در شامبور، خشکسالی و موجهای پیاپی گرما چهره باغهای قلعه را تغییر میدهند؛ پوشش گیاهی از کمبود آب آسیب دیده و باغبانان ناچار شدهاند بهتدریج در طراحی باغها و انتخاب گونههای گیاهی بازنگری کنند.
امسال در اطراف قلعه شامبور منظرهای کاملا غیرمعمول دیده میشود. چمنها و باغچههایی که معمولا سرسبز هستند، زیر تاثیر خشکسالی و گرمای شدید به رنگهای زرد و قهوهای درآمدهاند. پس از چندین موج گرمای طاقتفرسا، خاکها بهطور ویژهای خشک شدهاند و پوشش گیاهی برای بازگشت به حالت عادی تقلا میکند.
آگهی
آگهی
در باغهای به سبک فرانسوی این مجموعه، باغبانها پیامدهای این تنش آبی را زیر نظر دارند. امسال حتی بعضی درختان هم نشانههای آسیب را نشان میدهند؛ وضعیتی که مستقیما آینده این مناظر تاریخی را زیر سوال میبرد.
جولین بیون، باغبان ارشد قلعه شامبور، میگوید: «در ابتدا تاثیر را چندان روی درختان نمیدیدیم؛ بیشتر گیاهان کوچک با ریشههای سطحی آسیب میدیدند. اما حالا میبینیم که این موج گرما شروع کرده به تاثیر گذاشتن بر سیستم ریشهای درختان (...) و بهنظر من خسارت خواهیم داشت، هرچند این خسارت با تاخیر بروز میکند. در واقع، ممکن است بعضی درختان دو یا سه سال طول بکشد تا از پا بیفتند. اما اثر موج گرمای امسال بسیار، بسیار شدید است».
آب کمتر، گیاهان و درختان مقاومتر
فارغ از جنبه صرفا زیباییشناختی، کل فلسفه مدیریت باغها در آستانه دگرگونی است. در مواجهه با شتاب گرفتن تغییرات اقلیمی، مدیریت منابع آب اکنون به یک چالش راهبردی اصلی تبدیل شده است. در شرایطی که موجهای گرمای شدید و خشکسالیهای تابستانه در حال تبدیل شدن به وضعیتی عادی هستند، حفظ الگوهای سنتی باغبانی مستلزم بازنگریای عمیق است.
برای رویارویی با این واقعیت تازه، گروههای کاری مجموعه ملی شامبور بررسیای جامع را روی یک ترکیب گیاهی بازاندیشیشده آغاز کردهاند. هدف، انتخاب گونههای گیاهی مقاومتر است؛ گونههایی که بتوانند دماهای بالا را تحمل کنند و بدون ضعف از دورههای طولانی کمآبی عبور کنند. انتخاب گیاهان زروفیل (سازگار با خشکی) و کاشت درختان مقاومتر اکنون به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
اما حل این معادله دشوار است؛ چرا که باید در عین کاهش چشمگیر مصرف آب، شکوه، ساختار و هویت بصری این باغهای تاریخی را حفظ کرد.
در شامبور، جایی که نبوغ انسانی نزدیک به پنج قرن است که چشمانداز را طراحی و شکل میدهد، اکنون مرحلهای سرنوشتساز آغاز شده است. این باغها که دیروز با دغدغه شکوه و تقارن بینقص هدایت میشدند، امروز فصل تازهای از تاریخ خود را مینویسند؛ فصلی که این بار قواعد آن را الزامات اقلیمی تعیین میکند.