از فرانسه تا ایتالیا: موج شکایت‌های اروپایی درباره خودکشی و خودآسیبی کودکان

هم‌زمان با این که کشورهای اروپایی در حال تصمیم‌گیری درباره محدود کردن شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال هستند، موجی از پرونده‌های حقوقی مشابه آنچه در ایالات متحده علیه این پلتفرم‌ها مطرح شده، در حال شکل‌گیری است.

آگهی

آگهی

خانواده‌هایی در فرانسه و ایتالیا دادخواست‌های حقوقی‌ای مطرح کرده‌اند که مدعی است الگوریتم‌های این پلتفرم‌ها به خودکشی و خودآسیبی دامن می‌زند. هم‌زمان، پرونده‌هایی در هلند و آلمان طراحی اعتیادآور، ایمنی کودکان و دستکاری کاربران را هدف قرار داده است.

در ایالات متحده، به گزارش رسانه‌های آمریکایی، یک قاضی در کالیفرنیا هفته گذشته درخواست متا و گوگل برای برگزاری دادگاه تازه در یک پرونده مرتبط با اعتیاد را رد کرد؛ در آن پرونده هر دو شرکت به پرداخت ۶ میلیون دلار (۵.۱۷ میلیون یورو) به یک کاربر جوان سابق محکوم شده بودند.

در این پرونده استدلال شده بود که این پلتفرم‌ها در هشدار دادن به کاربران جوان درباره آسیب‌های احتمالی ناشی از استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی کوتاهی کرده‌اند.

در ادامه به دیگر اقدام‌های قضایی علیه شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی در اروپا می‌پردازیم.

ایتالیا

اوایل امسال یک گروه مدافع حقوق در ایتالیا در دادگاهی در میلان با تیک‌تاک و متا، شرکت مادر فیس‌بوک و اینستاگرام، رویارو شد.

این دادخواست جمعی که نخستین مورد از این نوع در ایتالیا است از دادگاه می‌خواهد پلتفرم‌ها را ملزم کند برای کاربران زیر ۱۴ سال سامانه‌های قوی‌تری برای احراز سن به کار بگیرند.

این شکایت همچنین از دادگاه می‌خواهد پلتفرم‌ها موظف شوند اطلاعات شفاف‌تری درباره نحوه کار الگوریتم‌های خود منتشر کنند و هر چیزی را که می‌تواند ماهیتی دستکاری‌کننده داشته باشد از پلتفرم‌هایشان حذف کنند.

هدف، حفاظت از حدود ۳.۵ میلیون کودک ایتالیایی ۷ تا ۱۴ ساله است که به طور غیرقانونی در شبکه‌های اجتماعی فعال هستند.

به گفته بیانیه‌ای از سوی MOIGE، نهاد حقوقی نماینده خانواده‌ها، وکلای متا و تیک‌تاک صلاحیت دادگاه‌های ایتالیا برای رسیدگی به این شکایت را در نخستین جلسه رسیدگی در ماه مه (منبع به زبان انگلیسی) به چالش کشیدند.

در این بیانیه همچنین آمده است که متا و تیک‌تاک کوشیده‌اند اهمیت علمی اسنادی را که خود ارائه کرده‌اند کم‌رنگ جلوه دهند؛ اسنادی که به ادعای MOIGE نشان می‌دهد هر دو شرکت «از پیش» از آسیب‌هایی که پلتفرم‌هایشان به کودکان می‌زند آگاه بوده‌اند.

یورونیوز نکست برای دریافت نظر متا و تیک‌تاک درباره این جلسات اولیه با این دو شرکت تماس گرفت اما پاسخی فوری دریافت نکرد.

به گفته وکلا، جلسه بعدی این پرونده ۳۰ ژوئن برگزار می‌شود و تاریخ جلسه نهایی ۱۹ نوامبر تعیین شده است؛ تاریخی که یک روز پیش از روز جهانی حقوق کودک است.

فرانسه

در سال ۲۰۲۴ گروهی از خانواده‌های فرانسوی به نام «آلگوس ویکتیما» از تیک‌تاک به دلیل قرار دادن نوجوانان در معرض محتوای زیان‌آور که به دو مورد خودکشی انجامید، شکایت کردند.

این خانواده‌ها در شکایت خود مدعی‌اند الگوریتم پلتفرم، کودکان را در معرض محتوایی قرار داده که خودآسیبی، اختلال‌های تغذیه‌ای و خودکشی را ترویج می‌کند.

در نوامبر ۲۰۲۵، دادستان‌های فرانسوی (منبع به زبان انگلیسی) تحقیق کیفری رسمی‌ای را آغاز کردند تا مشخص شود آیا الگوریتم‌های تیک‌تاک، افراد زیر سن قانونی را در معرض محتوای مرتبط با خودکشی قرار داده و کاربران آسیب‌پذیر را به خطر انداخته است یا نه.

به گفته دولت، این تحقیق می‌تواند اتهام‌هایی از جمله ترویج محتوای مرتبط با خودکشی و جمع‌آوری غیرقانونی داده‌های شخصی را در بر بگیرد.

در ماه مه، «آلگوس ویکتیما» دامنه شکایت خود را گسترش داد تا اتهام «سوءاستفاده از آسیب‌پذیری» را هم شامل شود و شمار خانواده‌های تحت نمایندگی را به ۱۶ خانواده افزایش داد.

بر اساس این شکایت، پنج خانواده در سوگ خودکشی دخترانشان هستند و دیگر نوجوانان درگیر این پرونده از اختلال‌های شدید تغذیه، افسردگی یا افکار خودکشی رنج می‌برند که به محتوای دیده‌شده در این پلتفرم نسبت داده می‌شود. تا ژوئن ۲۰۲۶ هیچ تاریخ علنی‌ای برای برگزاری دادگاه اعلام نشده است.

بریتانیا

بریتانیا نیز به موج گسترده‌تر شکایت‌های قضایی علیه شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی به خاطر آسیب‌های ادعایی به کاربران جوان پیوسته است.

خانواده موری داوی، نوجوان اسکاتلندی که طبق گزارش گاردین در دسامبر ۲۰۲۳ پس از آن که فریب داده شد و برای یکی از مخاطبان خود در اینستاگرام تصاویر خصوصی فرستاد دست به خودکشی زد، به یک پرونده قضایی در ایالت دلاور آمریکا علیه متا به اتهام مرگ غیرقانونی او پیوسته‌اند.

مرکز قربانیان شبکه‌های اجتماعی (منبع به زبان انگلیسی) که این شکایت را ثبت کرده است، در بیانیه‌ای در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد مرگ داوی و دیگران «پیامد قابل پیش‌بینی تصمیم‌های عامدانه متا در طراحی» است.

این مرکز ادعا می‌کند متا دست‌کم از سال ۲۰۱۹ از وجود قابلیتی آگاه بوده که به غریبه‌های بزرگسال اجازه می‌داده با کودکان ارتباط برقرار کنند و آنها را در معرض شکارچیان قرار می‌داده است.

به گفته این مرکز، شرکت همچنین توصیه‌های پژوهشگران برای تنظیم پیش‌فرض حساب‌های نوجوانان روی حالت خصوصی را رد کرده است؛ اقدامی که می‌توانست از ارسال حدود ۵.۴ میلیون پیام مستقیم جلوگیری کند.