نکات عجیب مناطق زمانی جهان که بسیاری مسافران نمی‌دانند

با توجه به این‌که امروزه بیشتر ما برای فهمیدن ساعت به تلفن همراه یا ساعت هوشمندمان نگاه می‌کنیم، جلو کشیدن یا عقب بردن عقربه‌ها این روزها تقریبا بی‌سروصدا می‌گذرد و کسی متوجهش نمی‌شود. مگر این‌که حیوان خانگی‌ای داشته باشید که ساعت درونی‌اش کوچک‌ترین احترامی برای دستورالعمل‌های اتحادیه اروپا قائل نباشد؛ یا این‌که پیتر هیچنز باشید.

آگهی

آگهی

ساعت تابستانی اروپا همیشه ساعت ۲ بامداد به وقت اروپای مرکزی، در آخرین یکشنبه ماه مارس آغاز می‌شود و ساعت‌ها یک ساعت به جلو کشیده می‌شوند تا از روزهای بلندتر بیشترین استفاده شود. امسال این تغییر مصادف است با یکشنبه ۲۹ مارس؛ یعنی همین آخر هفته.

این تغییر، فرصت مناسبی است تا (بازی با کلمات کاملا عمدی است) نگاهی به تاریخچه مناطق زمانی و بعضی عجایب نظام تقسیم‌بندی زمان در نقاط مختلف جهان بیندازیم.

مناطق زمانی بر اساس زمان هماهنگ جهانی (UTC) تعریف می‌شوند؛ مبدا صفر که روی نصف‌النهار مبدأ قرار دارد. چون زمین کروی است و به ۳۶۰ درجه تقسیم می‌شود و از سوی دیگر یک شبانه‌روز ۲۴ ساعت است، قاعده این است که به ازای هر ۱۵ درجه که به سمت شرقِ نصف‌النهار مبدأ می‌روید، یک ساعت از دست می‌دهید و به ازای هر ۱۵ درجه به سمت غرب، یک ساعت به دست می‌آورید.

با این حال، چون هر کشور می‌تواند خودش منطقه زمانی‌اش را انتخاب کند، این قاعده همیشه هم با واقعیت‌های جغرافیایی منطبق نیست.

منطقه زمانی «اشتباه» اسپانیا

از نظر جغرافیایی، بخش عمده اسپانیا در محدوده UTC+00:00 قرار می‌گیرد؛ یعنی زمان اروپای غربی که کشورهایی مثل بریتانیا، ایرلند و پرتغال از آن پیروی می‌کنند.

با این حال، اسپانیا از زمان جنگ جهانی دوم از زمان اروپای مرکزی، یعنی UTC+01:00 پیروی می‌کند. این تغییر در مارس ۱۹۴۰ اعمال شد و هرچند سال‌ها گفته می‌شد فرانسیسکو فرانکو برای همسو شدن با آلمان نازی چنین کرد، اما بعدها این روایت بیشتر افسانه است تا واقعیت ثابت شد.

به گفته پره پلانساس، ستاره‌شناس پیشین رصدخانه ملی، دستور دولتی برای تغییر ساعت ملی تصریح می‌کرد که این کار برای همسان‌سازی با دیگر کشورهای اروپایی انجام می‌شود که چند هفته زودتر ساعت‌هایشان را جلو کشیده بودند. آلمان تا آوریل ساعت‌هایش را تغییر نداد.

در سال ۲۰۱۳ یک کمیسیون پارلمانی توصیه کرد که این تغییر لغو شود (منبع به زبان انگلیسی) و کشور به منطقه زمانی پیشین خود بازگردد، اما در عمل پیشرفت چندانی در جهت اجرای این توصیه صورت نگرفته است.

«ساعت تفریحگاهی» در مالدیو

به طور رسمی، زمان مالدیو UTC+05:00 است، در حالی که نزدیک‌ترین همسایگانش، هند و سریلانکا، از زمان UTC+05:30 استفاده می‌کنند.

