گزارش تازه سازمان «گزارشگران بدون مرز» نشان میدهد وضعیت آزادی رسانهها در جهان به پایینترین سطح در ۲۵ سال گذشته رسیده و برای نخستینبار بیش از نیمی از کشورهای جهان در وضعیت «دشوار» یا «بسیار وخیم» قرار گرفتهاند.
بر اساس این شاخص، میانگین جهانی آزادی رسانهها هرگز تا این حد پایین نبوده و در بیش از ۱۰۰ کشور وضعیت رو به وخامت گذاشته است. همچنین سهم جمعیتی که در کشورهایی با وضعیت «خوب» زندگی میکنند، از ۲۰ درصد در سال ۲۰۰۲ به کمتر از یک درصد کاهش یافته است.
آگهی
آگهی
در این میان، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بدترین وضعیت را دارد. ایران با قرار گرفتن در رتبه ۱۷۷ از ۱۸۰ کشور، همچنان در میان پایینترینهاست و فقط چند کشور مثل اریتره، کره شمالی و چین پایینتر هستند.
در این گزارش، سرکوب داخلی و همچنین تاثیر جنگ اخیر ایران از عوامل اصلی تداوم این وضعیت عنوان شده است.
در این گزارش، اسرائیل نیز با رتبه ۱۱۶ و چند پله سقوط مواجه شده و عملکرد این کشور در جنگ غزه، از جمله کشته شدن بیش از ۲۲۰ خبرنگار از عوامل اصلی تضعیف وضعیت آزادی رسانهها عنوان شده است.
در افغانستان (۱۷۵) نیز پس از بازگشت طالبان، فضای رسانهای بهشدت محدود شده و خبرنگاران با تهدیدهای گسترده، سانسور و محدودیتهای شدید مواجهاند. در تاجیکستان (۱۵۵) هم، فشارهای امنیتی و محدودیتهای قانونی باعث تضعیف شدید رسانههای مستقل شده و دسترسی به اطلاعات آزاد را محدود کرده است.
این گزارش تاکید میکند که یکی از مهمترین دلایل این روند، گسترش قوانین امنیتی و استفاده از آنها برای محدود کردن رسانههاست؛ روندی که نهتنها در کشورهای اقتدارگرا بلکه حتی در برخی دموکراسیها نیز مشاهده میشود.
در سطح جهانی، کشورهایی مانند نروژ، هلند و دانمارک همچنان بهترین شرایط را برای فعالیت رسانهای دارند، در حالی که اریتره برای سومین سال متوالی در رتبه آخر قرار گرفته است.
همزمان، جنگها و درگیریها نیز نقش مهمی در سقوط آزادی رسانهها داشتهاند. بهعنوان نمونه، در غزه بیش از ۲۲۰ خبرنگار کشته شدهاند و در کشورهایی مانند سودان و یمن نیز شرایط برای فعالیت رسانهای بهشدت خطرناک گزارش شده است.
گزارشگران بدون مرز هشدار دادهاند که «جرمانگاری روزنامهنگاری» به یک روند جهانی تبدیل شده و اگر اقدام موثری صورت نگیرد، آینده آزادی رسانهها بیش از پیش با خطر مواجه خواهد شد.
در اروپا، اگرچه کشورهای اتحادیه اروپا همچنان در صدر جدول قرار دارند، اما این گزارش نسبت به روندهای نگرانکننده هشدار داده است. تمرکز مالکیت رسانهها در دست تعداد محدودی از سرمایهداران، از جمله در فرانسه، بهعنوان تهدیدی برای استقلال رسانهها مطرح شده و نگرانیهایی درباره غلبه دیدگاههای سیاسی بر واقعیتهای خبری ایجاد کرده است.
همچنین گزارش به مواردی از نقض قوانین جدید آزادی رسانهها در اروپا اشاره میکند؛ از جمله در آلمان که برخی قوانین امنیتی با استانداردهای حمایت از خبرنگاران همخوانی ندارند.
در ایالات متحده نیز وضعیت رو به وخامت توصیف شده و این کشور با سقوط هفت پلهای به رتبه ۶۴ رسیده است. این افت به «حملات سیستماتیک» دونالد ترامپ به رسانهها و همچنین کاهش بودجه رسانههای بینالمللی آمریکا نسبت داده شده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در مجموع، این گزارش تصویری از جهانی ارائه میدهد که در آن، فشارهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی بهطور همزمان فضای فعالیت رسانهها را محدود کرده و آینده آزادی مطبوعات را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.