در حالی که آمریکا برای مهار شیوع تازه ابولا تدابیر را تشدید میکند، در اروپا چه میگذرد؟ آیا غربالگری مسافران یا حتی لغو پروازها اجرا میشود و این اقدامات تا چه حد موثر است؟
شیوع تازه ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو (DRC) و اوگاندا باعث شده ایالات متحده در رویکرد معمولا ملایم خود نسبت به تدابیر بهداشت عمومی تجدیدنظر جدی کند.
آگهی
آگهی
روز دوشنبه، اقدامهایی اعلام شد تا از گسترش ویروس جلوگیری شود؛ از جمله غربالگری مسافران هوایی که از مناطق درگیر وارد میشوند و در برخی موارد اعمال محدودیتهای ورود.
روز بعد، تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، گفت که «از ابعاد و سرعت این همهگیری عمیقا نگران است». اکنون اروپاییها تا چه حد باید نگران باشند؟ شهروندان کشورهایی با پرواز مستقیم و منظم به کینشاسا، مثل بلژیک، چه طور؟
استیون فن خوخت، یکی از برجستهترین ویروسشناسان بلژیک، به یورونیوز گفت: «وضعیت در جمهوری دموکراتیک کنگو جدی است و باید همانجا با قاطعیت با آن برخورد شود. بروکسل واقعا ارتباط مستقیم با کینشاسا دارد و این مساله هوشیاری را توجیه میکند.»
فرودگاه بروکسل که در قلب بلژیک قرار دارد، اصلیترین دروازه اروپایی رفتوآمد به جمهوری دموکراتیک کنگو و از آن است.
شرکت بروکسل ایرلاینز هر روز (هفت بار در هفته) پرواز رفتوبرگشت به کینشاسا انجام میدهد. این شرکت آمار دقیقی از شمار مسافران ندارد، اما هواپیمای ایرباس A330 که در این مسیر استفاده میشود حدود ۲۹۰ مسافر ظرفیت دارد.
فن خوخت افزود: «در عین حال، تجربه شیوعهای قبلی نشان میدهد خطر برای بلژیک و اروپا پایین است.»
شرکت بروکسل ایرلاینز نیز دیدگاهی مشابه دارد. ژوئل نب، مدیر ارشد روابط رسانهای این شرکت، به یورونیوز گفت: «ما مطابق رویههای استاندارد خود، اوضاع را از نزدیک زیر نظر داریم. با همه نهادهای ذیربط در تماس هستیم و اگر لازم شود در عملیات خود بازنگری میکنیم.»
او افزود: «در حال حاضر همه پروازها طبق برنامه انجام میشود و هیچ اقدام حفاظتی اضافی در جریان نیست.» با این حال، خدمه بروکسل ایرلاینز دستورالعملهای مشخصی را برای مسائل سلامت و ایمنی، از جمله در مورد بیماریهای عفونی، دنبال میکنند.
این شرکت میگوید: «خدمه ما در این زمینه آموزش دیدهاند. از جمله، علایم احتمالی را زیر نظر دارند، اقدامهای بهداشتی مانند ضدعفونی منظم دستها را رعایت میکنند و در صورت لزوم تماس را محدود میسازند. در صورت نیاز، با خدمات پزشکی و مقامات بهداشتی نیز همکاری میکنند.»
جدیدترین شیوع ابولا به عنوان یک وضعیت فوقالعاده بهداشت عمومی با نگرانی بینالمللی اعلام شده و دستکم ۱۳۱ مرگ و ۵۰۰ مورد ابتلا بر جا گذاشته است.
تردید درباره کارایی تدابیر
فن خوخت توضیح داد که ابولا فقط از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن بیمار دارای علایم منتقل میشود و از راه هوا سرایت نمیکند؛ موضوعی که باعث میشود مهار آن نسبتا آسانتر باشد. او افزود: «همچنین مهم است یادآوری کنیم که افراد فقط زمانی که علایم نشان میدهند مسری هستند، نه پیش از آن.»
دوره نهفتگی این بیماری میتواند از ۲ تا ۲۱ روز طول بکشد. همین عامل، یعنی دوره نهفتگی، دقیقا همان چیزی است که کارایی تبسنجی در بدو ورود را که در آمریکا اجرا خواهد شد محدود میکند.
فن خوخت گفت: «مسافری که در دوره نهفتگی است هنوز تب ندارد و در نتیجه شناسایی نخواهد شد.»
