هنرمندی پیشرو در هنر معاصر مطرح کرد؛ او نماینده بریتانیا در بینال ونیز بوده و در موزههای تیت لندن و دیگر نهادها نمایشگاه داشته است.
همزمان با این نمایشگاه، موزه گوگنهایم بیلبائو برنامهای سینمایی اختصاصی برای آثار مککوئین روی پرده میبرد تا فرصتی برای مخاطبان فراهم شود و رابطه میان کار او در سینما و گالری را بهتر بسنجند.
«۶۶–۷۶–۲۶» دغدغههایی را برجسته میکند که سالهاست در مرکز کار هنری او قرار دارند: ادراک، تجسم، حافظه، تداوم و ظرفیت هنر برای ساختن فضاهایی جهت تامل و مواجهه.
نصب صوتی استیو مککوئین با عنوان 66-76-26 در موزه گوگنهایم بیلبائو تا ۱۳ فوریه ۲۰۲۷ پذیرای بازدیدکنندگان است.