رئیس امور انساندوستانه سازمان ملل به یورونیوز گفت کمکرسانی در لبنان هر روز خطرناکتر میشود. عملیات زمینی اسرائیل بیشاز ۹۰۰ نفر را کشته و بیشاز یکمیلیون نفر را آواره کرده است.
تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده کمکهای اضطراری، به یورونیوز گفت که بحران انسانی در لبنان که بر اثر تداوم حملات اسرائیل ایجاد شده، در خطر آن است که شبیه وضعیت غزه شود.
آگهی
آگهی
رئیس امور بشردوستانه سازمان ملل در برنامه گفتوگوی «۱۲ دقیقه با...» یورونیوز گفت: «من واقعا نگرانم [این که لبنان غزه بعدی شود].»
او افزود: «در واقع از این بابت نگرانم، چون همین حالا بعضی از وزیران اسرائیلی بهطور فزایندهای با زبان جنگطلبانه درباره برنامههایی که برای لبنان دارند صحبت میکنند.»
حملات اسرائیل عمدتا بر جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت متمرکز بوده است.
وزیر دفاع اسرائیل، اسرائیل کتس، هشدار داده که آوارگان لبنانی که از خانههایشان رانده شدهاند تا زمانی که امنیت اسرائیلیها در شمال تضمین نشود اجازه بازگشت نخواهند داشت؛ اظهاری که مقایسههایی با غزه برانگیخته است.
وزیر دارایی اسرائیل، بتسلئیل اسموتریچ، نیز گفت که حومه جنوبی بیروت ممکن است به چیزی شبیه خانیونس در غزه تبدیل شود؛ شهری که تصاویر ماهوارهای سال گذشته نشان داد در جریان جنگ اسرائیل با حماس تقریبا بهطور کامل ویران شد.
حدود دو هفته پیش، زمانی که حزبالله مورد حمایت ایران در پاسخ به ترور آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، در یک حمله هوایی اسرائیل، حملاتی علیه اسرائیل آغاز کرد، لبنان به درون این درگیری کشیده شد. راکتهایی که به سوی اسرائیل شلیک شدهاند به غیرنظامیان آسیب زده و به ساختمانهای مسکونی خسارت وارد کردهاند.
اسرائیل گفته است این حملات حزبالله توجیهی برای آغاز یک تهاجم تازه علیه این گروه مسلح است و اعلام کرده این عملیات ادامه خواهد داشت تا زمانی که حزبالله خلع سلاح شود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته لبنان به تعهدات خود برای ضبط سلاحهای حزبالله طبق توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ میان دو کشور عمل نکرده است.
روز دوشنبه، نیروهای نظامی اسرائیل در جنوب لبنان عملیات زمینی «محدود و هدفمند» علیه حزبالله را آغاز کردند؛ ارتش اعلام کرد پیش از ورود نیروها به این منطقه، حملات گسترده هوایی و گلولهباران توپخانهای انجام داده است.
نگرانیهایی وجود دارد که این اقدام به اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل منجر شود. چهرههای راست افراطی در ائتلاف حاکم اسرائیل خواستار ایجاد یک نوار حائل امنیتی در داخل جنوب لبنان شدهاند.
مقامهای لبنانی اعلام کردهاند که بیش از ۹۰۰ نفر در لبنان بر اثر حملات اسرائیل کشته شدهاند و بیش از یک میلیون نفر، یعنی حدود یک پنجم جمعیت کشور، آواره شدهاند.
بسیاری از مردم برای فرار از دستورهای تخلیه اجباری که از سوی ارتش اسرائیل صادر شده از خانههای خود میگریزند. بهگفته شورای نروژی پناهندگان، این دستورهای فراگیر اکنون بیش از ۱۴۷۰ کیلومتر مربع، یعنی حدود ۱۴ درصد از مساحت کشور را در بر میگیرد.
ارتش اسرائیل در بیانیههایی القا کرده که ماندن در این مناطق به معنای آن است که افراد هدف تلقی میشوند. تعیین مناطقی برای حملات گسترده و بیتمایز به این شکل، طبق قوانین جنگ غیرقانونی بهشمار میرود. ارتش اسرائیل در غزه نیز از تاکتیکهای مشابهی استفاده کرده بود.
فلچر توضیح داد: «واقعیت این است که اسرائیل این دستورها را به غیرنظامیان داده تا از بخشهای بسیار وسیعی از کشور جابهجا شوند؛ بنابراین فضای چندانی برای پناه گرفتن برای آنها باقی نمیماند.»
او افزود: «حملات هوایی اسرائیل زیرساختهای غیرنظامی را نابود کرده است. شاهد آسیب گسترده به مناطق غیرنظامی هستیم؛ مثلا خسارت زیادی به مراکز درمانی. همکارانم در میدان روز دوشنبه برایم توضیح میدادند که چه تعداد بیمارستان و درمانگاه در این حملات هدف قرار گرفتهاند.»