سلین گوسنر، کارشناس مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها، نیز در گفتوگو با یورونیوز تاکید کرد که این نهاد در این مرحله توصیهای به اجرای کنترل ورودی در اروپا نمیکند. او گفت: «غربالگری در فرودگاهها منابع زیادی میطلبد اما کارایی محدودی دارد.»
گوسنر و فن خوخت هر دو تاکید کردند که غربالگری خروجی در کشورهای درگیر، تدبیر موثرتری است. با این حال، فن خوخت معتقد است کنترل در بدو ورود میتواند «به عنوان یک سامانه هشدار اولیه عمل کند و به حفظ اعتماد عمومی کمک کند.»
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا (CDC آفریقا) اعلام کرده است که محدودیتهای آمریکا را «به اطلاع» گرفته و «مسئولیت هر دولت برای حفاظت از سلامت و امنیت مردم خود» را به رسمیت میشناسد. با این حال، این نهاد بر این نظر است که محدودیت سفر نباید در زمان شیوعها به عنوان ابزار اصلی بهداشت عمومی استفاده شود.
این آژانس در بیانیهای گفت: «موضع CDC آفریقا روشن است: اعمال محدودیتهای گسترده سفر و بستن مرزها راه حل مقابله با شیوعها نیست.»
مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها (ECDC) نیز برخلاف آمریکا که برای دارندگان گذرنامه غیرآمریکایی که طی ۲۱ روز گذشته به اوگاندا، جمهوری دموکراتیک کنگو (DRC) یا سودان جنوبی سفر کردهاند محدودیت ورود گذاشته است، پیشنهادی برای محدودیت سفر ارائه نکرده است.
فن خوخت همچنین ایده ممنوع کردن پرواز از کشورهای درگیر را به عنوان پاسخ به این شیوع رد کرده است. او گفت: «چنین اقدامهایی منفعت اپیدمیولوژیک چندانی ندارد، کمکهای بشردوستانه و زنجیرههای تامین را مختل میکند و میتواند باعث شود گزارش موارد شیوع به تعویق بیفتد.»
آخرین توصیههای سفر وزارت خارجه بلژیک میگوید به دلیل تایید موارد ابولا در استانهای ایتوری و کیوو شمالی، همه سفرها به این استانها «به طور رسمی توصیه نمیشود». وزارت خارجه از نظر قانونی نمیتواند سفر به یک کشور را ممنوع کند.
چه اقدامهایی در حال انجام است؟
فن خوخت تاکید کرد که داشتن دستورالعملهای روشن برای رسیدگی به مسافران بیمار در هواپیما و ردیابی تماس مسافران همسفر در صورت شناسایی یک مورد، اهمیت کلیدی دارد.
سخنگوی فرودگاه بروکسل تاکید کرد که این فرودگاه چنین پروتکلهایی را برقرار کرده است و گفت: «اگر مسافری مبتلا به یک بیماری واگیر وارد شود، آن فرد با آمبولانس تخصصی بیمارستان نظامی منتقل میشود.»
او افزود: «در چنین وضعیتهایی، فرودگاه بروکسل بر اساس توصیههای وزارت بهداشت اقدامهای لازم را انجام میدهد. تاکنون درباره این موضوع هیچ دستورالعمل یا راهنمایی دریافت نکردهایم.»
گروه «مدیریت ریسک» وزارت بهداشت بلژیک تا زمان انتشار این گزارش به پرسشهای یورونیوز درباره اینکه چه تدابیر اضافی دیگری برای کنترل گسترش ویروس به بلژیک میتواند در نظر گرفته شود، پاسخ نداده است.
گوسنر از مرکز ECDC یادآور شد که در هر حال، مسافرانی که از مناطق درگیر بازمیگردند و ظرف ۲۱ روز پس از بازگشت دچار علایمی مانند تب، سردرد یا احساس کسالت عمومی میشوند، باید فورا به پزشک مراجعه کنند و ارائهدهندگان خدمات درمانی را از سابقه سفر اخیر خود مطلع سازند.
فن خوخت گفت: «این سامانه هشدار زودهنگام از تبسنجی گسترده همه مسافران ورودی مهمتر است.»
او در پایان نتیجه گرفت: «اولویت باید حفظ هوشیاری در نظامهای بهداشتی خودمان و حمایت از پاسخگویی در محل باشد.»
مرکز ECDC در حال اعزام کارشناسان خود به جمهوری دموکراتیک کنگو برای کمک به هماهنگی و برنامهریزی عملیاتی است. یک سخنگوی کمیسیون اروپا روز سهشنبه گفت که این نهاد تاکنون هیچ درخواستی برای کمک از طریق هیچ یک از سازوکارهای بینالمللی کمکرسانی خود دریافت نکرده است.