رئیس امور بشردوستانه سازمان ملل به یورونیوز گفت کمکرسانی در لبنان هر روز خطرناکتر میشود و عملیات اسرائیل با حمله زمینی بیش از ۹۰۰ کشته و بالای یک میلیون آواره برجای گذاشته است.
تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده امدادهای اضطراری، به یورونیوز گفت بحران انسانی در لبنان که بر اثر تداوم حملات اسرائیل ایجاد شده، در معرض آن است که شبیه وضعیت غزه شود.
آگهی
آگهی
رئیس امور بشردوستانه سازمان ملل در برنامه گفتوگوی تلویزیونی یورونیوز با عنوان 12 Minutes with گفت: «من نگرانم [اینکه لبنان غزه بعدی باشد].»
او افزود: «در واقع نگرانم، چون این همان چیزی است که همین حالا از برخی وزیران اسرائیلی میشنویم که با زبانی هر چه جنگطلبانهتر درباره آنچه قصد دارند با لبنان بکنند صحبت میکنند.»
حملات اسرائیل بیشتر بر جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت متمرکز بوده است.
وزیر دفاع اسرائیل، اسرائیل کتز، هشدار داده است لبنانیهایی که از خانههای خود آواره شدهاند تا زمانی که امنیت اسرائیلیهای ساکن شمال تضمین نشده، اجازه بازگشت نخواهند داشت؛ موضعی که مقایسههایی با غزه را برانگیخته است.
در همین حال، وزیر دارایی اسرائیل، بتسلئیل اسموتریچ، گفته است حومه جنوبی بیروت میتواند به چیزی شبیه خانیونس در غزه تبدیل شود؛ شهری که بنا بر تصاویر ماهوارهای سال گذشته، اسرائیل در جریان جنگ علیه حماس تقریبا به طور کامل با خاک یکسان کرد.
حدود دو هفته پیش زمانی پای لبنان به این درگیری باز شد که حزبالله مورد حمایت ایران در پاسخ به ترور آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین ایران، در یک حمله هوایی اسرائیل، مواضعی را در اسرائیل هدف قرار داد. راکتهایی که به سوی اسرائیل شلیک شدهاند غیرنظامیان را زخمی و ساختمانهای مسکونی را تخریب کردهاند.
اسرائیل میگوید این حملات حزبالله توجیهی برای آغاز یک تهاجم تازه علیه این گروه مسلح است و اعلام کرده تا زمان خلع سلاح آن به عملیات ادامه خواهد داد. نخستوزیر بنیامین نتانیاهو گفته است لبنان به تعهدات خود برای جمعآوری سلاحهای حزبالله طبق توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ میان دو کشور عمل نمیکند.
روز دوشنبه، نیروهای ارتش اسرائیل «عملیات زمینی محدود و هدفمند» علیه حزبالله را در جنوب لبنان آغاز کردند؛ عملیاتی که به گفته ارتش، پس از انجام حملات گسترده هوایی و گلولهباران توپخانهای پیش از ورود نیروهای زمینی به منطقه انجام شده است.
این نگرانی وجود دارد که چنین اقدامی به اشغال جنوب لبنان از سوی اسرائیل بینجامد. چهرههای تندرو در ائتلاف حاکم اسرائیل خواستار ایجاد یک منطقه حائل امنیتی در داخل جنوب لبنان شدهاند.
مقامهای لبنانی اعلام کردهاند که بر اثر حملات اسرائیل بیش از ۹۰۰ نفر در لبنان کشته شدهاند و بیش از یک میلیون نفر، یعنی حدود یکپنجم جمعیت کشور، آواره شدهاند.
بسیاری از مردم برای فرار از دستورهای اجباری تخلیه که ارتش اسرائیل صادر کرده در حال فرارند. به گفته شورای پناهندگان نروژ، این دستورهای گسترده اکنون بیش از ۱۴۷۰ کیلومتر مربع، یعنی حدود ۱۴ درصد از خاک لبنان را در بر میگیرد.
ارتش اسرائیل در بیانیههایی القا کرده است که ماندن در این مناطق به معنای آن است که افراد هدف محسوب میشوند. تعیین منطقهای برای حملات گسترده و کور به این شکل، بر اساس حقوق جنگ غیرقانونی تلقی میشود. ارتش اسرائیل در غزه نیز از تاکتیکهای مشابهی استفاده کرده بود.
فلچر توضیح داد: «واقعیت این است که اسرائیل به غیرنظامیان دستور داده از بخشهای بسیار وسیعی از کشور خارج شوند و در نتیجه فضای چندانی برای یافتن پناه امن برای آنها باقی نمانده است.»
او افزود: «حملات هوایی اسرائیل زیرساختهای غیرنظامی را نابود کرده است. ما شاهد خسارتهای عظیم به مناطق غیرنظامی هستیم. برای مثال، آسیب زیادی به بخش سلامت [مراکز درمانی] وارد شده است. همکارانم در میدان روز دوشنبه به من گزارش میدادند که چه تعداد بیمارستان و درمانگاه در این حملات هدف قرار گرفتهاند.»
