شی جینپینگ رئیسجمهور چین گفت ۲۰۲۵ سال جهش برای شرکتهای چینی هوشمصنوعی و تراشههای نیمههادی بود. آنها چه دستاوردی داشتند و در ۲۰۲۶ چه انتظاری میتوان داشت؟
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، گفت سال ۲۰۲۵ سالی بود که فناوریهای چین، از جمله هوش مصنوعی و تراشههای نیمهرسانا، به «ارتفاعات تازهای» رسیدند.
در سخنرانی سال نو خود، شی تلاشهای شرکتهای چینی هوش مصنوعی (AI) و تراشههای نیمهرسانا را ستود و گفت آنها «علم و فناوری را بهطور عمیق با صنایع ادغام کردند و موجی از نوآوریهای تازه رقم زدند».
او افزود: «بسیاری از مدلهای بزرگ هوش مصنوعی در رقابت برای پیشتازی بودهاند و در تحقیق و توسعه تراشههای خودمان به پیشرفتهایی دست یافتهایم».
اظهارات شی پس از آن مطرح شد که پیشرفتهای هوش مصنوعی چین در سال ۲۰۲۵ بر صدر خبرها بود. این کشور بهطور گسترده رقیبی مهم برای ایالات متحده در رقابت برای پذیرش و توسعه مدلهای هوش مصنوعی بهشمار میرود.
چین در سال ۲۰۲۵ چه دستاوردهایی داشت؟
سال با عرضه مدل هوش مصنوعی R1 شرکت چینی دیپسیک آغاز شد؛ مدلی که بر وظایف پیچیدهای مانند استدلال، کدنویسی و ریاضیات تمرکز داشت.
در زمان عرضه، این مدل رقیب o1 اوپنایآی بود که از تازهترین مدلهای چتجیپیتی بهشمار میرفت. عرضه R1 در طول ماه ژانویه سهام شرکتهای فناوری در آمریکا را به سقوط کشاند. غول آمریکایی تراشههای نیمهرسانا انویدیا شاهد سقوط ۱۷ درصدی سهام خود در یک روز بود و ۶۰۰ میلیارد دلار (۵۷۳ میلیارد یورو) از ارزش بازارش پاک شد.
تا سپتامبر، دیپسیک مدل DeepSeek-V3.2 را منتشر کرد؛ نسخهای آزمایشی از DeepSeek V.31-Terminus که طبق توضیح هاگینگفیس، سامانههای هوش مصنوعی را «کارآمدتر» میکند.
مدل دیپسیک قابلیتی بهنام Sparse Attention (DSA) دارد که مدعی است هزینههای محاسباتی را بدون آسیب به کارایی تا ۵۰ درصد کاهشمیدهد. این مدل تازه همچنین میتواند حجم زیادی داده آموزشی برای ایجنتهای هوش مصنوعی تولید کند؛ برنامههایی که بدون نظارت انسانی وظایف را انجام میدهند.
این شرکت در هاگینگفیس اعلام کرد مدل جدید عملکردی مشابه تازهترین مدل اوپنایآی، چتجیپیتی-۵، دارد. بهگفته این شرکت، مدل پرمحاسبه DeepSeek-V3.2-Speciale از GPT-5 پیشی میگیرد و از نظر توان استدلال به Gemini 3-Pro نزدیکتر است.
برخی کشورهای اروپایی مانند ایتالیا، دانمارک و جمهوری چک بهدلیل نگرانیهای امنیت داده و امنیت سایبری استفاده نهادهای دولتی از مدلهای دیپسیک روی دستگاههایشان را ممنوع کردند. رسانههای محلی در بلژیک گزارش میدهند که مقامهای دولتی در دسامبر استفاده از دیپسیک را متوقف کردند.
علیبابا و دیگر غولهای چینی
غول تجارت الکترونیکی علیبابا نیز در سال ۲۰۲۵ دو مدل پیشرو هوش مصنوعی عرضه کرد؛ ابتدا مدل Qwen2.5-Max در ژانویه و سپس مدل Qwen3-Max در سپتامبر. این شرکت مدعی شد هر دو مدل در برخی آزمونهای معیار از تازهترین مدل دیپسیک و «کلود» شرکت آنتروپیک بهتر عمل کردهاند.
این عرضهها علاوه بر تعهدعلیبابا برای سرمایهگذاری ۳۸۰ میلیارد یوان (۵۰.۶ میلیارد یورو) در رایانش ابری و هوش مصنوعی طی سه سال آینده بود؛ یکی از بزرگترین سرمایهگذاریهای فناورانه این شرکت تاکنون.
در جای دیگر، شرکت فناوری چینی هواوی گفت در حال راهاندازی فناوریهای محاسباتی جدید و تراشههای هوش مصنوعی برای رقابت با انویدیاست؛ شرکتی مستقر در کالیفرنیا که غالبترین تولیدکننده تراشه در جهان بهشمار میرود.
چین و ایالات متحده بیشترِ سال بر سر دسترسی به تراشههای انویدیا کشمکش داشتند اما در دسامبر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت این شرکت میتواند تراشههای H200 خود را با دریافت ۲۵ درصد هزینه اضافی به مشتریان تاییدشده در چین بفروشد.
در همین حال، شرکت آمریکایی متا که در حوزه شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی فعالیت میکند اعلام کرد در دسامبر مانوس، استارتآپ هوش مصنوعی با ریشههای چینی، را به مبلغ اعلامشده ۲ میلیارد دلار (۱.۷ میلیارد یورو) میخرد. این شرکت اوایل سال جاری یک ایجنت عمومی هوش مصنوعی راهاندازی کرد که میتواند برای پژوهش و کدنویسی بهکار رود.
در سال ۲۰۲۶ چه در راه است
شی جینپینگ در سخنرانی. خود گفت چین در سال ۲۰۲۶ یک برنامه پنجساله جدید برای توسعه اجتماعی و اقتصادی آغاز خواهد کرد که اهداف کشور را تا پایان دهه ترسیم میکند. چین از سال ۱۹۵۳ این برنامهها را تدوین کرده است.
توصیههای حزب کمونیست چین برای «برنامه پنجساله پانزدهم» شامل تدوین «برنامههای آیندهنگر» برای «صنایع آینده» از جمله هوش مصنوعی، فناوری کوانتومی و رابطهای مغز-رایانه است.
این برنامهها میتواند شامل روشهای جدید تنظیمگری، توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر و تقویت رشد کسبوکارهای کوچک و متوسط باشد.
بهگزارش دلویت، سهم تامین مالی چین برای پژوهشهای بنیادی در دوره «برنامه پنجساله پانزدهم» ممکن است از ۱۰ درصد فراتر رود. پژوهشگران پیشبینی میکنند سرمایهگذاری بیشتری در تحقیق و توسعه به سمت صنایع نوظهور راهبردی مانند نیمهرساناها و هوش مصنوعی هدایت شود. این امر کشور را به سطوح تامین مالی فناوری در ایالات متحده و ژاپن نزدیکتر میکند.
انتظار میرود چین به ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی از جمله مراکز داده، تراشههای بومی و شبکههای محاسباتی ادامه دهد.
بازار تراشههای هوش مصنوعی این کشور طبق دلویت قرار است هفت تا نه برابرِ بازار سال ۲۰۲۵ رشد کند؛ بازاری که تا ۴۰ میلیارد دلار (۳۴ میلیارد یورو) ارزش دارد و از بقیه جهان پیشی میگیرد.