ماهواره سنجش زمینی «سمرقند-۲۰۲۸» با یک سامانه هوش مصنوعی ساخت مهندسان ازبک وارد مدار شده و با پردازش دادهها پیش از ارسال، بهره وری کشاورزی و پایش محیط زیست را افزایش میدهد.
یک ماهواره چینی رصد زمین با فناوری تصویربرداری فراطیفی که به ماژول هوش مصنوعی ساختهشده توسط مهندسان ازبک مجهز است، در چارچوب یک پروژه مشترک بین شرکت چینی STAR.VISION و آژانس ملی فضایی ازبکستان، اوزکاسموس، وارد مدار شده است.
آگهی
آگهی
این ماموریت نخستین استفاده از یک ماژول هوش مصنوعی توسعهیافته توسط مهندسان ازبک در یکی از پروژههای ماهوارهای بینالمللی شرکت STAR.VISION به شمار میرود.
این ماهواره که «سمرقند-۲۰۲۸» نام دارد، ۵ اوت از سکوی پرتاب دریایی نزدیک هاییانگ در استان شاندونگ چین به فضا پرتاب شد.
شرزاد شرمتف وزیر فناوریهای دیجیتال ازبکستان در توضیح نام این ماهواره در شبکههای اجتماعی نوشت: «نام سمرقند-۲۰۲۸ تصادفی انتخاب نشده است. شهر سمرقند حق میزبانی کنگره بینالمللی فضانوردی ۲۰۲۸ را به دست آورد و این نخستین بار است که بزرگترین کنگره فضایی جهان در آسیای مرکزی برگزار میشود.»
این ماهواره تصاویر فراطیفی جمعآوری میکند و دادهها را در طولموجهای متعدد نور ثبت میکند.
در مقایسه با تصاویر متعارف ماهوارهای، این فناوری تصویر دقیقتری از سطح زمین ارائه میدهد و آن را برای کاربردهایی که به تحلیل دقیق محیطی نیاز دارند، مفید میکند.
پردازش تصاویر با هوش مصنوعی در مدار
ماژول هوش مصنوعی بخشی از تصاویر ماهواره را در همان مدار پردازش میکند و پیش از ارسال، دادهها را تحلیل میکند تا به جای فرستادن همه اطلاعات خام به زمین، گزیدهای از آنها انتقال یابد.
به گفته اوزکاسموس، این کار حجم دادههایی را که به ایستگاههای زمینی ارسال میشود کاهش میدهد و همزمان سرعت و کارایی تحلیل تصاویر را بالا میبرد.
شرزاد شرمتف نوشت: «این کار دستیابی به نتایج را سریعتر میکند، حجم دادههایی را که باید ارسال شود کاهش میدهد و تحلیل روی زمین را کاراتر میکند.»
به این ترتیب، ماهواره تنها نقش یک سکوی تصویربرداری را ندارد و میتواند بخشی از کار تحلیلی را در فضا انجام دهد و به تیمهای زمینی امکان دهد اطلاعات آمادهتری برای استفاده دریافت کنند.
بهکارگیری هوش مصنوعی سوار بر ماهواره در ماموریتهای رصد زمین هر چه بیشتر به یک قابلیت کلیدی تبدیل میشود، زیرا اپراتورهای ماهوارهها در پی مدیریت کاراتر حجم روبهافزایش دادهها و کوتاه کردن فاصله زمانی میان ثبت و تحلیل تصاویر هستند.
پردازش دادهها پیش از رسیدن به زمین
ماهوارههای رصد زمین حجم عظیمی از دادهها تولید میکنند و فشار زیادی بر سامانههای مخابراتی و زیرساختهای زمینی وارد میکنند.
پردازش بخشی از این دادهها در خود ماهواره باعث میشود تنها اطلاعات مهمتر به زمین ارسال شود، که در نتیجه نیاز به پهنایباند را کاهش میدهد و دسترسی به تصاویر را تسریع میکند.
تصویربرداری فراطیفی به طور فزایندهای در کشاورزی، پایش محیطزیست و مدیریت منابع طبیعی به کار گرفته میشود، زیرا میتواند تغییرات در پوشش گیاهی، خاک و آب را که با تصاویر اپتیکی معمولی به سختی قابل شناسایی است، آشکار کند.
در کشاورزی، این فناوری میتواند پیش از ظاهر شدن نشانههای قابل مشاهده، تنش در گیاهان را شناسایی کند و در عین حال، نهادهای محیطزیستی میتوانند از آن برای پایش تخریب سرزمین، کیفیت آب و تغییرات اکوسیستم استفاده کنند.
این فناوری همچنین در ارزیابی منابع طبیعی، پاسخ به بحرانها و برنامهریزی شهری کاربرد دارد.
گسترش همکاری فضایی
این پرتاب پس از توافقنامه همکاری راهبردی میان اوزکاسموس و STAR.VISION در سال ۲۰۲۵ انجام شد؛ توافقی که هدف آن توسعه فناوریهای رصد زمین و گسترش همکاری در توسعه ماهوارهها است.
ازبکستان همچنین در حال آمادهسازی برای پرتاب یک کیوبست ۶U در سال ۲۰۲۸ است و همزمان چارچوب یک ماموریت فضانوردی ۱۰ تا ۱۴ روزه را با همکاری شرکای بینالمللی تدوین میکند.