یک مطالعه مدلسازی جدید هشدار میدهد بیماران اروپایی ممکن است بهدلیل تلاشهای آمریکا برای کاهش قیمت دارو و تعویق عرضه در بازارهای ارزانتر، برای برخی داروهای جدید بیشتر منتظر بمانند.
در ماه مه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اقدام کرد (منبع به زبان انگلیسی) تا قیمت داروها را با پایینترین سطح در میان دیگر کشورهای توسعهیافته همسو کند؛ سیاستی که به «قیمتگذاری کشورِ برخوردار از بیشترین امتیاز» یا MFN شناخته میشود. با این حال این سیاست قیمتگذاری ممکن است پیامدهای منفی داشته باشد.
آگهی
آگهی
بر اساس یک مطالعه مدلسازی (منبع به زبان انگلیسی) جدید که در نشریه لنست منتشر شده است، ممکن است بیماران اروپایی برای دسترسی به برخی داروهای نوآورانه مدت بیشتری انتظار بکشند؛ چرا که آمریکا شرکتهای داروسازی را وادار میکند قیمتی ارائه کنند که با قیمتهای کشورهای پردرآمد دیگر، مانند آلمان یا فرانسه، همخوان باشد.
پژوهشگران ۱۹۵ داروی ثبتشده دارای حقاختراع را بررسی کردند که مجموعا ۸۷.۹ میلیارد دلار از هزینه سالانه دارویی آمریکا را تشکیل میدهند. آنها دریافتند در مورد سهچهارم این داروها، درآمدی که شرکتها در صورت کاهش قیمت در آمریکا از دست میدهند، از کل فروش سالانه آنها در کشورهایی که مبنای تعیین قیمت در آمریکا هستند بیشتر است.
به گفته پژوهشگران، برای به حداقل رساندن زیانها در آمریکا، که بزرگترین بازار دارویی جهان (منبع به زبان انگلیسی) است، ممکن است شرکتها «تشویق شوند عرضه دارو در کشورهایی را که در بازار مرجع کمترین قیمت را دارند، به تعویق بیندازند»، زیرا با تاخیر در عرضه میتوانند از الزام همسانسازی قیمتهای پایین آن کشورها در بازار آمریکا جلوگیری کنند.
کرستین ووکینگر، نویسنده این مطالعه از موسسه ETH زوریخ و دانشگاه زوریخ، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «سیاستهای آمریکا ممکن است بر دسترسی به دارو در سطح جهان تاثیر بگذارد.»
در نهایت این بیماران هستند که آثار این سیاست را احساس میکنند.
مجمع بیماران اروپا در توضیحی کتبی به یورونیوز سلامت نوشت: «خطر کاملا ملموس است؛ اگر شرکتهای داروسازی عرضه داروها در اروپا را بهتعویق بیندازند، چون ممکن است از قیمتهای اروپایی برای تعیین قیمت در ایالات متحده استفاده شود، بیماران در اینجا ناچار میشوند برای درمانهایی که در دیگر نقاط در دسترس است مدت بیشتری صبر کنند. برای فردی که با یک بیماری جدی یا پیشرونده زندگی میکند، همین انتظار اضافه میتواند تاثیر واقعی بر سلامت و کیفیت زندگی او داشته باشد.»
سیاست آمریکا همین حالا هم در اروپا اثر گذاشته است.
پیامدها در اروپا
در ماههای اخیر عرضه داروهای جدید در اروپا کاهش یافته است. بهگزارش خبرگزاری رویترز (منبع به زبان انگلیسی) در ماه مارس، ۱۰ ماه پس از صدور فرمان اجرایی ترامپ، تعداد عرضههای دارویی در بازارهای اتحادیه اروپا نسبت به ۱۰ ماه پیش از آن حدود ۳۵ درصد کاهش داشته است.
هرچند هنوز روشن نیست که این کاهش مستقیما به سیاستهای آمریکا مربوط است یا نه، در ماه فوریه اعلام شد که حذف یک دارو برای درمان موارد بسیار شدید کلسترول بالا از بازار (منبع به زبان انگلیسی) ممکن است بهدلیل سیاست قیمتگذاری دارو رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، باشد.
الکساندر ناتس، رئیس انجمن لابی کارآفرینان زیستفناوری یوکوپ، در گفتوگو با یورونیوز توضیح داد: «واقعیت این است که حتی در کشورهای بزرگتری مثل آلمان هم میبینیم شرکتها دوباره بررسی میکنند که اصلا دارو را عرضه کنند یا چه زمانی آن را وارد بازار کنند.» او افزود که شرایط فعلی شرکتهای داروسازی را وامیدارد پیش از عرضه هر دارو دوبار فکر کنند.
او افزود: «نباید انتظار داشته باشیم که به هیچ دارویی دسترسی پیدا نکنیم؛ اما باید انتظار داشته باشیم که شرکتها تصمیمهای خود را با دقت بسیار بیشتری اتخاذ کنند.»
بهباور ناتس، برای اینکه اروپا بدون تاخیر به داروهای جدید دسترسی داشته باشد، دولتها باید آمادگی داشته باشند هزینه بیشتری صرف کنند.
او گفت: «باید در آلمان و کشورهای دیگر یک بحث داخلی سیاسی داشته باشیم که تا چه حد حاضر هستیم برای نظام سلامت هزینه کنیم.»
