هزینههای نظامی کشورهای اروپایی عضو ناتو در سال گذشته با شتابی بیسابقه افزایش یافته و به نظر میرسد رهبران اروپا در حال عملی کردن وعدههای خود برای تقویت بودجههای دفاعی هستند.
در پی این فشارها سرمایهگذاری نظامی در اروپا در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۴ درصدی به ۷۳۹ میلیارد یورو رسید؛ رقمی که از سایر قارهها پیشی گرفته است.
آگهی
آگهی
بر اساس گزارش «سیپری»، موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، این جهش سریعترین رشد از دهه ۱۹۵۰ تاکنون بوده و در مقایسه با یک دهه پیش تقریبا دو برابر شده است. این در حالی است که بسیاری از اعضای ناتو میکوشند هزینههای دفاعی خود را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برسانند.
آلمان در صدر قرار دارد
آلمان سال گذشته حدود ۹۷ میلیارد یورو در حوزه دفاع نظامی هزینه کرد که نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایشی ۲۴ درصدی را نشان میدهد. این افزایش باعث شده برلین از بریتانیا پیشی بگیرد و به بزرگترین سرمایهگذار نظامی در اروپا تبدیل شود؛ جایگاهی که در سطح جهانی نیز آن را در رتبه چهارم پس از آمریکا، چین و روسیه قرار میدهد.
آلمان سال گذشته حدود ۹۷ میلیارد یورو در بخش دفاعی هزینه کرد که نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایشی ۲۴ درصدی را نشان میدهد. این افزایش باعث شده برلین از بریتانیا پیشی بگیرد و به بزرگترین سرمایهگذار نظامی در اروپا تبدیل شود؛آلمان در سطح جهانی هم پس از آمریکا، چین و روسیه در رتبه چهارم قرار دارد.
ارتش آلمان تجهیزات خود را در کدام بخشها تقویت میکند؟
رالف تیل، سرهنگ بازنشسته ارتش آلمان به یورونیوز گفت: «آلمان در قالب برنامهای شامل ۱۵۳ پروژه بزرگ، قصد دارد سامانههای تسلیحاتی جدید خریداری کند، تجهیزات خود را نوسازی کند و زیرساختها و امنیت سایبریاش را تقویت کند.»
ارتش این کشور همچنین در حال تقویت تیپهای پیادهنظام خود با خودروهای زرهی «پوما» است و همزمان چند میلیارد یورو برای خرید ۲۳۷ سامانه «پیادهنظام آینده» هزینه کرده که قرار است تا سال ۲۰۲۹ تحویل داده شود. این سامانه یک سیستم یکپارچه است که برای افزایش توان نظامی، تحرک و هماهنگی نیروها در میدان نبرد طراحی شده است.
آلمان در بخش پدافند هوایی هم میخواهد توان خود را تقویت کند. در این راستا قرار است تا ۶۰۰ سامانه ضدهوایی «اسکای رنجر ۳۰» و ۲۰ جنگنده جدید «یوروفایتر» خریداری شود و در عین حال سرمایهگذاری در سامانههای موشکی هدایتشونده مانند «پاتریوت» و «متئور» افزایش یابد.
نیروی دریایی این کشور هم قرار است گسترش یابد. بر اساس این برنامه، آلمان قصد دارد تا ۴۲ شناور سرنشیندار خریداری کند که با ۵۰ سامانه بدون سرنشین از جمله ناوچهها و زیردریاییهای جدید همراه خواهند بود.
سرمایهگذاری در فضا از جمله توسعه ماهوارههای جاسوسی، هواپیماهای فضایی و سامانههای دفاعی مبتنی بر لیزر نیز از دیگر اولویتهای برلین است.
کارشناسان میگویند این برنامهها میتواند ارتش آلمان را به «قویترین نیروی متعارف در اروپا» تبدیل کند.
دیگر کشورهای اروپایی چقدر هزینههای دفاعی خود را افزایش دادهاند؟
ایتالیا نیز از جمله اقتصادهای بزرگی است که با افزایش ۲۰ درصدی هزینههای نظامی و رسیدن آن به حدود ۴۱ میلیارد یورو اکنون با اسرائیل برابری میکند.
اسپانیا که همواره در ناتو عملکرد ضعیفتری در این زمینه داشت نیز افزایش بیشتری را تجربه کرده است. این کشور با رشد ۵۰ درصدی برای نخستینبار از اوایل دهه ۹۰ توانسته به هدف اختصاص ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی به هزینههای دفاعی برسد.
چه کشورهایی نسبت به اقتصادشان بیشتر هزینه میکنند؟
بررسی هزینههای دفاعی نسبت به تولید ناخالص داخلی تصویر دقیقتری از اولویت کشورها ارائه میدهد.
بهجز اوکراین که حدود ۴۰ درصد از اقتصاد خود را صرف جنگ میکند الجزایر با ۸.۸ درصد در صدر جهان قرار دارد. در اروپا هم کشورهایی که با روسیه هممرز هستند بیشترین سهم را به هزینههای دفاعی اختصاص دادهاند.
لهستان با اختصاص ۴.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن لتونی (۳.۶ درصد)، استونی (۳.۴ درصد) و نروژ (۳.۳ درصد) هستند. در مقابل ایسلند، ایرلند و سوئیس در پایینترین سطح این فهرست قرار دارند.
در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا بریتانیا با وجود کاهش نسبی هزینهها در سال ۲۰۲۵ همچنان با ۲.۴ درصد بالاترین سهم را دارد. پس از آن آلمان (۲.۳ درصد)، اسپانیا (۲.۱ درصد)، فرانسه (۲ درصد) و ایتالیا (۱.۹ درصد) قرار میگیرند.
جنگ اوکراین چقدر بر سیاست کشورهای جهان برای افزایش هزینههای نظامی تاثیر گذاشته است؟
ایالات متحده از کاهش ۷.۵ درصدی هزینههای کلی خود خبر داده است؛ کاهشی که عمدتا به این دلیل رخ داده که در سال ۲۰۲۵ کمک مالی نظامی جدیدی برای اوکراین تصویب نشده است. این در حالی است که در سه سال پیش از آن در مجموع ۱۲۷ میلیارد دلار برای کییف اختصاص داده شده بود.
با این حال آمریکا همچنان ۳۳ درصد از کل هزینههای دفاعی جهان را در میان ۱۵ کشور نخست به خود اختصاص میدهد. پس از آن چین با ۱۲ درصد و روسیه با ۶.۶ درصد قرار دارند.
بر اساس ارزیابی موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، روسیه با وجود فشارهای اقتصادی و تحریمها از سال ۲۰۲۲ تاکنون هر سال هزینههای نظامی خود را افزایش داده هرچند در شیوههای خرید و عملیات تغییراتی ایجاد کرده است.
این موسسه میگوید با تبدیل تدریجی جنگ اوکراین به یک جنگ فرسایشی روسیه به سمت خرید گسترده تسلیحات ارزانتر رفته تا هزینههای عملیاتی خود را کاهش دهد.