به طور کلی خانوارهایی که جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله در آنها زندگی میکنند، درآمد قابلتصرف تعدیلشده پایینتری دارند اما کارشناسان میگویند این شاخص تصویر کامل را نشان نمیدهد.
در هفتههای اخیر، بهدلیل افزایش هزینههای زندگی، گرانی و دستنیافتنی بودن مسکن، دستمزدهای پایین و فشار بر خدمات عمومی، موجی از اعتراضها در چندین کشور اروپایی گسترش یافته است. در فرانسه، دانشجویان و جوانان در صف اول این اعتراضها قرار داشتهاند.
این وضعیت نگاهها را به نسل Z اروپا معطوف کرده است.
آلبرتو آلمانّو، حقوقدان و کارشناس حقوق اتحادیه اروپا، بر این باور است که تصویر کردن این اعتراضها بهعنوان «انقلاب نوجوانان» برداشت بسیار گمراهکنندهای است و تاکید میکند که اعتراضهای جوانان در سراسر اروپا چندوجهی و پیچیدهاند.
حال پرسش این است که درآمد خانوار جوانان در نقاط مختلف اروپا چه تفاوتی با هم دارد، وضعیت مالی خانوادههای آنان چگونه است و فرانسه در مقایسه با دیگر کشورهای اروپایی چه جایگاهی دارد؟
هرچند این شاخص تمام واقعیت را نشان نمیدهد، اما «درآمد قابل تصرف تعدیلشده» یکی از ابزارهای مفید برای سنجش است. یورواستات این مفهوم را چنین تعریف میکند: «کل درآمد یک خانوار (منبع به زبان انگلیسی) پس از کسر مالیات و سایر کسورات که برای مصرف یا پسانداز در دسترس است و بر تعداد اعضای خانوار ـ که به بزرگسالان معادل تبدیل شدهاند ـ تقسیم میشود.» این درآمد مزایای اجتماعی را هم در بر میگیرد.
دادههای یورواستات برای جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله در دسترس است. این ارقام درآمد خانوارهایی را نشان میدهد که آنان در آن زندگی میکنند، نه آنچه خود جوانان بهطور مستقیم بهدست میآورند.
بر اساس دادههای یورواستات، جوانان فرانسه در سال ۲۰۲۵ در خانوارهایی زندگی میکنند که میانه درآمد تعدیلشده آنها ۲۳٬۸۵۰ یورو است. میانگین اتحادیه اروپا ۲۱٬۴۸۲ یورو است.
در میان ۳۴ کشور اروپایی شامل اعضای اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد عضویت و اعضای افتا، فرانسه در رتبه یازدهم قرار دارد.
آن برونر، مدیر مطالعات در «رصدخانه نابرابریها»، به یورونیوز بیزنس میگوید: «در فرانسه این شاخص دانشجویانی را که مستقل یا در سکونتگاههای جمعی مانند خوابگاههای دانشگاهی زندگی میکنند، در بر نمیگیرد؛ این گروهها از نمونه آماری حذف شدهاند.»
او همچنین تاکید میکند که گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال بسیار ناهمگون است؛ هم دانشجویانی را در بر میگیرد که با والدین خود زندگی میکنند و هم جوانانی شاغل را که بسیاری از آنها تحصیلات یا مهارت چندانی ندارند، در مشاغل ناپایدار کار میکنند و در معرض فقر هستند.
سوئیس با میانه درآمد تعدیلشده ۵۲٬۲۰۶ یورو برای جوانان، در صدر قرار دارد. لوکزامبورگ با ۴۳٬۰۲۸ یورو و اتریش با ۳۷٬۲۹۹ یورو در ردههای بعدی هستند.
در میان چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، آلمان با ۲۶٬۳۳۰ یورو بالاترین سطح درآمد را دارد. ایتالیا با ۲۰٬۳۱۵ یورو و اسپانیا با ۱۹٬۳۳۸ یورو زیر میانگین اتحادیه قرار میگیرند.
مقدونیه شمالی با ۴٬۶۴۰ یورو، پایینترین میانه درآمد تعدیلشده برای گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال را دارد و پس از آن آلبانی با ۵٬۷۳۶ یورو و ترکیه با ۵٬۹۸۷ یورو قرار میگیرند.
این رقم در بلغارستان با ۸٬۶۸۰ یورو، مجارستان با ۸٬۵۷۶ یورو، صربستان با ۷٬۷۵۴ یورو و رومانی با ۷٬۲۳۷ یورو نیز کمتر از نصف میانگین اتحادیه اروپاست.
دادهها در برابر واقعیت
دبیرخانه مجمع جوانان اروپا یادآور میشود که درآمد تنها بخشی از معادله است. در برخی کشورها ممکن است وضعیت جوانان روی کاغذ بهتر به نظر برسد، چون مدت بیشتری در خانه والدین میمانند؛ اما پشت این ارقام نسلی قرار دارد که توان مالی ترک خانه، اجاره یا خرید مسکن و ساختن زندگی مستقل را ندارد.
دبیرخانه مجمع جوانان اروپا به یورونیوز بیزنس میگوید: «پارادوکس ماجرا این است که هرچه جوانان مدت بیشتری به خانوادههای خود وابسته بمانند، وضعیتشان در ظاهر بهتر به نظر میرسد و وقتی مستقل میشوند، فقیرتر دیده میشوند.»
در بیشتر کشورها جوانان عقب میمانند
مقایسه وضعیت جوانان با کل جمعیت هر کشور نشان میدهد که آیا آنها عقب میمانند یا نه. ترکیب چندین عامل در این شکاف نقش دارد.
