دولت با این استدلال که این روش درمانی پشتوانه علمی ندارد حمایت خود را قطع کرده و اکنون احتمال تعطیلی این مرکز در پیش است.
در اعماق زیر پایتخت ارمنستان، یک معدن نمک متعلق به دوران شوروی که به بیمارستان سلامت تبدیل شده، به شکل غیرمنتظرهای به کانون بحث رو به گسترشی درباره طب جایگزین و مراقبتهای درمانی مدرن بدل شده است.
آگهی
آگهی
بازدیدکنندگان ۲۳۵ متر به زیر زمین، به «مرکز جمهوری اسپلئوتراپی» در ایروان پایین میروند؛ جایی که درمان نه با دارو، بلکه با تنفس هوای سرشار از مواد معدنی در غارهای بزرگ نمکی انجام میشود؛ هوایی که باور بر این است به تسکین بیماریهای تنفسی کمک میکند.
اسپلئوتراپی، از واژه یونانی spḗlaion به معنای «غار»، نوعی درمان جایگزین برای بیماریهای تنفسی است که بر ماندن طولانیمدت در محیطهای زیرزمینی مانند معادن نمک استوار است.
این کلینیک در سال ۱۹۸۷ افتتاح شد و دههها بخشی از نظام بهداشت عمومی ارمنستان بود، اما دولت در سال ۲۰۱۹ بودجه آن را قطع کرد و گفت این شیوه درمان با استانداردهای مبتنی بر شواهد مورد نیاز در چارچوب اصلاحات جدید بیمه درمانی همگانی کشور همخوانی ندارد.
از آن زمان، این مرکز برای ادامه فعالیت میجنگد، حتی در حالی که بیماران همچنان از راههای دور برای یافتن تسکین به آنجا سفر میکنند.
اقامتگاه درمانی غیرمعمول در زیر زمین
آرمن استپانیان، مهندس مکانیک ۶۳ ساله از شهر سیبریایی کمروو در روسیه، بیش از یک دهه است که هر سال برای درمان آسم شدیدش به این غارها بازمیگردد. او میگوید: «از ۳۷ سالگی آسم دارم. در مقطعی اوضاعم خیلی بد شد و هیچ چیزی کمک نمیکرد. برای درمان به یک آسایشگاه درمانی رفتم، اما آن هم فایده نداشت و در نهایت به اینجا آمدم.»
او این درمان را دگرگونکننده زندگی خود توصیف میکند و میگوید: «فکر کردم نجاتم است. بعد از آن، هر سال به جز سال کرونا به ایروان آمدم. این بار سیزدهمین باری است که برای درمان به این غارها میآیم.»
در داخل تونلها، بیماران روی ردیف تختها استراحت میکنند، ورزش میکنند یا در جلسات گروهدرمانی کنار هم مینشینند، در حالی که پزشکان تنفس و عملکرد ریه آنها را زیر نظر دارند. محیط زیرزمینی از آلرژنها، آلودگی و نوسان دما محافظت شده است.
دکتر آنوش وسکانیان که از زمان گشایش کلینیک در آن کار میکند، میگوید: «مرکز جمهوری اسپلئوتراپی در عمق ۲۳۵ متری، در دل معادن نمک قرار دارد. بیمارستان ما حدود چهل سال پیش تاسیس شده و من از زمان ایجاد آن اینجا کار میکنم. ما عمدتا بیماران مبتلا به آسم برونشی، بیماریهای آلرژیک، به ویژه آلرژیهای تنفسی و آلرژیهای پوستی را درمان میکنیم.»
او میگوید: «شرایط زیر زمین برای اثر درمانی نقش کلیدی دارد: هوای اینجا یونیزه است و دما در طول سال ثابت، حدود ۱۹ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و مدام تغییر نمیکند. این به عمقی که در پوسته زمین قرار داریم مربوط است. میزان پرتوگیری اینجا تقریبا به صفر رسیده است.»
او اضافه میکند: «در اینجا امواج رادیویی و مغناطیسی سطح زمین، سر و صدا، گرد و غبار یا آلرژنها وجود ندارد و به لطف همه این عوامل است که اثر درمانی به دست میآید.»
روش درمانی قدیمی زیر ذرهبین
حامیان میگویند اسپلئوتراپی از دیرباز بخشی از سنتهای درمانی در سراسر اروپای شرقی و اتحاد جماهیر شوروی سابق بوده است؛ جایی که محیطهای طبیعی مانند چشمههای معدنی و ساناتوریومهای کوهستانی به طور گسترده برای درمان بیماریهای مزمن به کار میرفت.
اما منتقدان معتقدند هنوز تحقیقات علمی گسترده کافی برای اثبات اثربخشی این روش وجود ندارد و مقامهای بهداشتی ارمنستان میگویند با توجه به محدود بودن بودجه بخش سلامت، اولویت باید به درمانهایی داده شود که پشتوانه شواهد قویتری دارند.
قطع حمایت دولتی باعث کاهش شدید شمار بیماران شده و آینده این مرکز را در هالهای از ابهام قرار داده است.
وسکانیان میگوید: «مرکز ما در حال حاضر با بحران روبه رو است، چون دیگر بودجه دولتی دریافت نمیکنیم. این مرکز در معرض خطر است و ممکن است به طور کامل ناچار به تعطیلی شود. در نتیجه، بیماران به دلیل نبود حمایت دولت امکان دریافت درمان را از دست دادهاند. امیدواریم سرمایهگذاران وارد شوند و این مرکز دوباره جان بگیرد.»
دولت اکنون تلاش میکند سهم خود در این تاسیسات را خصوصی کند؛ اقدامی که امیدها را برای آن زنده کرده است که شاید سرمایهگذاران خصوصی یا گردشگری پزشکی بتوانند به ادامه فعالیت این کلینیک زیرزمینی کمک کنند.
برای دیدن داخل این اقامتگاه زیرزمینی، ویدئوی بالا را تماشا کنید.