در ۱۲ اوت ۲۰۲۶ اسپانیا نخستین خورشیدگرفتگی کامل خود را پس از بیش از یک قرن تجربه میکند. پیش از فیلمبرداری با موبایل بدانید نشانه رفتن مستقیم دوربین به خورشید بدون فیلتر میتواند در چند دقیقه به سنسور گوشی آسیب بزند. در این گزارش روش ایمن این کار را توضیح میدهیم.
در ۱۲ اوت، ماه در نوارهایی از شمال و شرق اسپانیا قرص خورشید را به طور کامل میپوشاند. این رویداد، نخستین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از شبهجزیره ایبری در بیش از ۱۰۰ سال خواهد بود؛ خورشیدگرفتگی قبلی در سال ۱۹۱۲ رخ داده بود. سایهای که ماه ایجاد میکند از گالیسیا وارد میشود و کشور را از غرب به شرق میپیماید و تا پالما د مایورکا ادامه پیدا میکند؛ جایی که خورشید در نهایت غروب میکند.
آگهی
آگهی
در شبهجزیره، مرحله جزئی حدود ساعت ۱۹:۳۰ به وقت محلی شبهجزیره آغاز میشود و بیشترین میزان تاریکی بسته به موقعیت دقیق، بین ساعت ۲۰:۲۷ تا ۲۰:۳۵ رخ میدهد. این پدیده کمی پیش از ساعت ۲۱:۳۰ پایان مییابد؛ زمانی که خورشید بسیار پایین بر فراز افق است و در برخی نقاط عملا غروب کرده است. در مناطقی که خورشیدگرفتگی کامل روی میدهد، مرحله کلیت کمی کمتر از دو دقیقه طول میکشد.
همان شب، اوج بارش شهابی برساوشیها نیز رخ میدهد، بنابراین هرکس در محل رصد بماند، با یک پدیده آسمانی دوگانه روبهرو خواهد شد.
چرا تلفنهمراه شما با خطری واقعی روبهرو است
دلیل احتیاط فقط محافظت از چشمها نیست. لنز دوربین تلفنهمراه تا حدی مانند ذرهبین عمل میکند: نوری را که از طریق لنز وارد میشود روی سطحی بسیار کوچک، یعنی حسگر دوربین، متمرکز میکند.
اگر لنز را بدون هیچگونه محافظی برای چند دقیقه مستقیم به خورشید نشانه بروید، ممکن است ماژول دوربین بیش از حد داغ شود و فوتودیودهایی را که حسگر را تشکیل میدهند به طور دائمی بسوزاند؛ در نتیجه لکهها یا پیکسلهای مردهای روی تصویر باقی میماند که دیگر قابل ترمیم نیستند. این کار همچنین میتواند سامانه حفاظت حرارتی تلفن را فعال کند و باعث شود دستگاه ناگهان خاموش شود.
آمار عمومی درباره تعداد تلفنهای همراهی که در خورشیدگرفتگیهای قبلی آسیب دیدهاند وجود ندارد، اما مواردی از کاربران گزارش شده است که فوتودیودهای دوربینشان آسیب دیده و در عکسها نقاط تیره یا نواحی تخریبشده ظاهر شده است.
البته ظرایفی هم وجود دارد: برخی متخصصان میگویند یک عکس سریع و کوتاه معمولا به حسگرهایی به کوچکی حسگر تلفنهمراه آسیب نمیزند؛ این حسگرها بسیار کوچکتر از حسگرهای دوربینهای حرفهای هستند. به باور آنان، خطر زمانی بیشتر میشود که زوم برای مدت طولانی فعال باشد یا یک تلهلنز خارجی به گوشی متصل شود.
هرچه مدتزمانی که لنز بدون فیلتر به خورشید نشانه میرود بیشتر باشد، احتمال از کار افتادن حسگر و ظاهر شدن نقاط سیاه در تصویر نیز افزایش مییابد، چون بخشی از فوتودیودها میسوزند و برای همیشه از کار میافتند.
چگونه آن را ضبط کنید بدون آنکه مشکلی برای تلفنهمراه شما پیش بیاید
قاعدهای که در همه راهنماهای بررسیشده تکرار میشود ساده است: تا زمانی که بخشی از قرص خورشید قابل مشاهده باشد، دوربین بدون استثنا به فیلتر خورشیدی نیاز دارد. تنها استانداردی که ناسا و انجمنهای نجوم تایید کردهاند استاندارد ISO 12312-2:2015 است؛ همان استانداردی که عینکهای مخصوص خورشیدگرفتگی نیز باید با آن منطبق باشند.
