تخلیه خانه ماریکارمن، زن ۸۷ ساله ساکن مادرید موجی از اعتراض‌ها را در اسپانیا به راه انداخته و همزمان ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده‌ای درباره فعالان مسکن و بحران اجاره در این کشور در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.
ماریکارمن آباسکال بیش از ۷۰ سال در این خانه زندگی کرده بود. انتشار تصاویر انتقال اجباری او از خانه با برانکارد به دست پلیس، این اختلاف حقوقی را به نمادی برای فعالان مسکن تبدیل کرده است.
آگهی
آگهی
هزاران نفر در اعتراض به تخلیه خانه او به خیابان‌ها آمده‌اند. معترضان در مادرید راهپیمایی کردند، در میدان «پوئرتا دل سول» چادر زدند و تجمع‌هایی نیز در دیگر شهرهای اسپانیا برگزار شد.
فعالان مسکن می‌گویند پرونده ماریکارمن تنها یک مورد نیست و آن را نمادی از بحران گسترده‌تر مسکن در اسپانیا می‌دانند؛ بحرانی که افزایش اجاره‌بها و کمبود مسکن مقرون‌به‌صرفه از عوامل اصلی آن است و نگرانی‌ها درباره توان مستاجران برای ادامه زندگی در شهرهای بزرگ را افزایش داده است.
این پرونده به موضوعی به‌شدت سیاسی تبدیل شده و در فضای مجازی نیز ادعاهای نادرست، گمراه‌کننده و ویدئوها و مطالبی با گزینش بخش‌هایی از واقعیت درباره آن دست‌به‌دست می‌شود.
آیا تخلیه خانه ماریکارمن غیرقانونی بود؟
یکی از ادعاهای پرمخاطب در شبکه‌های اجتماعی این است که تخلیه خانه ماریکارمن «غیرقانونی» بوده است. اما حکم تخلیه پس از چند سال اختلاف حقوقی بر سر قرارداد اجاره‌ای که به دهه ۱۹۵۰ بازمی‌گشت، از سوی دادگاه صادر شده بود و تخلیه بر اساس حکم معتبر قضایی انجام شد.
قرارداد اجاره ابتدا به نام پدر ماریکارمن بود و پس از او به مادرش و سپس به خود ماریکارمن منتقل شد. دادگاه حکم داد که این انتقال دوم تنها دو سال اعتبار دارد مگر آنکه میزان معلولیت به‌رسمیت‌شناخته‌شده ماریکارمن بیش از ۶۵ درصد باشد اما میزان معلولیت او ۵۰ درصد تشخیص داده شده بود.
دیوان عالی اسپانیا نیز رای را به نفع مالک تایید کرد. بر این اساس قرارداد قدیمی که مشمول حمایت‌های ویژه اجاره بود از نظر قانونی به پایان رسیده و شرکت مالک حق پس گرفتن ملک را داشت. بنابراین برخلاف ادعاهای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی تخلیه خانه ماریکارمن مجوز قانونی داشت.
معترضان چه می‌خواهند؟
برخلاف آنچه برخی تیترهای گمراه‌کننده القا می‌کنند، اعتراض‌ها بر سر قانونی یا غیرقانونی بودن حکم تخلیه نیست. معترضان می‌پرسند آیا اجرای چنین حکمی در مورد ماریکارمن منصفانه بوده است یا خیر.
بخشی از این اعتراض به قوانین دوران دیکتاتوری فرانسیسکو فرانکو بازمی‌گردد؛ زمانی که زنان متاهل در اسپانیا اجازه نداشتند مستقلا قراردادهای مالی یا اجاره ملک امضا کنند.
به همین دلیل قرارداد اجاره خانه پس از مرگ پدر ماریکارمن از طریق انتقال قانونی به مادرش رسید. معترضان می‌گویند اگر مادر او از ابتدا در قرارداد شریک بود انتقال اجاره به ماریکارمن نخستین انتقال محسوب می‌شد و در آن صورت او می‌توانست تا پایان عمر در خانه بماند.
سن و شرایط ماریکارمن نیز یکی دیگر از محورهای اعتراض‌هاست. او ۸۷ سال دارد، بیش از هفت دهه در این خانه زندگی کرده و در تمام این مدت اجاره تعیین‌شده در قرارداد قدیمی را پرداخت کرده است.
پس از پایان اعتبار این قرارداد شرکت مدیریت املاک «اورباخستیون» اجاره ماهانه‌ای حدود هزار و ۶۵۰ یورو پیشنهاد کرد؛ رقمی بسیار بالاتر از اجاره قبلی ماریکارمن که حدود ۴۴۰ تا ۵۰۰ یورو بود. این مبلغ حتی از مستمری ماهانه حدود هزار و ۳۵۰ یورویی او نیز بیشتر است. معترضان می‌گویند افزایش شدید اجاره‌خانه باعث شد مستاجر سالمندی که دهه‌ها در این خانه زندگی می‌کرد به دلیل ناتوانی در پرداخت اجاره جدید مجبور به ترک خانه شود.