ایلاری ایلماکوناس، پژوهشگر ارشد در مرکز بازنشستگی فنلاند (ETK)، به یورونیوز بیزنس توضیح میدهد: «بهطور کلی جوانان در مقایسه با بزرگسالان مسنتر، تجربه کاری کمتر و سطح تحصیلات پایینتری دارند؛ بسیاری از آنها هنوز در حال تحصیلاند و دانشجو بودن معمولا با سطح درآمد پایینتر همراه است. علاوه بر این، نوع سکونت نیز اهمیت دارد؛ همانطور که در کشورهای شمال اروپا میبینیم.»
در ۲۸ کشور از میان ۳۴ کشور مورد بررسی، جوانان در خانوارهایی زندگی میکنند که میانه درآمد آنها از میانه درآمد کل جمعیت کمتر است.
در سطح اتحادیه اروپا، میانه درآمد جوانان تنها ۹۳٫۶ درصد میانه درآمد کل جمعیت است؛ ۲۱٬۴۸۲ یورو در برابر ۲۲٬۹۳۹ یورو.
در فرانسه این نسبت ۹۰٫۱ درصد است. جوانان در خانوارهایی زندگی میکنند که میانه درآمد آنها ۲٬۶۰۹ یورو کمتر از میانه ملی است؛ ۲۳٬۸۵۰ یورو در برابر ۲۶٬۴۵۹ یورو.
در کدام کشورها شکاف بیشتر است؟
فنلاند بیشترین شکاف را دارد. جوانان این کشور در خانوارهایی زندگی میکنند که میانه درآمد آنها ۲۲٬۲۷۷ یورو است، در حالی که میانه درآمد کل جمعیت ۲۹٬۷۴۰ یورو است؛ یعنی ۷۴٫۹ درصد میانه ملی.
پس از فنلاند، دانمارک با ۷۸٫۳ درصد، نروژ با ۸۲٫۷ درصد، لوکزامبورگ با ۸۶ درصد و سوئد با ۸۸٫۲ درصد قرار دارند.
آن برونر خاطرنشان میکند که سیاستهای عمومی در کشورهای شمال اروپا بهطور فعال استقلال جوانان را تشویق میکند و همین باعث میشود آنها زودتر از خانه والدین خارج شوند و بسیار بیشتر از دیگر کشورها زندگی مستقل داشته باشند.
او میگوید: «در این کشورها درآمد خانوار جوانان بر پایه منابع خودشان ـ که اغلب محدود است ـ سنجیده میشود و دیگر با درآمد والدین جمع نمیشود؛ موضوعی که بهصورت مکانیکی شکاف با کل جمعیت را افزایش میدهد. بنابراین نسبت پایین در این کشورها را نباید نشانه دشواری بیشتر زندگی دانست.»
در شش کشور، جوانان در خانوارهایی با درآمدی بالاتر از میانه درآمد کل جمعیت زندگی میکنند. در کرواسی، میانه درآمد خانوارهای جوانان ۱۵٬۹۲۱ یورو است، در حالی که میانه درآمد کل جمعیت ۱۵٬۰۵۷ یورو ثبت شده است.
کرواسی با نسبت ۱۰۵٫۷ درصد پیشتاز است و پس از آن مالت با ۱۰۵٫۵ درصد و اسلوونی با ۱۰۵٫۴ درصد قرار دارند. لیتوانی و اتریش هر دو ۱۰۲٫۱ درصد و سوئیس ۱۰۰٫۵ درصد را ثبت کردهاند.
اتریش از نظر قدرت خرید پیشتاز است
سطح قیمتها در سراسر اروپا یکسان نیست. بر پایه معیار قدرت خرید (PPS)، میانه درآمد تعدیلشده خانوارهای جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله در اتریش با ۳۳٬۰۵۲ واحد PPS بالاترین است و لوکزامبورگ با ۳۲٬۳۹۱ و سوئیس با ۲۹٬۹۸۹ واحد در ردههای بعدی قرار دارند.
بر حسب PPS، فرانسه با ۲۱٬۴۴۶ واحد در رتبه سیزدهم و اندکی بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا قرار دارد.
آلمان با ۲۴٬۲۳۷ واحد در جایگاهی بالاتر قرار دارد، در حالی که اسپانیا با ۲۱٬۲۷۲ و ایتالیا با ۲۰٬۸۸۳ واحد کمی پایینتر از فرانسه هستند، هرچند این اختلافها نسبتا کوچک است.
آلبانی با ۸٬۱۷۵، مقدونیه شمالی با ۸٬۹۹۴ و مونتهنگرو با ۹٬۹۵۵ واحد، پایینترین ارقام را دارند.
لزوم نگاه فراتر از درآمد
مجمع جوانان اروپا خواستار آن است که نگاهها از صرفا سطح درآمد فراتر برود و مفهوم «دستمزد اجتماعی» در نظر گرفته شود؛ یعنی مسکن قابل پرداخت، خدمات عمومی، آموزش، بهداشت و حمایت اجتماعیای که تعیین میکند درآمد ما در عمل تا چه اندازه پاسخگوی هزینههاست.
دبیرخانه این نهاد میگوید: «زندگی آبرومندانه نباید فقط به داشتن حقوق خوب یا امکان تکیه بر ثروت خانوادگی وابسته باشد؛ چنین زندگیای نیازمند دستمزدهای مناسب در کنار خدمات عمومی قدرتمندی است که هزینه نیازهای اساسی را قابل پرداخت میکند.»