اسرائیل میگوید اهداف مرتبط با حزبالله را هدف قرار میدهد و پیش از هر اقدام نظامی دستور تخلیه صادر میکند.
«فعالیت در این شرایط خطرناک است»
فلچر گفت شرایط برای فعالیت سازمان ملل در لبنان و رساندن کمک به غیرنظامیان هر چه بیشتر خطرناک میشود.
او گفت: «ما تلاش میکردیم کاروانی از کمکها را به جنوب لبنان برسانیم [...] اما به دلیل سطح بالای خطر مجبور شدیم برگردیم. هفته گذشته نیز یکی از همکاران خود را در لبنان از دست دادیم. نیروهای حافظ صلح ما واقعا برای حفظ صلح آنجا هستند. ما اکنون به کاهش تنش از سوی همه طرفها نیاز داریم.»
رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، اوایل ماه جاری در چارچوب طرحی برای پایان دادن به درگیری رو به تشدید، حملات حزبالله به اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد و خواستار آغاز مذاکرات مستقیم با اسرائیل شد. این نخستین بار از زمان یورش اسرائیل در سال ۱۹۸۲ در خلال جنگ داخلی لبنان است که لبنان چنین درخواستی را مطرح میکند.
فلچر این اقدام را «تحولی واقعا جالب» توصیف کرد.
او گفت: «خود دولت لبنان خواستار مذاکرات مستقیم با اسرائیل شده است؛ چیزی که در گذشته رخ نداده بود.» به گفته فلچر، این میتواند مسیری بالقوه به سوی صلح باشد.
او افزود: «در اینجا امکان بازتنظیم روابط در منطقه وجود دارد، اما راه رسیدن به آن از گفتوگو و دیپلماسی میگذرد، نه از خشونت بیرحمانه بیشتر.»
با این حال، لبنان میخواهد پیش از هرگونه گفتوگو با اسرائیل، جنگ متوقف شود و همین، احتمال موفقیت مذاکرات را کاهش میدهد. اسرائیل هنوز به این درخواستهای لبنان برای مذاکره پاسخ نداده است.
واشنگتن که در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ خود را به عنوان یکی از میانجیهای اصلی در چندین مناقشه جهانی مطرح کرده بود، اکنون درگیر خودِ جنگ گستردهتر و اثرات آن بر اقتصاد جهانی است.
فلچر میگوید در همین حال نیاز به کمکهای بشردوستانه سر به فلک کشیده، اما سازمانهای امدادی با موانع متعددی روبرو هستند.
او گفت: «به دلیل اینکه نمیتوانیم کالاهای خود را از تنگه هرمز عبور دهیم، با بحران دیگری روبرو شدهایم.» مسدود شدن این گذرگاه کلیدی حملونقل دریایی همچنین هزینه کودهای شیمیایی را بالا برده و در نتیجه قیمت مواد غذایی را افزایش داده است.
او توضیح داد: «مردم از پیامدهای غیرقابل پیشبینی این درگیری حرف میزنند، اما این پیامدها کاملا قابل پیشبینی بود. ما میدانیم تا چه حد برای تردد تجاری و ارسال کمکهای بشردوستانه به بسیاری از مناطقی که در آنها فعالیت داریم به تنگه هرمز وابستهایم.»
او افزود: «از زمان از سرگیری این درگیری در سراسر خاورمیانه، مثلا دسترسی ما به غزه محدود شده است. باز هم فقط یک گذرگاه باز است، بنابراین کامیونهای کمتری وارد میشوند و در نتیجه کمک، غذا، آب و سرپناه کمتری میرسد.»
کاهشهای اخیر در بودجه، توان سازمان ملل برای پاسخگویی را بیش از پیش تضعیف کرده است. ایالات متحده در ماههای اخیر اعلام کرد تنها ۲ میلیارد دلار کمک بشردوستانه به سازمان ملل اختصاص خواهد داد؛ رقمی که کاهش چشمگیری نسبت به حداکثر ۱۷ میلیارد دلاری دارد که در سالهای گذشته پرداخت میکرد. آمریکا همچنین از ۳۱ نهاد سازمان ملل خارج شده است.
فلچر گفت: «اوضاع واقعا سخت است. ما تلاش میکنیم تا جایی که میتوانیم جان انسانهای بیشتری را نجات دهیم، اما هیچ ثباتی در تامین منابع مالی نداریم و هیچ تضمینی نیست که پول برسد. به همین خاطر، مدام در افغانستان، سودان جنوبی، اوکراین و دارفور هستم و پروژههایی را میبینم که میدانم بسته خواهند شد و با مردمی روبرو میشوم که میدانم جان خود را از دست خواهند داد.»