معترضان خواهان حمایت بیشتر از مستاجران آسیب‌پذیر در برابر تخلیه، قراردادهای اجاره طولانی‌تر یا تمدید خودکار آنها و محدودیت‌های سختگیرانه‌تر بر افزایش اجاره‌بها هستند.
برخی گروه‌ها همچنین خواستار مقابله جدی‌تر با سوداگری در بازار مسکن و دخالت بیشتر دولت در بازار اجاره شده‌اند. آنها اکنون از پارلمان می‌خواهند حمایت‌های قانونی از مستاجران آسیب‌پذیر را افزایش دهد و زمینه قراردادهای اجاره بلندمدت‌تر را فراهم کند.
انتشار ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده
یکی دیگر از ادعاهای بحث‌برانگیز در شبکه‌های اجتماعی این است که «اتحادیه مستاجران» اسپانیا مانع شدند که ماریکارمن و مالک پیش از تخلیه به توافق برسند.
شرکت اورباخستیون می‌گوید حضور این اتحادیه ارتباط مستقیم با ماریکارمن را دشوار کرده بود. وکیل ماریکارمن اما روایت متفاوتی دارد و می‌گوید این شرکت بارها از مذاکره خودداری کرده است.
اورباخستیون همچنین افراد درگیر در این پرونده را به اقداماتی از جمله تهدید، اخاذی و هک تلفن‌ها و حساب‌های ایمیل متهم کرده است. با این حال بر اساس گزارش‌هایی که راستی‌آزمایانی از جمله «مالدیتا» در اسپانیا بررسی کرده‌اند این شرکت مدرکی برای اثبات این ادعاها ارائه نکرده است.
ادعای گمراه‌کننده دیگری نیز با انتشار نسخه کوتاه‌شده‌ای از صحبت‌های ماریکارمن شکل گرفت. در این ویدئو به نظر می‌رسد او پدرو سانچز، نخست‌وزیر چپ‌گرای اسپانیا را مسئول وضعیت خود می‌داند. اما در نسخه کامل مصاحبه ماریکارمن از افراد دیگری نیز انتقاد می‌کند؛ از جمله ایزابل دیاز آیوسو، رئیس دولت منطقه‌ای مادرید، و خوسه لوئیس مارتینز آلمیدا، شهردار مادرید که هر دو عضو حزب راست‌گرای مردم هستند.
او همچنین از شرکت اورباخستیون انتقاد می‌کند. بنابراین نقل‌قول منتشرشده واقعی است اما با حذف بخش‌هایی از پاسخ او زمینه اصلی صحبت‌هایش از بین رفته است.
ادعای نادرست دیگری درباره دو معترض به نام‌های «ایرنه» و «پابلو» مطرح شد که در اردوگاه اعتراضی میدان پوئرتا دل سول مادرید با روزنامه ال‌دیاریو گفت‌وگو کرده بودند. برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی مدعی شدند این دو نفر پابلو ایگلسیاس، رهبر پیشین حزب چپ‌گرای پودموس و ایرنه مونترو، نماینده پارلمان اروپا از همین حزب هستند.
اما متن گزارش ال‌دیاریو به‌روشنی نشان می‌دهد که این افراد زنی ۲۸ ساله و مردی ۳۷ ساله هستند که هیچ نشانه‌ای از ارتباط آنها با دو سیاستمدار یادشده وجود ندارد.
حالا چه می‌شود؟
ماریکارمن با توافقی موافقت کرده است که بر اساس آن پس از مرخص شدن از بیمارستان می‌تواند به خانه‌اش بازگردد. طبق این توافق اجاره ماهانه او حدود ۵۰۰ یورو خواهد بود؛ تقریبا همان مبلغی که پیش از این می‌پرداخت و در هر حال بیشتر از ۳۰ درصد درآمدش نخواهد بود.
البته این توافق به معنای لغو حکم دادگاه نیست. قرارداد اجاره قدیمی ماریکارمن که مشمول حمایت‌های ویژه بود همچنان پایان‌یافته محسوب می‌شود و برای بازگشت او به خانه قرارداد جدیدی تنظیم خواهد شد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
دولت اسپانیا نیز پیشنهادهایی برای افزایش حمایت از مستاجران در برابر تخلیه و طولانی‌تر شدن مدت قراردادهای اجاره ارائه کرده است اما اجرای آنها به تصویب پارلمان نیاز دارد.
اعتراض‌ها در این میان ادامه دارد. معترضان از سیاستمداران می‌خواهند این حمایت‌ها را تصویب کنند و همزمان اصلاحات گسترده‌تری در نظام مسکن اسپانیا انجام دهند.