فرانسیس قدیسی که امروز گرامی می‌داریم نماد صلح و دیپلماسی است. به مناسبت هشتصدمین سالگرد درگذشت او و تثبیت چهارم اکتبر به‌عنوان تعطیل ملی، یورونیوز به دیدار او با سلطان مصر و درس‌های ماندگارش بازمی‌گردد.
در سال ۲۰۲۶، چهارم اکتبر، روزی که به سن فرانچسکو اختصاص دارد، به تعطیل ملی تبدیل شد. در آسیزی این روزها جشن‌ها به اوج می‌رسد و کانون اصلی آنها باسیلیکای فوقانی خواهد بود. ساعت ۲۳:۵۹ روز شنبه ۳ اکتبر زنگ‌های کلیسا به صدا در می‌آید و آغاز آیین‌های اصلی را اعلام می‌کند.
آگهی
آگهی
از امسال، چهارم اکتبر بار دیگر به عنوان تعطیل ملی تعیین شده تا ارزش‌های جهانی صلح، برادری، همبستگی و احترام به محیط زیست را که در شخصیت سن فرانچسکوی آسیزی تجسم یافته‌اند گرامی بدارد.
روز یکشنبه، نخستین تعطیل ملی که به این قدیس اختصاص یافته است، در مراسم رسمی رئیس‌جمهوری ایتالیا سرجو ماتارلا و سفیران کشور‌های مختلف جهان حضور خواهند داشت، چون همان طور که یورونیوز در گفت‌وگو با فره جولیو چزاره‌او، مدیر دفتر ارتباطات صومعه مقدس آسیزی، نقل می‌کند: «فرانچسکو تنها هدیه‌ای برای ایتالیا نیست، بلکه هدیه‌ای برای تمام جهان است».
اما سن فرانچسکو که بود و چرا ۸۰۰ سال پس از مرگش همچنان این اندازه جذابیت دارد؟
سنت مسیحی تصویرهای گوناگونی از فرانچسکو به ما رسانده است که هر یک به شکلی با جهان امروز در گفت‌وگو مانده‌اند. استاد آنتونیو موسارا، استاد تاریخ قرون وسطی در دانشگاه ساپینزا رم و پژوهشگر وابسته به هاروارد که به‌تازگی کتاب جهان به روایت فرانچسکوی آسیزی (ایل مولینو، ۲۰۲۶) (منبع به زبان ایتالیایی) را منتشر کرده است، در گفت‌وگو با یورونیوز توضیح می‌دهد:
استاد موسارا می‌گوید: «تصویر فرانچسکو در طول تاریخ بارها و به شیوه‌های کاملا متفاوت بازخوانی شده است. همان زمان حیات او، در اوایل دهه ۱۲۰۰، زندگی‌نامه‌ها و نوشته‌های قدیسانه بسیاری درباره‌اش نوشته شد که هرکدام چهره‌ای دیگر از او ارائه می‌کردند، اما فرانچسکویی که امروز می‌شناسیم و به ارث برده‌ایم، آن چهره‌ای است که پس از جنگ جهانی اول ظاهر می‌شود؛ فرانچسکوی صلح، فرانچسکوی دیپلماسی، فرانچسکویی که می‌کوشد میان جناح‌ها آشتی برقرار کند».
وقتی از او می‌پرسیم جنبه امروزی این قدیس چیست و امروز چه چیزی می‌تواند به جهان بیاموزد، تردید نمی‌کند و پاسخ می‌دهد که اصل ماجرا در روش عمل او، در «سبک» اوست. او توضیح می‌دهد: «این سبکی است که به‌ویژه در رابطه فرانچسکو با مدیترانه، با فرهنگ‌های دیگر و با دیگری به‌خوبی دیده می‌شود».
او دو نمونه می‌آورد و می‌گوید: «دیگری در خانه خود او، مثلا جذامی‌ای که نقطه عطف تحول معنوی او شد، و دیگریِ دینی، مانند هنگام دیدار با سلطان». این دیدار را جوتو در چرخه نقاشی‌های دیواری زندگی سن فرانچسکو بازنمایی کرده است؛ چرخه‌ای که در پایان قرن سیزدهم بخش پایینی تنها تالار باسیلیکای فوقانی آسیزی را آراسته است.
چرا دیدار فرانچسکو با نوه صلاح‌الدین این‌قدر مهم است
دیدار میان سن فرانچسکوی آسیزی و سلطان مصر الملیک الکامل در جریان جنگ صلیبی پنجم در شهر دمیته مصر رخ داد؛ دیداری که هنوز هم می‌توان از آن درس‌هایی گرفت.
پدر پائولو نیچلی، استاد الهیات در دانشگاه کاتولیک میلان و کارشناس رابطه اسلام و مدرنیته، در گفت‌وگو با یورونیوز توضیح می‌دهد: «دمیته یک بندر است، مرکز بزرگ بازرگانی که هم مسیحیان و هم مسلمانان به آن چشم دارند، بنابراین مناقشه بر سر آن نه معنوی، بلکه آشکارا از جنس اقتصادی و نظامی است».
او ادامه می‌دهد: «از یک سو فرانچسکو را داریم، مردی به‌غایت معنوی، و از سوی دیگر با یک رجل سیاسی روبه‌رو هستیم، همان‌گونه که در سنت اسلامی معمول است». سن فرانچسکو مرد ایمان است و با ترک اردوگاه صلیبیون، با این باور که خواهد توانست نوه صلاح‌الدین را به مسیحیت بکشاند، از خطوط دشمن عبور می‌کند.
این تغییر دین هرگز رخ نمی‌دهد، اما فرانچسکو با احترام از سوی سلطان پذیرفته می‌شود. روایت‌های قدیسانه همچنین از «آزمون آتش» افسانه‌ای سخن می‌گویند؛ صحنه‌ای که در آن فرانچسکو اعلام کرد آماده است برای اثبات حقانیت ایمان خود وارد شعله‌های آتش شود. سلطان این چالش را نپذیرفت، اما از شجاعت این راهب فقیر آسیزی عمیقا تاثیر گرفت.
دیدار با نماینده‌ای از جهان اسلام که بر گفت‌وگو استوار بود نه بر سلاح، در قرن‌های بعد به الگویی برای صلح و گفت‌وگوی بین‌ادیانی تبدیل شد.
نیچلی تاکید می‌کند: «این نمونه‌ای از رحمت و بخشش است؛ بخششی که امروز، به‌ویژه در جامعه جهانی‌شده‌ای مانند جامعه ما، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. از این جهت، الگوی فرانچسکو بی‌تردید مسیری خلاف جریان رایج است، چون درست نقطه مقابل ارزش‌های مسلط امروز است؛ ارزش‌هایی چون جاه‌طلبی، فردگرایی، خودمحوری، خودارجاعی، خودستایی و چیزهای دیگر».
شاید همین ویژگی‌هاست که باعث شده است چهره او، حتی ۸۰۰ سال پس از مرگش، همچنان تا این اندازه گرامی داشته شود و در جهان امروز مهم باقی بماند.