پیشرفت پکن در حوزه رباتیک که در برنامههای جشن سال نوی قمری به نمایش گذاشته شد پرسش مهمتری را مطرح میکند: این سامانهها واقعا چقدر پیشرفتهاند و آیا اروپا باید نگران باشد؟
نمایش سالانه شب تحویل سال نوی قمری چین امسال خبرساز شد، چون رباتهای انساننما با اجرای هماهنگ حرکات رزمی و پارکور صحنه را از آن خود کردند.
آگهی
آگهی
این اجرا چند دستاورد بیسابقه را رقم زد و نمایش جسورانهای از سرعت پیشرفت فناوری در این کشور بود.
طبق ویدیویی که شبکه سیسیتیوی منتشر کرده، ۲۴ ربات برای نخستین بار یک روتین پیوسته پارکور آزاد با پرش از روی میز، نخستین پشتک هوایی، پشتکهای تکپا به صورت پیوسته، یک وارو به عقب دو مرحلهای با کمک دیوار و نخستین چرخش بزرگ ایرفلر با هفت و نیم دور را اجرا کردند.
چین تلاشهای خود را برای ساخت رباتهای قدرتمندتر مبتنی بر هوش مصنوعی که به دخالت کمتر انسان نیاز دارند شتاب داده است.
این رباتها نسبت به مراسم سال گذشته راه درازی را طی کردهاند؛ در آن برنامه رباتهای انساننما رقص محلی لرزانی را با دستمال اجرا کردند. ماشینهای امسال به شکل محسوسی باثباتتر به نظر میرسیدند که نشانه گامی روشن به جلو است.
این فراتر از خود برنامه چه معنایی دارد
با این حال فراتر از جنبه نمایشی پرسشهایی باقی میماند: این رباتها تا چه حد پیشرفتهاند و آیا توسعه آنها باید موجب نگرانی شود؟
شرکتها در سراسر جهان در حال آزمایش رباتهای انساننما در کارخانهها و انبارها هستند و برخی شرکتها آنها را برای استفاده خانگی در آینده در نظر گرفتهاند.
کارشناسان دفاعی میگویند این گونه ماشینها در نهایت میتوانند کاربردهای نظامی هم پیدا کنند.
هانس لیوانگ، استاد علم سامانهها برای دفاع و امنیت در دانشگاه دفاع سوئد، به یورونیوز نکست گفت: «احتمالا برای رباتهایی با شکل انسان و حیوان در سازمانهای نظامی و امنیتی جا وجود دارد، به ویژه اگر قرار است با سازههایی که برای انسان ساخته شدهاند مثل خودروها، پلهها و درها تعامل کنند.»
او هشدار داد استقرار این رباتها در دنیای واقعی بسیار پیچیدهتر از یک اجرای صحنهای است. او گفت در محیطهای نظامی شکل ربات بسیار کمتر از این اهمیت دارد که آیا از منطق به اندازه کافی «خوب توسعهیافته» برای عمل در یک محیط غیرقابلپیشبینی برخوردار است یا نه.
لیوانگ همچنین هشدار داد نباید از نمایشهای پر سر و صدا برداشت اغراقآمیز کرد، چون این نمایشها را میتوان از منظر تبلیغات دولتی هم دید.
او گفت: «برگزاری نمایشی تمرینشده، از پیش برنامهریزیشده و کنترلشده چیز زیادی درباره وضعیت واقعی این فناوری به ما نمیگوید. چنین نمایشهایی برای تاثیرگذاری طراحی میشوند و بنابراین احتمالا توانایی این فناوری را بیش از حد نشان میدهند.»
آیا اروپا میتواند همگام بماند؟
لیوانگ گفت اروپا لازم نیست نگران شود، اما باید توجه کند.
او افزود: «اروپا باید از تحولات بینالمللی آگاه باشد. ما باید از دیگران بیاموزیم، نه این که همه چیز را از صفر بسازیم. ما باید از تلاشی که برای این پیشرفت و برای توسعه فنی انجام شده درس بگیریم.»
اظهارات او در حالی مطرح میشود که رقابت در حوزه رباتیک انساننما هر چه بیشتر تحت سیطره چین و ایالات متحده قرار میگیرد.
تحلیلگران میگویند برتری چین تا حد زیادی در مقیاس تولید و یکپارچگی زنجیره تامین آن است.
این کشور آنچه را که کارشناسان آن را زنجیره ارزش رباتیک تقریبا به طور عمودی یکپارچه توصیف میکنند با پشتوانه قدرتمند دولت ایجاد کرده است؛ ساختاری که به شرکتها امکان میدهد تولید را به سرعت افزایش دهند و قیمتها را پایین بیاورند.
شرکت یونیتری رباتیکس، که ماشینهایش حضور پررنگی در شوی جشن بهار چین داشت، برای ربات انساننمای G1 خود قیمت پایه ۱۳۵۰۰ دلار (حدود ۱۱۲۸۰ یورو) اعلام کرده است.
تسلا هنوز قیمت تجاری ربات اوپتیموس را اعلام نکرده است. ایلان ماسک مدیرعامل این شرکت در تماس تلفنی با سرمایهگذاران در ژانویه ۲۰۲۵ گفت اگر تولید سالانه به یک میلیون دستگاه برسد، هزینه ساخت میتواند به کمتر از ۲۰ هزار دلار (حدود ۱۶۷۰۰ یورو) کاهش یابد؛ موضوعی که نشان میدهد قیمتها احتمالا تا زمانی که تولید در مقیاس بزرگ محقق نشود بالا میماند.
بر اساس گزارشی در سال ۲۰۲۴ (منبع به زبان انگلیسی) از فدراسیون بینالمللی رباتیک، انجمن جهانی این صنعت که دفتر مرکزی آن در آلمان است، چین همچنان بزرگترین بازار رباتهای صنعتی در جهان است و در سال ۲۰۲۴ بیش از نیمی از کل نصب ربات در جهان را به خود اختصاص داده است.