با این حال، بسیاری از تفریحگاه‌های مالدیو قوانین خودشان را دارند و از مهمانان می‌خواهند ساعت‌هایشان را یک ساعت جلو بکشند و روی UTC+06:00 تنظیم کنند.

وقتی بخش عمده روزتان به نوشیدن کوکتل کنار استخر، غواصی میان صخره‌های مرجانی یا امتحان کردن انواع غذاها در بوفه می‌گذرد، احتمالا زمان چندان اهمیتی ندارد، مگر آن‌که وقت پرواز هواپیمای آب‌نشین یا قایق تندرو‌تان به سمت پایتخت، ماله، رسیده باشد. اما یوگای صبحگاهی وقتی ساعت ۷ برگزار شود، بسیار دلپذیرتر از زمانی است که مجبور باشید ساعت ۶ از خواب بیدار شوید…

یک منطقه زمانی واحد در چین

چین که از نظر مساحت سومین کشور بزرگ جهان است، از نظر جغرافیایی پنج منطقه زمانی، از UTC+05:00 تا UTC+09:00 را در بر می‌گیرد، اما به طور رسمی فقط از یک زمان واحد، یعنی UTC+08:00 استفاده می‌کند.

این زمان رسمی که به «ساعت پکن» معروف است، پس از تاسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ به عنوان تنها منطقه زمانی کشور تعیین شد.

حدود ۹۴ درصد جمعیت چین در شرق کشور زندگی می‌کنند و برای بیشتر آن‌ها تفاوت بین «ساعت صحیح خورشیدی» و ساعت پکن چندان محسوس نیست. اما در غرب کشور، اختلاف چشمگیر است؛ اگر از منطقه سین‌کیانگ وارد افغانستان شوید، ناگهان سه ساعت و نیم به دست می‌آورید.

برای جبران این وضعیت، بسیاری از ساکنان سین‌کیانگ همزمان از «ساعت اورومچی» (UTC+06:00) و ساعت پکن استفاده می‌کنند. بنابراین اگر در خیابان از کسی بپرسید ساعت چند است، تعجب نکنید اگر دو جواب مختلف بشنوید.

اختلاف ۴۵ دقیقه‌ای در نپال

اکثر کشورهای جهان مناطق زمانی‌شان را با اختلاف‌های یک‌ساعته نسبت به UTC تنظیم کرده‌اند و تعداد کمی هم اختلاف نیم‌ساعته دارند. اما نپال یکی از تنها سه نقطه در جهان است که اختلاف ۴۵ دقیقه‌ای دارد؛ یعنی UTC+05:45.

در گذشته، نپال از «زمان متوسط محلی» استفاده می‌کرد؛ نوعی زمان خورشیدی که بر اساس لحظه‌ای تعریف می‌شود که خورشید در آسمان به بالاترین نقطه خود می‌رسد و سپس برای یکنواخت شدن در طول سال اصلاح می‌شود. مبنای این زمان برای نپال، پایتخت یعنی کاتماندو بود که برابر با UTC+05:41:16 محاسبه می‌شد؛ بنابراین اختلاف ۴۵ دقیقه‌ای امروز کاملا هم تصادفی نیست. کشورهای دیگری نیز در دوره‌ای از زمان متوسط استفاده کرده‌اند؛ برای مثال، ایرلند تا سال ۱۹۱۶ از زمانی معادل UTC-00:25:21 استفاده می‌کرد.

یک نکته جالب دیگر این‌که نپال تقویم مخصوص خود به نام «ویکرام سموات» را هم دارد که بسته به زمان سال، ۵۶ تا ۵۷ سال از تقویم گریگوری جلوتر است.

استرالیا؛ پیچیده‌ترین معمای ساعت تابستانی

در استرالیا این دولت‌های ایالتی هستند که تصمیم می‌گیرند از کدام منطقه زمانی پیروی کنند و آیا ساعت تابستانی را اجرا کنند یا نه. با شش ایالت و چندین قلمرو داخلی و خارجی، اوضاع می‌تواند بسیار پیچیده شود.

