نوو نوردیسک، سازنده دانمارکی داروهای لاغری اوزمپیک و وگووی، سهم قابل توجهی در بازار آمریکا دارد. به گفته کارشناسان این برای اعمال فشار بر دولت دونالد ترامپ در گفتوگوهای مربوط به گرینلند کافی نیست.
همزمان با اینکه دانمارک مذاکرات را آغاز کردهبا ایالات متحده بر سر یک توافق احتمالی درباره گرینلند، کارشناسان به یورونیوز سلامت گفتند بزرگترین صنعت کشور احتمالا دست دانمارک را در چانهزنی چندان پر نمیکند.
بهگفته آمار دانمارک، مهمترین صادرات دانمارک به ایالات متحده مواد شیمیایی و محصولات مرتبط از جمله دارویی است که در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱.۵ میلیارد کرون دانمارک (۲.۸ میلیارد یورو) ارزش داشته و ۳۴ درصد از صادرات کشور به آن سوی اقیانوس اطلس را تشکیل داده است.
در قلب این تجارت، نوو نوردیسک قرار دارد؛ غول داروسازی دانمارکی که پشت داروهای پرطرفدار کاهش وزن و دیابت، اوزمپیک و وگووی، است.
بهگفته شرکت مالی آمریکایی مورنینگاستار، این شرکت حدود ۴۳ درصد سهم بازار آمریکا در حوزه داروهای کاهش وزن را در اختیار دارد و با وجود رقابت همچنان بازیگری بزرگ باقی مانده است.
اما ژئوپلیتیک تازه تجارت دارو میتواند نتیجه معکوس بدهد اگر در جریان مذاکرات، محدودیتی بر محصولات دانمارک اعمال شود.
مارتا ووسینسکا، اقتصاددان حوزه سلامت و پژوهشگر ارشد اندیشکده آمریکایی بروکینگز، به یورونیوز سلامت گفت: «دانمارک با این کار به خودش لطمه میزند، چون اهرم فشار چندانی ندارد».
او افزود: «این حرکت چندان هوشمندانهای برای آنها نیست».
«نه آنتیبیوتیک است و نه داروی سرطان»
ماده موثره اوزمپیک و وگووی، یعنی سماگلوتاید، عمدتا در دانمارک تولید میشود. پراشانت یاداو، پژوهشگر ارشد سلامت جهانی در اندیشکده آمریکایی شورای روابط خارجی، میگوید قلمهایی که بیماران با آنها این دارو را به خود تزریق میکنند هم در دانمارک و هم در ایالت کارولینای شمالی آمریکا پر میشوند.
یاداو افزود این تمایزها زمانی مهم میشود که دولتها تصمیم میگیرند در کدام مرحله از فرایند تولید، تعرفه یا تحریم بگذارند، چون میتواند پرسشهای پیچیدهای درباره اینکه هزینه اضافی را کدام کشور باید بپردازد مطرح کند.
او گفت: «ایالات متحده میتواند بر محصولات نهایی تعرفههای سنگین وضع کند، اما چون نوو عملیات پرکردن و تکمیل را در کارولینای شمالی انجام میدهد، با استفاده از تعرفهها بهسختی میتوان این شرکت را بهکلی از بازار آمریکا بیرون راند».
دانمارک از نظر نظری میتواند صادرات سماگلوتاید به آمریکا را محدود کند، اما یاداو گفت اثر آن محدود خواهد بود.
او گفت تحریم دارو زمانی بیشترین اثر را دارد که دارو حیاتی باشد، در حالی که با وجود اثربخشی برای بیماران دیابتی، وگووی و اوزمپیک چنین جایگاهی ندارند.
او افزود: «اینطور نیست که مثل یک آنتیبیوتیک یا داروی سرطان باشد که اگر نداشته باشید نظام درمانی از هم بپاشد».
اوزمپیک میتواند با مونجارو جایگزین شود
نوو نوردیسک یک رقیب بزرگ آمریکایی هم دارد: الی لیلی، شرکت داروسازی جهانی سازنده داروی کاهش وزن مونجارو.
یاداو گفت سهم بازار «کموبیش بهطور برابر» میان الی لیلی و نوو نوردیسک تقسیم شده و این یعنی ایالات متحده «وابستگی بالایی» به داروهای ضدچاقی دانمارکی دارد.
