در بیشتر جزایر کیکلاد، رنگ‌های سفید و آبی بر نمای خانه‌ها غلبه دارند. اما در یولیدا می‌توان رنگ سرخ را نیز دید؛ کاتیکیاها نیز خانه‌های سنگی سنتی هستند که با وجود گذشت سال‌ها، هنوز بخشی از تاریخ و شیوه زندگی مردم این جزیره را در خود نهفته دارند.
جزایر یونان هر تابستان میلیون‌ها گردشگر را از سراسر جهان به سوی خود می‌کشانند. اما در سال‌های اخیر، مجمع‌الجزایر «کیکلادها» یا «سیکلادها» نیز میزبان گردشگرانی بوده‌اند که فقط به دنبال آفتاب و دریا نیستند.
آگهی
آگهی
بسیاری از این گردشگران فصل پاییز و بهار را برای سفر انتخاب می‌کنند؛ افرادی که به پیاده‌روی در طبیعت علاقه دارند و مشتاق کشف آثار باستان‌شناسی و معماری هستند.
جزیره «کئا» که تزیا نیز خوانده می‌شود، در بخش غربی مجمع‌الجزایر «کیکلادها» واقع شده است. این جزیره علاوه بر تاریخ غنی و طبیعت زیبا، از یک مزیت مهم دیگر هم برخوردار است. کئا را «دروازه ورود به کیکلادها» می‌نامند، زیرا فاصله بسیار کمی با آتن دارد و تنها ۱۶ مایل دریایی با بندر لاوریو فاصله دارد.
معماری و رنگ متفاوت شهر
شهر یولیدا، مرکز اصلی جزیره، یکی از چهار شهر تاریخی کئا است. این شهر تنها شهر تاریخی جزیره است که در نواحی داخلی قرار دارد؛ چرا که در گذشته مرکز تجاری کئا بوده است.
معماری یولیدا با الگوی معمول معماری جزایر سیکلاد تفاوت دارد و در آن می‌توان عناصری از معماری شهری و نئوکلاسیک را مشاهده کرد. ساختمان تاریخی شهرداری این شهر نیز به دست ارنست تسیلر، معمار مشهور، طراحی شده است.
ایرینی ولیساروپولو، که از سال ۲۰۱۹ شهردار جزیره کئا است، درباره ویژگی‌های معماری این منطقه می‌گوید: «کوچه‌های باریک، طاق‌ها و ساختمان‌های سنگی را می‌بینیم و در کنار آن‌ها، رنگ‌هایی را روی دیوارها مشاهده می‌کنیم. در واقع، کئا همیشه رنگارنگ بوده است. در دوران حکومت متاکساس، از سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۰، رنگ‌های سفید و آبی اجباری شدند؛ به‌ویژه رنگ سفید که با دلایل بهداشتی توجیه می‌شد. اما کئا رنگ‌های خودش را دارد. هر بار که به ساختمانی قدیمی برمی‌خوریم که هنوز بخش‌هایی از گچ‌کاری آن باقی مانده، این رنگ‌ها را می‌بینیم؛ تقریبا همیشه اثری از رنگ‌های اصلی روی چنین ساختمان‌هایی پیدا می‌شود.»
کیا حدود ۲۵۰۰ ساکن دائمی دارد. با وجود رشد گردشگری، این جزیره توانسته است هویت سنتی خود را حفظ کند. شهر یولیدا به‌صورت پلکانی بر دامنه دو تپه به نام‌های کاسترو و میلز ساخته شده است. این شهر در سال ۱۹۷۸ در فهرست سکونتگاه‌های سنتی تحت حفاظت قرار گرفت.
میلتوس سنگی سرخ که جزیره را متمایز کرده
بخشی از هویت معماری متمایز این جزیره نیز به نوعی سنگ خاص بازمی‌گردد که در آن شکل گرفته است. در بیشتر جزایر سیکلاد، رنگ‌های سفید و آبی بر نمای خانه‌ها غلبه دارند. اما در یولیدا می‌توان رنگ‌های پرقدرت‌تری مانند زرد و البته، سرخِ میلتوس را نیز دید.
رنا ولیساروپولو توضیح می‌دهد: «در این جزیره سنگی به نام میلتوس نیز وجود داشت که آن را از محوطه‌ای موسوم به «تریپوسپیلیس» استخراج می‌کردند. رنگ این سنگ، سرخ تیره و متمایل به زرشکی است؛ شبیه رنگی که در کاخ کنوسوس می‌بینیم. در گذشته، این سنگ را به آتن صادر می‌کردند.»
