تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، برای حمله به ایران، پیگیری برای تغییر رژیم و بازآرایی توازن قدرت در خاورمیانه، نگرانیها از وقوع بحران را دوباره زنده کرده است؛ بحران انرژی، بحرانی که اتحادیه اروپا گمان میکرد آن را برای همیشه پشت سر گذاشته است.
گسترش جنگ باعث جهش قیمت گاز شده و در میان سرمایهگذاران وحشت و در میان دولتها نگرانی ایجاد کرده است.
آگهی
آگهی
در پی صدور مجوز حملات علیه ایران توسط ترامپ در روز شنبه، بازار انرژی با شوک روبرو شد؛ بهطوری که قیمت گاز در شاخص مرجع اروپا (TTF) در پایان معاملات روز سهشنبه به ۵۴.۳ یورو به ازای هر مگاواتساعت رسید. این رقم افزایشی چشمگیر را نسبت به قیمت ۳۱.۹ یورویی در روز جمعه، آخرین روز کاری پیش از شروع درگیریها، نشان میدهد.
این افزایش ناگهانی ناشی از همزمانی چند رویداد نگرانکننده از جمله تصمیم قطر برای توقف تولید گاز طبیعی مایع (LNG) پس از حملات تلافیجویانه ایران بوده است. قطر یکی از تامینکنندگان اصلی گاز طبیعی مایع در جهان است.
تهدید پیدرپی ایران در خصوص انسداد تنگه هرمز، مسیر حیاتی صادرات انرژی از خاورمیانه و همچنین اطمینان ترامپ به اینکه ارتش آمریکا میتواند حملات را «بسیار طولانیتر» از پنج هفته پیشبینیشده ادامه دهد، بازارها را بیش از پیش متلاطم کرده است.
آمادهباش رهبران کشورهای اروپایی
رهبران اتحادیه اروپا از هماکنون در حالت آمادهباش قرار دارند. راب یتن، نخستوزیر جدید هلند اعلام کرد دولتش «در صورت لزوم» آماده اتخاذ تدابیر اضافی خواهد بود.
آقای یتن روز سهشنبه در نخستین سفر خود به بروکسل پس از تصدی مقام نخستوزیری گفت: «جنگ ایران میتواند تاثیر بزرگی بر ذخایر راهبردی نه فقط در اروپا بلکه در آسیا داشته باشد. بنابراین باید خود را برای این احتمال آماده کنیم که این جنگ هفتههای بیشتری ادامه یابد و بر ذخایر راهبردی در هلند و دیگر کشورها اثر بگذارد.»
او افزود: «نگرانی گستردهتر این است که این جنگ و هر آنچه در تنگه هرمز رخ میدهد، چه تاثیری بر قیمتها خواهد گذاشت.»
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، که کشورش از پایینترین قیمت انرژی در قاره برخوردار است، اعلام کرد دولتش در حال بررسی «سناریوها و اقدامات احتمالی برای حمایت از خانوارها، کارگران، کسبوکارها و خوداشتغالان و کاهش پیامدهای اقتصادی این درگیری» در صورت وخامت اوضاع است.
در همین حال، امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه در سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد تلاش خواهد کرد ائتلافی بینالمللی با منابع نظامی برای حفاظت از تردد دریایی در تنگه هرمز، کانال سوئز و دریای سرخ تشکیل دهد.
آقای ماکرون گفت: «ما منافع اقتصادی برای حفاظت داریم، زیرا قیمت نفت، قیمت گاز و وضعیت تجارت بینالمللی بهشدت تحت تاثیر این جنگ قرار گرفته است.»
رقابت برای خرید گاز طبیعی مایع از آمریکا
در بروکسل، مقامهای اتحادیه اروپا تاکید میکنند که این بلوک همچنان از نظر تامین در وضعیت مناسبی قرار دارد، زیرا حدود ۵۸ درصد واردات گاز طبیعی مایع آن از آمریکا تامین میشود و سهم قطر تنها ۸ درصد است.
با این حال، اگر جنگ در ایران طولانی شود و توقف تولید در قطر ادامه یابد، کشورهایی مانند چین، کره جنوبی، ژاپن و هند که مصرفکنندگان اصلی گاز طبیعی مایع قطر هستند، ناچار خواهند شد برای یافتن جایگزین به آمریکا روی آورند.
افزایش رقابت برای گاز طبیعی مایعی که آمریکا تولید میکند، اروپا را در برابر آسیا در رقابتی نفسگیر قرار خواهد داد و میتواند قیمتها را به سطوحی غیرقابل پیشبینی برساند.
برد لانگنبرونر، تحلیلگر پژوهشی در موسسه «گلوبال انرژی مانیتور» گفت: «توقف فعالیتها در قطر تا زمان ازسرگیری تولید، اثر موجی قابلتوجهی بر بازار جهانی گاز طبیعی مایع خواهد داشت و در حال حاضر مشخص نیست چه زمانی تولید از سر گرفته میشود.»
او افزود: «این فرصتی دیگر برای اروپا است تا در زمینه برقیسازی و انرژیهای تجدیدپذیر جدیتر عمل کند. تا زمانی که وابستگی به گاز کاهش نیابد، قرار گرفتن در معرض این شوکهای ژئوپلیتیکی ادامه خواهد داشت.»