بهنوشته شرکت، چین، کانادا، ژاپن و کشورهای اروپایی پس از ایالات متحده بزرگترین بازارهای نوو نوردیسک هستند؛ نکتهای که در پرونده تجاری سال ۲۰۲۴ این شرکت نزد کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) آمده است.
با این حال، یاداو گفت هیچیک از این بازارها آنقدر بزرگ نیست که جای خالی اندازه بازار آمریکا را در سود نوو نوردیسک پر کند.
یاداو برآورد کرد: «بازار آمریکا حدود ۷۰ درصد بازار سماگلوتاید نوو نوردیسک را تشکیل میدهد».
یاداو و ووسینسکا استدلال کردند محصولات نوو نوردیسک و الی لیلی آنقدر به هم شبیهاند که بیمار در صورت نیاز بتواند از یکی به دیگری جابهجا شود. ووسینسکا گفت تنها مانع، گرفتن نسخه پزشک است.
یاداو گفت اگر محدودیتی بر محصولات نوو نوردیسک در آمریکا اعمال شود، برخی بیماران ممکن است از قرص خوراکی وگووی نوو نوردیسک به تزریقی تغییر دهند، اما تعداد مصرفکنندگان این شکل از وگووی بسیار کم است.
بهگفته نوو نوردیسک، قرص وگووی تازه در دسامبر, از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تایید شد.
الی لیلی در حال انجام کارآزماییهای بالینی روی قرص خودش است که نتایج اولیه نشان میدهد میتواند همان کاهش وزنی را که بیماران با تزریقیهایی مثل وگووی یا اوزمپیک میبینند حفظ کند.
ووسینسکا افزود: «اگر نوو نوردیسک برای مدتی از بازار محو شود و قرص الی لیلی به بازار بیاید، این یک خسارت بسیار بزرگ برای نوو خواهد بود».
کمبود میتواند پای محصولات «تاییدنشده» سماگلوتاید را به قفسههای آمریکا باز کند
ووسینسکا گفت اعمال محدودیت بر محصولات سماگلوتاید، چه از سوی دانمارک و چه آمریکا، همچنین به این معنی است که سازمان غذا و دارو این دارو را «در وضعیت کمبود» تلقی میکند.
بر اساس مقررات FDA، داروها با حق اختراعهای ۲۰ ساله پتنت حفاظت میشوند که به سازنده حق انحصاری ساخت، استفاده و فروش دارو را میدهد.
ووسینسکا گفت: اگر دارویی مثل سماگلوتاید در فهرست کمبود باشد، یک شکاف در قانون آمریکا به داروخانههای مجاز اجازه میدهد با فرایندی به نام «ترکیبسازی»، یک نسخه «تاییدنشده» از داروی برند را بهطور قانونی بسازند.
او گفت: «ممکن است [داروخانهها] بگویند برای بیماران یک رژیم دوزدهی کاملا متفاوت میگذاریم یا مثلا ویتامین D به آن اضافه میکنیم. میشود استدلال کرد که این تغییرها چندان اساسی نیستند، اما قانون این سفارشیسازی را خیلی روشن تعریف نکرده است».
در سال ۲۰۲۲، سازمان غذا و دارو بهدلیل تقاضای بالا، سماگلوتاید نوو نوردیسک و تیرزپاتاید الی لیلی، ماده موثره مونجارو، را در فهرست کمبود قرار داد؛ بنا بر بیانیه این نهاد. هر دو دارو دیگر در کمبود نیستند.
پس از این کمبود، نوو نوردیسک بیش از ۱۳۰ شکایت علیه شرکتهای آمریکایی در ۴۰ ایالت که نسخههای تاییدنشده سماگلوتاید، ماده موثره وگووی و اوزمپیک، را میفروختند، مطرح کرد؛ به گفته شرکت.
ووسینسکا گفت نوو نوردیسک باید هر اختلالی در تامین سماگلوتاید را اگر دانمارک در بازار آمریکا محدودیتی اعمال کند به FDA اعلام کند و احتمالا دوباره در فهرست کمبود قرار خواهد گرفت.