افزایش بیثباتی ژئوپولیتیک و جنگهایی مانند مناقشه روسیه و اوکراین و درگیریهای خاورمیانه، برای اروپا سرمایهگذاری گسترده بر شبکه ماهوارهای بومی را حیاتی کرده است.
تلاش اتحادیه اروپا برای راهاندازی برنامه ماهوارهای اختصاصی خود به نقطه عطف مهمی رسیده است.
کنسرسیوم SpaceRISE و کمیسیون اروپا اکنون با هم متحد شدهاند و برای اجرای پروژه IRIS² توافقنامهای امضا کردهاند.
این برنامه به طرح پرچمدار و امن ماهوارهای اتحادیه اروپا تبدیل خواهد شد و خدمات ارتباطی رمزگذاریشده با پشتوانه دولتی را برای نهادهای اتحادیه اروپا، زیرساختهای حیاتی و نیروهای امدادی فراهم میکند. همچنین لایههای دفاعی با امنیت کوانتومی و مسیریابی با قابلیت اطمینان بالا ارائه خواهد کرد.
این اقدام در شرایطی انجام میشود که شماری از صنایع همچنان به طور چشمگیری برای خدماتی مانند اینترنت وایفای هواپیماها و عملیات پهپادی در اوکراین به سامانه استارلینک متکی هستند. این برنامه میتواند امکان بهرهمندی قابل توجه اتحادیه اروپا از داشتن برنامه ماهوارهای بومی خود را برای مقابله با نفوذ گسترده استارلینک فراهم کند.
توافق اخیر ۶۶ ماهواره دیگر به این برنامه اضافه میکند و تعداد کل را به ۳۴۸ میرساند. از این تعداد، ۳۳۰ ماهواره در مدار پایین زمین و ۱۸ ماهواره در مدار میانی زمین قرار خواهند گرفت.
اولین پرتابهای این برنامه به صورت تدریجی از سال ۲۰۲۹ آغاز میشود.
کاربران اصلی آن دولتهای اروپایی و بازیگران کلیدی حوزههای نظارتی، عملیات دفاعی و بخشهای مهم تجاری مانند حملونقل و انرژی خواهند بود.
شبکه ماهوارهای اروپایی
افزایش بیثباتی ژئوپلیتیک و تداوم درگیریهایی مانند جنگ روسیه و اوکراین و جنگهای خاورمیانه در سالهای اخیر باعث شده اروپا بیش از پیش به سرمایهگذاری در حاکمیت دیجیتال و تابآوری داخلی نیاز داشته باشد.
از همین رو، IRIS² قرار نیست مانند یک خدمت پهنباند مصرفی دیگر عمل کند؛ برخلاف استارلینک که تلاش دارد با شبکههایی چون تیموبایل و AT&T رقابت کند، این سامانه برای نیازهای دفاعی، دولتها، خدمات حیاتی و کاربران حوزه امنیت طراحی شده است.
این همان صنایعی هستند که میتوانند بهترین کمک را برای ایجاد تابآوری واقعی در قاره اروپا فراهم کنند. این مسئله به ویژه در زمان درگیریها یا بلایای طبیعی اهمیت دارد؛ زمانی که دکلهای مخابراتی و خدمات اینترنتی آسیب میبینند و ارتباطات ماهوارهای تنها گزینه واقعی برای برقراری ارتباط باقی میماند.
با این حال، اتکای بیش از حد به استارلینک یا هر شرکت خارجی دیگری میتواند مجموعهای از چالشهای ژئوپلیتیک و حکمرانی برای اتحادیه اروپا ایجاد کند. این نگرانیها به ویژه در پی افزایش تنشهای تعرفهای و سایر اختلافات میان اتحادیه اروپا و آمریکا در سالهای اخیر، پس از دولت دوم ترامپ، تشدید شده است.
اعضای کنسرسیوم SpaceRISE یعنی یوتلست، SES و هیسپاسات با تولیدکنندگان اروپایی برای ساخت ماهوارهها و زیرساخت زمینی پروژه IRIS² همکاری خواهند کرد و آژانس فضایی اروپا نیز مسئول توسعه فنی و راستیآزمایی آن خواهد بود.