خانه‌های سنگی سنتی؛ میراث کشاورزان و دامداران
اگر شهر اصلی کئا را ترک کنید و در امتداد دامنه‌های جزیره به راه بیفتید، با تعدادی بنای سنگی سنتی روبه‌رو می‌شوید که در گذشته برای فعالیت‌های کشاورزی و دامداری استفاده می‌شدند. بیشتر این بناها دیگر محل سکونت نیستند. برخی با تغییراتی محدود بازسازی شده‌اند و برخی دیگر به اقامتگاه‌های گردشگری تبدیل شده‌اند.
این خانه‌های روستایی که در زبان محلی «کاتیکیا» نامیده می‌شوند، محل زندگی و فعالیت کشاورزان و دامداران در خارج از شهر بودند.
دینوس ورتوس، در گفت‌وگو با یورونیوز، درباره کاربری این خانه‌ها توضیح می‌دهد: «کاتیکیا محل زندگی و کار کشاورزان و دامداران جزیره در مناطق روستایی بود. اما خانه اصلی آن‌ها در یولیدا قرار داشت. همه کشاورزانی که کاتیکیا داشتند، در پایتخت جزیره نیز خانه‌ای داشتند. معمولاً خانه در یولیدا جهیزیه زن بود و کاتیکیا به مرد تعلق داشت.»
به‌طور معمول، کشاورزان خانه‌های خود را بر فراز تپه‌ها نمی‌ساختند تا از بادهای شدید شمالی در امان بمانند. در عین حال، از ساخت‌وساز در بخش‌های پست دره‌ها نیز پرهیز می‌کردند تا در تابستان گرفتار گرمای شدید نشوند.
دینوس ورتوس دامدار امروزی جزیره، پیش‌تر به مدت ۲۵ سال به‌عنوان سنگ‌تراش فعالیت کرده و پنج سال نیز عضو گروه کاوش‌های باستان‌شناسی تئاتر باستانی کارتایا بوده است.
او یکی از خانه‌های سنتی جزیره را به گروه گزارشگری یورونیوز نشان داد؛ بنایی که با وجود متروکه بودن، هنوز ویژگی‌های شاخص یک «کاتیکیا» را حفظ کرده است.
ورتوس می‌گوید: «برای ساخت این مزرعه‌سراها از سنگ‌های بناهای باستانی استفاده می‌کردند. این هنر در طول سال‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل شد و من هم آن را به همین شکل آموختم. متأسفانه بسیاری از این خانه‌ها تغییر مالکیت داده و فروخته شده‌اند. معمولا خریداران آن‌ها خارجی هستند، نه یونانی‌ها؛ بیشتر خارجی‌هایی که تلاش می‌کنند خانه‌ها را به همان شکلی که تحویل گرفته‌اند، حفظ کنند.»
آسیاب‌های آبی؛ یادگار زندگی روستایی گذشته
در منطقه میلوپوتاموس، در امتداد دره و در نزدیکی چشمه فلیا، زمانی ۱۱ آسیاب آبی ساخته شده بود. یکی از این آسیاب‌ها اکنون به‌عنوان خانه استفاده می‌شود و دیگری برای بازدید گردشگران فعالیت می‌کند.
به نظر می‌رسد این آسیاب‌ها به دوران حکومت عثمانی بازگردند. آن‌ها تا زمان جنگ جهانی دوم فعال بودند، اما پس از آن به‌تدریج از کار افتادند؛ روندی که تا دهه ۱۹۸۰ ادامه یافت.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
ساواس میخائیل، افسر بازنشسته نیروی هوایی، معتقد است که حفظ این آسیاب‌ها راهی برای زنده نگه داشتن تاریخ جزیره است.
او می‌گوید: «فناوری به‌شدت پیشرفت کرده است. جوانان و کودکانی که امروز به دنیا می‌آیند، هیچ تصوری از زندگی مردم در گذشته ندارند. ما تلاش می‌کنیم نسل جوان را با سنت‌ها آشنا کنیم تا بدانند چه میراثی به ما رسیده است. حتی اگر دیگر از آسیاب‌ها استفاده نکنیم، مهم است که دست‌کم یکی از آن‌ها را زنده نگه داریم.»