اسرائیل گفته است تنها اهداف مرتبط با حزبالله را میزند و پیش از هر اقدام نظامی، دستور تخلیه صادر میکند.
«فعالیت در لبنان خطرناک است»
فلچر خاطرنشان کرد که فعالیت سازمان ملل و رساندن کمک به غیرنظامیان در لبنان هر روز خطرناکتر میشود.
او گفت: «در تلاش بودیم کاروانی حامل کمکها را به جنوب لبنان بفرستیم [...] اما بهدلیل سطح خطر مجبور شدیم بازگردیم. هفته گذشته نیز یکی از همکارانمان را در لبنان از دست دادیم. نیروهای حافظ صلح ما واقعا برای حفظ صلح آنجا هستند. اکنون به کاهش تنش از سوی همه طرفها نیاز داریم.»
جوزف عون، رئیسجمهوری لبنان، اوایل همین ماه در چارچوب طرحی برای پایان دادن به درگیری رو به تشدید، حملات حزبالله به اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد و خواستار مذاکرات مستقیم با اسرائیل شد. این نخستین بار از زمان تهاجم اسرائیل در سال ۱۹۸۲، در خلال جنگ داخلی لبنان است که بیروت چنین درخواستی مطرح میکند.
فلچر این اقدام را «تحولی واقعا جالب» توصیف کرد.
او گفت: «خود دولت لبنان خواستار مذاکرات مستقیم با اسرائیل شده است؛ چیزی که پیش از این سابقه نداشت.» فلچر این روند را مسیری بالقوه به سوی صلح میبیند.
او افزود: «در اینجا امکان بازتنظیم روابط در منطقه وجود دارد، اما راه رسیدن به آن گفتوگو و دیپلماسی است، نه خشونت بیشتر و خونینتر.»
با این حال، لبنان میخواهد پیش از هرگونه گفتوگو با اسرائیل، درگیریها متوقف شود؛ شرطی که شانس موفقیت مذاکرات را کاهش میدهد. اسرائیل هنوز به این درخواستهای لبنان برای مذاکره پاسخ نداده است.
واشنگتن که تحت رهبری رئیسجمهوری ترامپ خود را بهعنوان یکی از میانجیهای اصلی در چندین مناقشه جهانی مطرح کرده است، اکنون درگیر خودِ جنگ گستردهتر و تاثیر آن بر اقتصاد جهانی است.
فلچر میگوید در همین حال نیاز به کمکهای بشردوستانه بهسرعت در حال افزایش است، در حالی که سازمانهای امدادی با موانع متعددی روبهرو هستند.
او گفت: «بهخاطر این که نمیتوانیم کالاهای خود را از تنگه هرمز عبور دهیم با بحران دیگری روبهرو شدهایم.» مسدود شدن این گذرگاه کلیدی کشتیرانی بهای کودهای شیمیایی را هم بالا برده و در نتیجه قیمت مواد غذایی را افزایش میدهد.
او توضیح داد: «مردم از پیامدهای غیرقابل پیشبینی این درگیری صحبت میکنند، اما این پیامدها کاملا قابل پیشبینی بود. میدانیم تا چه حد برای رفتوآمد تجاری و ارسال کمکهای انسانی به بسیاری از جاهایی که در آنها فعالیت میکنیم به تنگه هرمز وابسته هستیم.»
او افزود: «از زمان ازسرگیری این درگیری در سراسر خاورمیانه، مثلا دسترسی ما به غزه محدود شده است. باز هم فقط یک گذرگاه باز است؛ یعنی کامیونهای کمتری وارد میشوند و کمک، غذا، آب و سرپناه کمتری به دست مردم میرسد.»
کاهشهای اخیر در بودجه، توان سازمان ملل برای واکنش را بیش از پیش تضعیف کرده است. ایالات متحده در ماههای اخیر اعلام کرد که تنها ۲ میلیارد دلار به کمکهای بشردوستانه سازمان ملل اختصاص خواهد داد؛ رقمی که کاهش شدید نسبت به حداکثر ۱۷ میلیارد دلاری است که در سالهای گذشته تامین میکرد. آمریکا همچنین از ۳۱ نهاد سازمان ملل خارج شد.
او گفت: «وضعیت واقعا سخت است. ما تلاش میکنیم تا جایی که میتوانیم جانهای بیشتری را نجات دهیم، اما هیچ ثباتی یا تضمینی برای ادامه تامین بودجه وجود ندارد. مدام در افغانستان، سودان جنوبی، اوکراین و دارفور هستم و پروژههایی را میبینم که میدانم بسته خواهند شد و با مردمی روبهرو میشوم که میدانم خواهند مرد.»