ضبط و عکاسی از خورشیدگرفتگی بدون آسیب به دوربین موبایل

ماه در 12 اوت در نوارهایی از شمال و شرق اسپانیا قرص خورشید را به طور کامل می‌پوشاند. این نخستین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از شبه‌جزیره ایبری در بیش از 100 سال خواهد بود؛ رویداد قبلی در سال 1912 رخ داد. سایه‌ای که ماه ایجاد می‌کند از گالیسیا وارد می‌شود و کشور را از غرب به شرق طی می‌کند تا به پالمای مایورکا برسد؛ جایی که خورشید در آنجا غروب خواهد کرد.

آگهی

آگهی

در سرزمین اصلی اسپانیا، مرحله جزئی حدود ساعت 19:30 به وقت رسمی اسپانیا آغاز می‌شود و بیشترین تاریکی بسته به محل دقیق، میان ساعت 20:27 تا 20:35 رخ می‌دهد. این پدیده کمی پیش از ساعت 21:30 پایان می‌یابد؛ زمانی که خورشید بسیار نزدیک افق است و در برخی نقاط تقریبا کاملا غروب کرده است. در مناطقی که خورشیدگرفتگی کامل رخ می‌دهد، فاز کلی کمی کمتر از دو دقیقه طول می‌کشد.

در همان شب اوج بارش شهابی برساوشی نیز خواهد بود؛ بنابراین کسانی که در محل رصد می‌مانند، یک فرصت دوگانه خواهند داشت.

چرا گوشی همراه واقعا در معرض خطر است

دلیل احتیاط فقط حفاظت از چشم‌ها نیست. اپتیک یک گوشی هوشمند تا حدی شبیه ذره‌بین عمل می‌کند: نوری را که از لنز وارد می‌شود روی سطح بسیار کوچکی، یعنی حسگر دوربین، متمرکز می‌کند.

اگر این لنز را بدون هیچ محافظی برای چند دقیقه مستقیم به خورشید نشانه بروید، می‌تواند ماژول دوربین را بیش از حد داغ کند و فوتودیودهایی را که حسگر را تشکیل می‌دهند به طور دائمی بسوزاند؛ در نتیجه لکه‌ها یا پیکسل‌های سوخته‌ای روی تصویر باقی می‌ماند که دیگر برطرف نمی‌شود. این کار همچنین می‌تواند سامانه محافظت حرارتی گوشی را فعال کند و دستگاه ناگهان خاموش شود.

آمار عمومی درباره تعداد گوشی‌هایی که در خورشیدگرفتگی‌های قبلی آسیب دیده‌اند وجود ندارد، اما مواردی شناخته شده که کاربران روی عکس‌های خود نوارهای تیره یا نقاط سیاه دیده‌اند؛ نشانه‌ای از آسیب دیدن فوتودیودها.

با این حال، برخی متخصصان تاکید می‌کنند که یک عکس سریع و کوتاه معمولا به حسگرهای کوچکی مانند حسگر گوشی آسیب نمی‌زند که بسیار کوچک‌تر از حسگر دوربین‌های حرفه‌ای است و خطر زمانی افزایش می‌یابد که برای مدت طولانی از زوم استفاده شود یا یک تله‌لنز خارجی به گوشی متصل شود.

هر چه لنز مدت بیشتری بدون فیلتر به سمت خورشید بماند احتمال خراب شدن حسگر و ظاهر شدن نقاط سیاه در تصویر بیشتر می‌شود، زیرا بعضی فوتودیودها می‌سوزند و برای همیشه از کار می‌افتند.

چطور خورشیدگرفتگی را ضبط کنیم بدون آن که به گوشی آسیبی برسد

قاعده‌ای که در همه دستورالعمل‌های بررسی‌شده تکرار می‌شود ساده است: تا زمانی که بخشی از خورشید قابل مشاهده است، دوربین بدون استثنا به فیلتر خورشیدی نیاز دارد. تنها استاندارد مورد تایید ناسا و انجمن‌های نجومی استاندارد ISO 12312-2:2015 است؛ همان استانداردی که عینک‌های مخصوص خورشیدگرفتگی باید برآورده کنند.

لازم نیست لوازم جانبی گران‌قیمت بخرید. یک گزینه ارزان این است که شیشه عینک خورشیدگرفتگی استاندارد را ببرید و جلوی لنز گوشی قرار دهید به طوری که تمام اپتیک را بپوشاند و جایی برای نفوذ نور باقی نگذارد.

