گونههای پرندگانی که «بسیار سازگارپذیر» به شمار میروند، با سرعت نگرانکنندهای در حال کاهشاند؛ روندی با پیامدهای هشداردهنده برای انسان.
یک مطالعه جدید نشان میدهد امروز میلیاردها پرنده کمتر از چند دهه پیش در آسمان آمریکای شمالی پرواز میکنند و جمعیت آنها با شتاب بیشتری در حال کاهش است. محققان میگویند این افت عمدتا نتیجه ترکیب کشاورزی فشرده و افزایش دماست.
آگهی
آگهی
بر اساس مقالهای که در نشریه Science منتشر شده، نزدیک به نیمی از ۲۶۱ گونه بررسیشده کاهش جمعیتی به اندازهای داشتهاند که از نظر آماری معنادار است و از میان گونههای روبهکاهش، در بیش از نیمی از آنها سرعت افت جمعیت از سال ۱۹۸۷ به این سو بیشتر شده است.
این پژوهش نخستین مطالعهای است که فراتر از اندازه کل جمعیت پرندگان میرود و روندهای کاهش، مناطقی را که افت در آنها شدیدتر است و عواملی را که این کاهشها با آنها پیوند دارد بررسی میکند.
مارتا یارژینا، بومشناس دانشگاه ایالتی اوهایو و همنویسنده این پژوهش میگوید: «ما نه تنها پرندگان را از دست میدهیم بلکه هر سال آنها را با سرعت بیشتری از دست میدهیم.»
آیا گونههای پرندهای که جمعیتشان روبهکاهش است در معرض انقراض هستند؟
فرانسوا لروی، بومشناس دیگر دانشگاه ایالتی اوهایو و نویسنده اصلی این مطالعه میگوید: «تنها نکته امیدوارکننده این است که پرندگانی که تندترین کاهش جمعیت را تجربه میکنند، گونههایی مانند سار اروپایی، کلاغ آمریکایی، گراکل و گنجشک خانگی هستند که جمعیتشان آنقدر زیاد است که هنوز در معرض انقراض قرار نگرفتهاند.»
کنث روزنبرگ، دانشمند حوزه حفاظت در دانشگاه کرنل که در این پژوهش مشارکت نداشته میگوید: «گونههایی که طبق این تحقیق جدید سریعتر از همه روبهکاهش هستند اغلب آفت یا پرندگان به اصطلاح 'بیارزش' تلقی میشوند اما اگر محیط ما نتواند جمعیتهای سالم این گونههای بسیار همهچیززی و به شدت سازگار و تحملکننده حضور انسان را حفظ کند، این نشانه بسیار قوی است که آن محیط برای انسانها و همه اشکال دیگر حیات نیز سمی است.»
در مطالعهای که روزنبرگ در سال ۲۰۱۹ انجام داد و نشان داد در آمریکای شمالی ۳ میلیارد پرنده کمتر از سال ۱۹۷۰ وجود دارد نیز همین گونههای پرنده بیشترین افت جمعیت را نشان داده بودند هرچند آن تحقیق تغییرات در نرخ کاهش جمعیت یا علل آن را بررسی نمیکرد.
کجا کاهش جمعیت پرندگان سریعتر است؟
این مطالعه نشان میدهد بیشترین شتاب در کاهش پرندگان در منطقه مید-آتلانتیک، میدوست و ایالت کالیفرنیا رخ داده است. همچنین وقتی لروی و یارژینا به دنبال دلایل شتاب گرفتن کاهش جمعیت این همه گونه پرنده بودند معلوم شد که جغرافیا نقش مهمی دارد.
اما وقتی خود میزان کاهش جمعیت را بدون در نظر گرفتن شتاب آن بررسی کردند دانشمندان متوجه شدند در مناطق جنوبیتر مانند فلوریدا و تگزاس افت جمعیت بیشتری رخ داده است. آنها در یک تحلیل عمیقتر به صورت آماری این کاهشها را با افزایش دما بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی مرتبط دانستند.
یارژینا میگوید: «در مناطقی که دما بیش از همه افزایش یافته، ما نیز شدیدترین کاهشها در جمعیت را میبینیم. از سوی دیگر، شتاب گرفتن این کاهشها عمدتا ناشی از روشهای کشاورزی است.»
لروی میگوید: «دانشمندان بین نرخهای تندتر کاهش جمعیت و مصرف بالای کود، استفاده گسترده از آفتکشها و وسعت زمینهای زیر کشت، همبستگی آماری پیدا کردند.» او اضافه میکند که آنها نمیتوانند بگویند کدامیک از این عوامل موجب شتاب گرفتن کاهشها شده است اما این نتایج نشان میدهد که در مجموع کشاورزی یک عامل مهم به شمار میرود.
چرا پرندگان مهم هستند؟
پرندگان فقط بخشی از حیات وحش نیستند بلکه از ارکان اساسی سامانههای زیستی ما به شمار میروند.
یارژینا میگوید: «ما میبینیم که پرندگان گردهافشانهای خوبی هستند، بذرها را پخش میکنند و آفات را کنترل میکنند و نقشهای بسیار مهمی بر عهده دارند. اگر آنها ناپدید شوند، این کارکردها هم از بین میرود، بنابراین از منظر کارکرد سامانههای زیستی بسیار مهم است که پرندگانمان را از دست ندهیم.»
با این حال تخریب زیستگاه گسترده است.
یارژینا میگوید: «تقریبا تمام انواع زیستگاهها و در نتیجه گونههایی که در زیستگاههایی مانند علفزارها، بیابانها، تالابها و غیره زادآوری میکنند در حال کاهش هستند و فقط جنگلها و پرندگان جنگلی از این قاعده مستثنا هستند. بنابراین باید از خودمان بپرسیم چگونه میتوانیم از این گروههای پرندگان حفاظت کنیم؟»