ماده تاریک یکی از بزرگترین اسرار فیزیک است. حالا اما دانشمندان موفق شدهاند این ماده نامرئی را با جزئیاتی بیسابقه نقشهبرداری کنند.
اخترشناسان میگویند بخش اعظم ماده موجود در جهان را ماده تاریک تشکیل داده است، اما هنوز ماهیت دقیق آن مشخص نیست.
این ماده با هیچ تلسکوپی دیده نمیشود. نور را ساطع، منعکس یا جذب نمیکند و تنها از طریق جرم خود شناخته میشود، زیرا نیروی گرانش (یا همان جاذبه) اعمال میکند.
تیم تحقیقاتی دانشگاه دورهام بریتانیا از حقیقتی فیزیکی به نام «عدسی گرانشی» برای ترسیم این نقشه استفاده کردند.
گرانشِ ماده تاریک، نور کهکشانهای دورتر را خم میکند و باعث میشود آنها تغییر شکل یافته و کج و معوج به نظر برسند.
اخترشناسان با اندازهگیری جهت و شدت این اعوجاج در حدود یک میلیون کهکشان، توانستند محل دقیق و میزان ماده تاریک را تعیین کنند.
ریچارد مسی، استاد کیهانشناسی محاسباتی دانشگاه دورهام، در این باره میگوید: «کهکشانهای دوردست به شکلهای غیرعادی و کج دیده میشوند. وقتی به آنها نگاه میکنیم، میبینیم که مثلا یکی شبیه راه شیری است و دیگری یک لکه مبهم؛ اما ناگهان به کهکشانی با ظاهر بسیار عجیب برمیخوریم.»
وی افزود: «دلیل این امر این است که مقداری ماده تاریک جلوی آن قرار گرفته است. تلسکوپ جیمز وب از همین طریق میتواند ماده تاریک را، با وجود نامرئی بودنش، ببیند.»
جزئیات نقشه جدید: شفافتر از هر زمان دیگر
این نقشه جدید تائید میکند که ماده تاریک به صورت تصادفی پراکنده نشده، بلکه به شکلی متراکم به ساختار هر آنچه در جهان میبینیم، متصل است.
این نقشه جدید که بر بخش کوچکی از فضا در صورت فلکی سکستان متمرکز شده است، پهنهای به وسعت دو و نیم برابر عرض ماه کامل (آنطور که از زمین دیده میشود) را پوشش میدهد.
در این محدوده، دانشمندان موفق شدند حدود یک میلیون کهکشان را شناسایی کنند که این رقم، دو برابرِ عمیقترین بررسیهای قبلی است که توسط تلسکوپ هابل ثبت شده بود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
از نظر کیفیت نیز، این دادهها وضوحی بسیار بالاتر از نقشههای پیشین دارند و به اخترشناسان اجازه میدهند به جای تماشای تصویری مات، نمایی شفاف و دقیق از نحوه چیدمان و تراکم ماده تاریک در اعماق کیهان داشته باشند.
گاوین لروی، پژوهشگر دانشگاه دورهام، در خصوص این پیشرفت میگوید: «نقشههای قبلی مانند تماشای ماده تاریک از پشت یک شیشه مات بود. اکنون با دادههای شگفتانگیز جیمز وب، میتوانیم جهان را با نگاهی بسیار نزدیکتر و شفافتر ببینیم.»
محققان امیدوارند این نقشه به عنوان مرجعی برای ماموریتهای فضایی آینده عمل کند.
رصدخانههایی که در راه هستند، مانند تلسکوپ اقلیدس متعلق به آژانس فضایی اروپا و تلسکوپ نانسی گریس رومن ناسا، قرار است در آینده بخشهای بسیار وسیعتری از آسمان را برای یافتن ماده تاریک نقشهبرداری کنند.