ایالت استرالیای غربی در تمام طول سال روی UTC+08:00 می‌ماند. قلمرو شمالی و ایالت استرالیای جنوبی روی UTC+09:30 هستند و استرالیای جنوبی در دوره ساعت تابستانی به UTC+10:30 می‌رود. ایالت‌های کویینزلند، نیو ساوت ولز، قلمرو جرویس بی، قلمرو پایتختی استرالیا، ویکتوریا و تاسمانی روی UTC+10:00 قرار دارند، اما در دوره ساعت تابستانی به جز کویینزلند، همگی به UTC+11:00 تغییر می‌کنند.

جزایر کوکوس (کیلینگ) روی UTC+06:30 هستند و جزیره کریسمس روی UTC+07:00 و هیچ‌کدام ساعت تابستانی را اجرا نمی‌کنند. جزیره نورفولک روی UTC+11:00 است و در دوره ساعت تابستانی به UTC+12:00 می‌رود.

علاوه بر این‌ها، استثناهای دیگری هم وجود دارد؛ مثلا منطقه بروکن هیل در نیو ساوت ولز که نزدیک مرز استرالیای جنوبی است و از منطقه زمانی متفاوتی استفاده می‌کند. اما توضیح جزئیات همه این موارد هم از سقف کلمات این گزارش بالاتر می‌رود و هم از حد صبر نویسنده.

رد ساعت تابستانی در آریزونا و هاوایی

در ایالات متحده، ۴۸ ایالت ساعت تابستانی را اجرا می‌کنند؛ ساعت‌ها را در دومین یکشنبه ماه مارس یک ساعت جلو می‌کشند و در اولین یکشنبه ماه نوامبر دوباره به عقب برمی‌گردانند.

دو ایالتی که این کار را نمی‌کنند کدام‌اند؟ آریزونا و هاوایی.

هرچند آریزونا در گذشته ساعت تابستانی را اجرا می‌کرد، اما اقلیم بسیار گرم و صحرایی این ایالت باعث شده که منطقی‌تر باشد مردم صبح زودتر بیدار شوند؛ زمانی که هوا خنک‌تر است. تنها استثنا «ملت ناواهو» است، زیرا قلمرو آن از چند ایالت مختلف که ساعت تابستانی را رعایت می‌کنند عبور می‌کند.

اما در مورد هاوایی، این جزایر نزدیک خط استوا قرار دارند و به همین دلیل در طول سال تغییر چندانی در زمان طلوع و غروب آفتاب رخ نمی‌دهد.

برخی قلمروهای وابسته به آمریکا از جمله پورتوریکو، جزایر ویرجین آمریکا، گوام، ساموآی آمریکا و جزایر ماریانای شمالی نیز ساعت تابستانی را اجرا نمی‌کنند.

سفر ۲۴ ساعته در ۲۰۰ کیلومتری بین ساموآی آمریکا و ساموآ

خط تاریخ بین‌المللی که درست در سوی دیگر کره زمین نسبت به نصف‌النهار مبدأ قرار دارد، مرزی است که در آن یک روز تقویمی تمام می‌شود و روز بعد آغاز؛ جایی که UTC-12:00 و UTC+12:00 به هم می‌رسند.

این خط در اقیانوس آرام قرار دارد و صاف و مستقیم نیست، چون بعضی کشورها و قلمروها می‌توانند انتخاب کنند در کدام سوی این خط قرار بگیرند.

برای مثال، ساموآ در پایان سال ۲۰۱۱ تصمیم گرفت از یک سوی خط تاریخ به سوی دیگر آن منتقل شود. نتیجه این شد که اکنون این کشور با وجود فاصله تنها ۲۰۰ کیلومتری، یک روز از ساموآی آمریکا جلوتر است. دلیل این تصمیم هم این بود که روابط اقتصادی و تجاری ساموآ بیشتر با استرالیا و نیوزیلند است تا با ایالات متحده.