کشورها همین حالا هم فشار این موضوع را بر بودجههای محدود خود احساس میکنند.
توماس هوانگ از بیمارستان بریگهام اند وومنز و نویسنده اصلی این مطالعه گفت: «کشورهای مرجع، از آلمان گرفته تا ژاپن و استرالیا، با فشار قابلتوجهی از سوی دولت و صنعت آمریکا برای افزایش قیمت و هزینهکرد در حوزه دارو روبهرو هستند.»
او افزود: «اما این فشار با واقعیت محدود بودن ظرفیت بودجه در دیگر کشورها در تضاد است.»
برای کاهش پیامدهای منفی، نویسندگان مطالعه اشاره میکنند که ممکن است تولیدکنندگان و کشورها بهجای قیمتهای خالص، که شامل تخفیفهای محرمانه است، به قیمتهای فهرستشده، یعنی قیمت رسمی درجشده توسط تولیدکننده پیش از هرگونه تخفیف، رجوع کنند.
در همین حال، بر اساس مقررات جدید بهروزشده دارویی اتحادیه اروپا، اگر کشوری درخواست کند، شرکت موظف است حداکثر ظرف سه سال داروی جدید را در آن کشور عرضه کند، در غیر این صورت دو سال از حقوق انحصار خود را از دست میدهد.
بهنوشته نویسندگان، این شرط نوعی «وزنه متعادلکننده» در برابر تبعات سیاست قیمتگذاری داروی ترامپ است؛ با این حال بهاحتمال زیاد «بهتنهایی نمیتواند حجم صرفهجوییها را بهطور معناداری تغییر دهد». ناتس نیز نسبت به اینکه این ابزار بتواند پیامدهای احتمالی منفی سیاست قیمتگذاری آمریکا را بهطور موثر از میان ببرد، بدبین بود.
آمریکا چقدر صرفهجویی میکند؟
در حالی که سیاست قیمتگذاری دارو در آمریکا خطر تاخیر در اروپا را بههمراه دارد، بهگفته مطالعه لنست این سیاست میتواند به ایالات متحده امکان دهد ۵.۲ میلیارد دلار از هزینه داروهای مورد استفاده در بیمارستانها و ۶.۴ میلیارد دلار از هزینه داروهای خریداریشده در داروخانهها بکاهد. در صورت اجرای گستردهتر سیاست، این صرفهجوییها میتواند بهترتیب به ۲۱ میلیارد و ۲۵.۵ میلیارد دلار برسد.
اما از آنجا که ۱۷ شرکت با دولت توافقهای محرمانهای امضا کردهاند که آنها را از شمول این قواعد مستثنا میکند، صرفهجویی بالقوه ۷۱ درصد کاهش پیدا خواهد کرد.
هوانگ گفت: «سیاست قیمتگذاری کشورِ دارای بیشترین امتیاز این ظرفیت را دارد که برای دولت فدرال آمریکا و مالیاتدهندگان صرفهجویی واقعی ایجاد کند؛ اما اگر تولیدکنندگان بتوانند با توافقهای جانبی از مشارکت در این الگوها شانه خالی کنند، بخش عمده این صرفهجوییها ممکن است هرگز محقق نشود.»
مجمع بیماران اروپا اعلام کرد: «اگر اجرای سیاست قیمتگذاری دارو در آمریکا بهتاخیر در عرضه دارو در دیگر کشورها منجر شود، بیآنکه صرفهجویی مورد انتظار برای برنامه بیمه درمانی مدیکر حاصل شود، خطر آن وجود دارد که این وضعیت به یک سناریوی باختباخت برای نظامهای سلامت و بیماران تبدیل شود.»
کمیسیون اروپا نیز در حال بررسی این موضوع است؛ چرا که وزرای بهداشت میانه ماه ژوئن کمیسر بهداشت اتحادیه اروپا را مامور کردند تاثیر سیاست «کشور دارای بیشترین امتیاز» آمریکا بر این بلوک را ارزیابی کند؛ از جمله اینکه آیا این سیاست باعث تاخیر در عرضه، افزایش چشمگیر قیمت و در نهایت کاهش دسترسی به داروهای نوآورانه شده است یا نه.
در مطالعهای که هنوز منتشر نشده اما در اختیار یورونیوز سلامت قرار گرفته، کمیسیون میگوید در حال حاضر تقریبا غیرممکن است مشخص شود که تاخیرها یا فشارهای قیمتی مستقیما به سیاستهای قیمتگذاری آمریکا مربوط است یا بیشتر ناشی از عدمقطعیتهای فعلی پیرامون آن؛ و تاکید میکند که در سالهای آینده تصویر روشنتری بهدست خواهد آمد.
ناتس گفت: «برداشت من از مطالعه کمیسیون این است که اساسا میگوید هنوز برای مقایسه جدی قیمتهای تکتک داروها زود است. تا اینجا قابلقبول است؛ شاید درست باشد. اما پیامدها بسیار گستردهتر است.» او افزود: «موضوع فقط آن قیمت خاص نیست؛ مسئله این است که آیا آن محصول اصلا در اروپا عرضه خواهد شد؟ آیا بهدست بیماران در آلمان خواهد رسید؟ این پرسش واقعی در اینجا است.»