کسانی که دنبال راهکاری مقاوم‌تر هستند می‌توانند از فیلترهای خورشیدی با چگالی خنثای بسیار بالا، ND100000، استفاده کنند که برای گوشی‌های هوشمند طراحی شده و با قیمتی کمتر از 40 یورو در دسترس است.

نکاتی برای ضبط یا عکاسی از خورشیدگرفتگی با گوشی، بدون آن که در این میان گوشی از کار بیفتد

• پیش از شروع ضبط، نوردهی و فوکوس را روی خورشید قفل کنید. نرم‌افزار دوربین در هر گوشی متفاوت است، اما معمولا کافی است خورشید را لمس کنید و کمی انگشت را نگه دارید تا علامت قفل ظاهر شود.
• حالت دستی یا حرفه‌ای دوربین را با ISO پایین، بین 100 تا 200، و سرعت شاتر بالا، کمتر از 1/1000 ثانیه، فعال کنید؛ زیرا در حالت خودکار تصویر حتی با وجود فیلتر هم معمولا بیش از حد روشن ثبت می‌شود.
• از سه‌پایه و تایمر شاتر استفاده کنید تا لرزش دست و عکس‌ها یا ویدئوهای محو و لرزان کاهش یابد.
• در مرحله جزئی، تایملپس با فاصله‌های یک تا دو ثانیه‌ای بهتر از ویدئوی زمان واقعی پیشروی خورشیدگرفتگی را ثبت می‌کند، چون حرکت ماه بسیار کند است.
• اگر در نوار خورشیدگرفتگی کامل قرار دارید، فقط در ثانیه‌هایی که قرص خورشید کاملا پوشیده است، به ثبت هاله خورشیدی بپردازید و به ویدئوی زنده (بدون فیلتر) تنها در همان چند ثانیه متوسل شوید.
• ترجیحا از زوم نوری استفاده کنید نه دیجیتال، چون زوم دیجیتال فقط پیکسل‌ها را بزرگ می‌کند و کیفیت تصویر را پایین می‌آورد.
• به دمای گوشی توجه کنید. گرمای ماه اوت، همراه با تابش مستقیم خورشید، می‌تواند دستگاه را بیش از حد داغ کند و باعث خاموش شدن خودکار شود؛ بنابراین بهتر است بین هر برداشت، گوشی را در سایه نگه دارید و یک باتری همراه (پاوربانک) با خود داشته باشید.

کارهایی که به هیچ وجه نباید انجام دهید اگر می‌خواهید بعد از خورشیدگرفتگی هم دوربین گوشی شما سالم بماند

• گوشی را برای چند دقیقه پشت سر هم، در حالی که مستقیما به خورشید نشانه رفته است، روی حالت ضبط نگه ندارید؛ حتی اگر فیلتر روی آن نصب شده باشد.
• در هیچ لحظه‌ای فیلتر را برندارید، مگر در ثانیه‌های دقیق فاز کامل خورشیدگرفتگی و آن هم فقط اگر در نوار خورشیدگرفتگی کامل قرار دارید.
• بدون استفاده از فیلتر خورشیدی استاندارد، دوربین دوچشمی، تلسکوپ یا تله‌لنز را به گوشی متصل نکنید.
• هرگز از طریق منظره‌یاب یا لنز دوربین، تلسکوپ یا دوربین دوچشمی به خورشید نگاه نکنید، حتی اگر عینک خورشیدگرفتگی به چشم دارید؛ زیرا پرتوهای متمرکز می‌تواند فیلتر را بسوزاند و به بینایی شما آسیب جدی بزند.
• گوشی را بین دو برداشت برای مدت طولانی در معرض مستقیم خورشید رها نکنید.

همچنین باید به یاد داشت که تماشای خورشیدگرفتگی از روی صفحه‌نمایش گوشی هیچ خطری برای چشم ندارد (اما برای چشم خود گوشی یعنی دوربین آن خطر دارد) زیرا از طریق لنزی که نور را تقویت کند نگاه نمی‌کنید.

خطر، همانند چشم‌های ما در حسگر است، نه در صفحه‌نمایش. و کسانی که به عکس بی‌نقص نمی‌رسند هم نباید زیاد نگران باشند؛ عکاسان حرفه‌ای با تجهیزات مناسب این پدیده را پوشش خواهند داد و برای بیشتر مردم، ثبت خاطره تاریک شدن آسمان در میانه عصر کافی است.