نمایشگاه قطر در بینال ونیز، از کوزههای مجسمهوار تا آشپزخانههای پر از ادویه، هویت، مهماننوازی و تبادل فرهنگی در جهان عرب و جوامع مهاجر آن را از خلال صدا، حرکت و دورهمیهای غذایی بررسی میکند.
درست داخل ورودی نمایشگاه قطر در بینال ونیز، ظرف آبی مجسمهگون و غولپیکر قرار دارد که وقتی بازدیدکنندگان وارد میشوند بالای سرشان قد برافراشته است.
آگهی
آگهی
این اثر با عنوان «جریکن» را آلیا فرید، هنرمند کویتی-پورتوریکویی، خلق کرده و الهام خود را از ظرفهای سنتی خلیج فارس میگیرد که برای تعارف آب به مسافرانی استفاده میشد که از دل صحرا عبور میکردند.
برای فرید این اثر فقط درباره خودِ شیء نیست.
آلیا فرید میگوید: «من به این فکر میکنم که چطور مدرنیته نوعی بازآرایی در جامعه و آیینها ایجاد میکند. اثری که نمایش میدهم به سنتی در خلیج فارس مربوط است درباره تعارف آب به مسافرانی که از صحرا میگذرند.»
این نمایشگاه موقت محل آینده پاویون دائمی قطر در جاردینی را جان میبخشد و هنرمندان، موسیقیدانها و آشپزهایی از سراسر جهان عرب و جوامع مهاجر آن را گرد هم میآورد.
در داخل، بازدیدکنندگان میان اجراهای زنده، نمایش فیلمها و آشپزخانههایی در رفتوآمدند که غذاهایی الهامگرفته از طعمهای سراسر خاورمیانه سرو میکنند.
پیگیری تاریخ از راه غذا
سرآشپز فلسطینی فادی کتان برنامه غذایی نمایشگاه را طراحی کرده و آشپزهایی از قطر، بحرین، امارات متحده عربی و فراتر از آن را کنار هم آورده است.
برای او خودِ ونیز اهمیتی تاریخی دارد.
فادی کتان میگوید: «از قرن سیزدهم تا پانزدهم، همه ادویههایی که به اروپا میرسید از طریق جهان عرب وارد ونیز میشد. حالا انگار هزار سال بعد است و میگوییم: سلام، ما هنوز اینجاییم.»
حتی نوشیدنیهایی که داخل پاویون سرو میشود نیز بازتاب همان لایههای تبادل فرهنگی است.
کتان توضیح میدهد: «در نوشیدنیای که تیم آماده کرده، سماق، زعتر، شنبلیله و محلب هست. عملا هر کشور منطقه به شکلی در بخشی از آن سهم دارد. این همان نیروی هنر و غذا و فرهنگ است.» سرآشپز قطری نوف المری میگوید غذا به راهی برای بهاشتراکگذاشتن داستانها میان فرهنگها و نسلها تبدیل میشود.
نوف المری میگوید: «میتوانیم همه را دور یک میز جمع کنیم و با هم سهیم شویم و همه خوشحال باشند و داستان را هم بهاشتراک بگذاریم.»
فضایی طراحیشده برای گردهمایی
بازدیدکنندگان تشویق میشوند بهجای آنکه فقط از این فضا عبور کنند، بنشینند، غذا بخورند، به موسیقی گوش بدهند و وقت خود را در آنجا بگذرانند.
روبا کتریب، همکیوریتور نمایشگاه، میگوید: «مردم در حال صحبت کردن هستند، آبمیوه میخورند، غذا میخورند، به موسیقی گوش میدهند، فیلم تماشا میکنند و اینجا وقت میگذرانند.»
او ادامه میدهد: «بنابراین موضوع واقعا یک فضای گردهمایی است، فضایی برای با هم بودن.»
همین فضای در حال تغییر دقیقا همان چیزی است که برگزارکنندگان امیدوار بودند خلق کنند.
این پاویون بهجای آنکه نمایشگاهی ایستا باشد، مدام از طریق صدا، حرکت و تعامل تغییر میکند و همانقدر که بهوسیله آثار شکل میگیرد، تحت تاثیر خودِ بازدیدکنندگانی است که در آن حضور دارند.