شیوع ویروس هانتا در یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس پرسشهایی تازه درباره خطرات احتمالی بهداشتی سفرهای دریایی را به طور جدی مطرح کرده است.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) ابتلای پنج نفر به هنتاویروس را که با یک شیوع در یک کشتی تفریحی در حال حرکت در اقیانوس اطلس جنوبی مرتبط است، تایید کرده که سه مورد آن به مرگ منجر شده است.
آگهی
آگهی
سفرهای دریایی با کشتیهای تفریحی هر سال میلیونها مسافر را جذب میکنند و اغلب هزاران نفر را برای چندین هفته در خود جای میدهند.
با آنکه کشتیهای تفریحی ذاتا خطرناک نیستند اما به گفته کارشناسان شرایطی را ایجاد میکنند که گسترش ویروسها در داخل کشتی را تسهیل میکند.
ویکرام نیرنجان، استادیار بهداشت عمومی در دانشگاه لیمریک ایرلند، در یادداشتی در وبسایت The Conversation نوشت: «سفرهای دریایی بهعنوان تعطیلات شناور فروخته میشوند اما برای فهم بهداشت عمومی هم بسیار مفیدند.»
او اضافه کرد که هرچند شرکتهای کشتیرانی تفریحی در طول زمان بهداشت و نظام واکنش به شیوع بیماری را بهبود دادهاند و بسیاری از سفرها بدون حادثه سپری میشود اما ساختار اصلی این نوع سفر همچنان همان چالش را ایجاد میکند.
او توضیح داد: «کشتیهای تفریحی فضاهاییاند که با دقت طراحی شدهاند تا شمار زیادی از افراد برای چندین روز در آنها زندگی کنند، غذا بخورند، استراحت کنند و در فضاهای مشترک یکسان رفتوآمد داشته باشند. این کشتیها نشان میدهند وقتی افراد در یک محیط بههمپیوسته و محدود جمع میشوند بیماری تا چه اندازه آسان میتواند گسترش یابد.»
بر اساس توصیههای سال ۲۰۲۶ مراکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده (CDC) درباره سفرهای بینالمللی، سفر با کشتیهای تفریحی ترکیبی منحصربهفرد از نگرانیهای بهداشتی را به همراه دارد.
این نهاد هشدار میدهد گردهم آمدن مسافران از مناطق مختلف جهان در محیط نسبتا شلوغ و نیمهمحصور کشتی میتواند انتقال فرد به فرد، از راه غذا و از راه آب بیماریهای واگیردار را تسهیل کند.
شیوعهای ویروسی در کشتیهای تفریحی چقدر شایع است؟
شیوع کنونی هنتاویروس نخستین مورد شناختهشده از این نوع ویروس است که با سفر با کشتی تفریحی ارتباط دارد.
موارد شیوع بیماری در داخل کشتی در مقایسه با تعداد کل سفرها چندان رایج نیست اما هرگاه رخ میدهد اغلب با ویروسهای گوارشی مرتبط است.
برنامه بهداشت کشتیها در ایالات متحده (Vessel Sanitation Program) در سال ۲۰۲۶ چهار مورد شیوع را ثبت کرده که دو مورد آن مربوط به نورویروس و دو مورد ناشی از باکتری ایکولای بوده است.
به گفته انجمن بینالمللی خطوط کشتیرانی تفریحی (CLIA) که بزرگترین نهاد صنفی این صنعت در جهان است، موارد بیماریهای گوارشی در کشتیهای تفریحی در مقایسه با محیطهای دیگر نادر است.
هرچند شیوع بیماری در کشتیهای تفریحی کمتر از مکانهایی چون مدارس، مهدکودکها یا مراکز درمانی رخ میدهد اما مقامات بهداشتی گزارش تمام این موارد را الزامی کردهاند.
نیرنجان نوشت: «خدمات غذایی نقش مهمی در این خطر دارد. صرف غذا بهصورت بوفهای، استفاده مشترک از قاشق و چنگال و لمس شدن مکرر سطوح توسط افراد مختلف میتواند انتشار میکروبهای گوارشی را آسانتر کند.»
او اضافه کرد: «اگر کسی آلوده شده باشد اما هنوز احساس ناخوشی نکند ممکن است پیش از آنکه متوجه بیماری خود شود، غذا یا سطوح را آلوده کند.»
یکی از شناختهشدهترین موارد شیوع بیماری در کشتی زمانی رخ داد که ویروس کرونا در کشتی دایموند پرینسس گسترش یافت و بیش از ۷۰۰ نفر از میان بیش از ۳۷۰۰ مسافر و خدمه را مبتلا کرد.
اگر در کشتی تفریحی بیمار شوید چه اتفاقی میافتد؟
بر اساس دستورالعملهای CLIA برای همه اعضا، تمام کشتیها باید دستکم یک متخصص واجد شرایط پزشکی داشته باشند که بهصورت ۲۴ ساعته و در هفت روز هفته برای ویزیت در بخش درمان یا «ویزیت در کابین» در دسترس باشد.
کشتیهای تفریحی همچنین باید به اتاق معاینه، اتاق مراقبت ویژه و تجهیزات انجام آزمایشهای آزمایشگاهی، پایش علایم حیاتی و تجویز دارو مجهز باشند.
بیمارانی که به امکانات یا درمان جامعتری نیاز دارند معمولا به مراکز درمانی در خشکی ارجاع داده میشوند.
به گفته نیرنجان، امکانات پزشکی موجود در کشتیها برای ارائه کمکهای اولیه، درمانهای ساده و مراقبت کوتاهمدت طراحی شدهاند نه برای مدیریت یک شیوع گسترده و سریعگستر بیماری.
او نوشت: «به همین دلیل هم سلامت در سفرهای دریایی تا این اندازه به گزارش زودهنگام، قرنطینه سریع و اجرای دقیق برنامههای نظافت وابسته است.»
برای کاهش خطر چه کار میتوان انجام داد؟
نیرنجان توصیه میکند پیش از سوار شدن به کشتی برای هرگونه خطر مرتبط با سلامت از قبل آماده شوید.
بهروز نگه داشتن واکسنها، بررسی پوشش بیمه مسافرتی و مشورت با پزشک عمومی در صورت قرار داشتن در گروههای پرخطر مانند سالمندان یا زنان باردار از جمله اقدامهای توصیهشده است.
پس از سوار شدن به کشتی، هوشیار بودن نسبت به هرگونه علامت بیماری اهمیت دارد.
نیرنجان نوشت: «اگر شروع به احساس ناخوشی کردید، امنترین کار این است که از بوفهها و فضاهای مشترک شلوغ دوری کنید و بهجای ادامه دادن برنامه عادی، علایم خود را هرچه زودتر گزارش دهید.»