لازم نیست لوازم جانبی گرانقیمت بخرید. یک گزینه مقرونبهصرفه این است که شیشه یک جفت عینک استاندارد خورشیدگرفتگی را ببرید و آن را جلوی لنز تلفنهمراه قرار دهید تا تمام سطح لنز را بپوشاند و جایی برای نفوذ نور بدون فیلتر باقی نگذارد.
کسانی که به دنبال راهحلی بادوامتر هستند میتوانند از فیلترهای خورشیدی با چگالی خنثی بسیار بالا، ND100000، استفاده کنند که برای تلفنهای هوشمند طراحی شدهاند و با قیمتی کمتر از ۴۰ یورو در دسترساند.
نکاتی برای ضبط یا عکاسی از خورشیدگرفتگی با تلفنهمراه و اینکه در این میان تلفنهمراهتان آسیب نبیند
- پیش از آغاز ضبط، نوردهی و فوکوس را روی خورشید قفل کنید. در هر تلفنهمراه نرمافزار دوربین متفاوت است، اما معمولا کافی است روی تصویر خورشید ضربه بزنید و انگشتتان را کمی نگه دارید تا نماد قفل ظاهر شود.
- حالت دستی یا حرفهای دوربین را فعال کنید، با مقدار ISO پایین، بین ۱۰۰ تا ۲۰۰، و سرعت شاتر بالا، کمتر از ۱/۱۰۰۰ ثانیه؛ زیرا در حالت خودکار، تصویر حتی با وجود فیلتر هم معمولا بیشازحد روشن ثبت میشود.
- برای جلوگیری از لرزش و ثبت عکسها یا ویدئوهای تار و لرزان، از سهپایه و شاتر تایمری استفاده کنید.
- در مرحله جزئی، ثبت تایملپس با فواصل یک تا دو ثانیه حرکت خورشیدگرفتگی را بهتر از ویدئوی عادی نشان میدهد، زیرا حرکت ماه بسیار کند است.
- اگر در نوار وقوع خورشیدگرفتگی کامل قرار دارید، فقط در ثانیههایی که قرص خورشید کاملا پوشیده شده است، برای ثبت تاج خورشیدی، به ویدئوی زنده (بدون فیلتر محافظ) فقط در همان چند ثانیهای که قرص کاملا پوشیده است تغییر حالت دهید.
- زوم اپتیکال را به زوم دیجیتال ترجیح دهید؛ زوم دیجیتال فقط پیکسلها را بزرگ میکند و کیفیت تصویر را کاهش میدهد.
- بر دمای تلفن نظارت کنید. گرمای ماه اوت همراه با تابش مستقیم خورشید میتواند دستگاه را بیش از حد داغ کند و موجب خاموش شدن خودکار آن شود؛ بنابراین بهتر است بین هر برداشت، گوشی را در سایه نگه دارید و یک باتری خارجی همراه داشته باشید.
کارهایی که تحت هیچ شرایطی نباید انجام دهید، اگر میخواهید بعد از خورشیدگرفتگی هنوز دوربین داشته باشید
- تلفنهمراه را برای چندین دقیقه پشتسرهم، رو به خورشید و در حال ضبط نگه ندارید؛ حتی اگر فیلتر روی آن نصب شده باشد.
- در هیچ لحظهای فیلتر را برندارید، مگر در ثانیههای دقیق کلیت خورشیدگرفتگی و آن هم فقط اگر در ناحیهای هستید که خورشیدگرفتگی در آنجا کامل خواهد بود.
- بدون فیلتر خورشیدی استاندارد، دوربین دوچشمی، تلسکوپ یا تلهلنز را به تلفنهمراه متصل نکنید.
- از طریق چشمی یا لنز دوربین، تلسکوپ یا دوربین دوچشمی به خورشید نگاه نکنید، حتی اگر عینک خورشیدگرفتگی به چشم دارید؛ زیرا پرتوهای متمرکز میتوانند فیلتر را بسوزانند و به بینایی شما آسیب جدی وارد کنند.
- تلفن را بین هر برداشت برای مدت طولانی زیر نور مستقیم خورشید رها نکنید.
بد نیست یادآوری شود که نگاه کردن به خورشیدگرفتگی از طریق صفحهنمایش تلفن هیچ خطری برای چشمها ندارد (اما برای چشم تلفنهمراه شما، یعنی دوربین، خطر وجود دارد)، چون در این حالت تصویر از طریق لنزی که نور را تقویت کند مشاهده نمیشود.
خطر، همانند آنچه برای چشمهای ما صدق میکند، در حسگر است نه در صفحهنمایش. و اگر کسی نتوانست عکس بینقص بگیرد، چندان جای نگرانی نیست؛ عکاسان حرفهای با تجهیزات مناسب این رویداد را پوشش خواهند داد و برای بیشتر مردم، ثبت خاطره تاریک شدن آسمان در میانه بعدازظهر کافی خواهد بود.