یک تیم از اخترفیزیکدانان دانشگاه اورگن یکی از پرانرژیترین و قدرتمندترین نیروهای جهان را کشف کرده که احتمالا ۱۰۰ تریلیون برابر قویتر از سلاح «ستاره مرگ» در مجموعه جنگ ستارگان است.
بر اساس پژوهش تازهای از یک اخترفیزیکدان دانشگاه اورگن، یک سیاهچاله ابرپرجرم در چهار سال گذشته بیش از سلاح مرگبار دثاستار در مجموعه جنگ ستارگان انرژی تولید کرده است.
این پدیده از بقایای یک ستاره تکهتکهشده ناشی میشود که برآورد میشود ذخیره عظیمی از انرژی در خود داشته باشد. دانشمندان انتظار دارند شدت امواج رادیوییای که این سیاهچاله گسیل میکند دستکم تا یک سال دیگر همچنان پرقدرت بماند و در سال ۲۰۲۷ به اوج برسد.
فوارهای که از این سیاهچاله تازه کشفشده بیرون میزند، از پرانرژیترین و درخشانترین پدیدههایی است که تا امروز در جهان شناسایی شده و از نظر قدرت با انفجار پرتو گاما برابری میکند.
اگر بخواهیم آن را با معیاری برگرفته از فرهنگ عامه بسنجیم، برآورد میشود دستکم یک تریلیون برابر، و چهبسا تا صد تریلیون برابر، نیرومندتر از ایستگاه مرگبار دثاستار در مجموعه جنگ ستارگان باشد.
ایوت سندس، اخترفیزیکدان دانشگاه اورگن، میگوید: «این پدیده واقعا غیرمعمول است. به زحمت میتوانم مورد دیگری را به یاد بیاورم که در چنین بازه زمانی طولانی اینطور اوج گرفته باشد.»
نتایج این پژوهش روز پنجشنبه در نشریه آستروفیزیکال ژورنال منتشر شد.
چه چیزی این سیاهچاله را تا این حد منحصر بهفرد میکند؟
رخدادهایی که در آن سیاهچالهها بیش از حد به ستارهها نزدیک میشوند و آنها را زیر تاثیر میدان گرانشی خود تکهتکه میکنند، بدون آنکه به نقطه بیبازگشت یا افق رویداد برسند، پدیدهای نسبتا رایج است که رویداد برهمکنی کشندی نامیده میشود. همان عاملهای گرانشی که این رویدادها را رقم میزنند، مسئول جزر و مد اقیانوسهای زمین هم هستند.
در چنین حالتی، کشش گرانشی ستاره را در فرایندی که به آن اسپاگتی شدن میگویند تکهتکه میکند؛ اصطلاحی که ابتدا فیزیکدان استیون هاوکینگ آن را رایج کرد.
در این فرایند، ستارهها در راستای افقی بهشدت فشرده و در راستای عمودی کشیده میشوند و به شکل رشتههای بلند و باریک شبیه اسپاگتی درمیآیند؛ عمدتا به دلیل نیروهای کشندی بسیار شدیدی که اطراف یک سیاهچاله حاکم است.
با این حال، این که سیاهچالهای حتی چند سال پس از تکهتکه کردن یک ستاره همچنان این حجم از انرژی را گسیل کند، بسیار غیرمعمول است.
سندس میگوید این رویداد برهمکنی کشندی خاص را در سال ۲۰۱۸ کشف کرده، اما تنها چند سال بعد، در ۲۰۲۲، زمانی که سیاهچاله هنوز مقدار زیادی انرژی به صورت امواج رادیویی ساطع میکرد، توجه جدی خود را به آن معطوف کرده است.
انرژی گسیلشده اکنون ۵۰ برابر درخشانتر از سال ۲۰۱۹ است و تابش به صورت یک فواره متمرکز در یک جهت به بیرون پرتاب میشود. ناحیه اطراف سیاهچاله نیز نور مرئی بسیار کمرنگی از خود ساطع میکند.
این سیاهچاله ابرپرجرم در ردهبندی علمی AT2018hyz نام گرفته و سندس لقب طنزآمیز «جتی مکجتفیس» را برای آن برگزیده است.
هرچند هیچکس نمیتواند با قطعیت بگوید شدت این گسیلهای انرژی تا کجا بالا خواهد رفت، سندس این سیاهچاله را از نزدیک زیر نظر دارد.
او همچنین در جستوجوی سیاهچالههای دیگری است که شاید رفتاری مشابه داشته باشند اما از نظرها دور مانده باشند، چون تا کنون عملا کسی به این پدیده توجه جدی نکرده بود.