یک پژوهش تازه نشان میدهد که حتی فکر کردن به انواع نوشیدنیهای الکلی بدون مصرف آنها هم میتواند بر خلق و نگرش افراد تاثیر بگذارد.
کارشناسان سالهاست به خطرهای جسمی مصرف الکل اشاره میکنند اما پژوهشهای تازه نشان میدهد حتی فکر کردن به بعضی نوشیدنیهای الکلی میتواند بر ذهن ما تاثیر بگذارد، به ویژه در میان مصرفکنندگان جوان.
آگهی
آگهی
یک مطالعه تازه که در نشریه Young Consumers منتشر شده، نشان میدهد انواع مختلف نوشیدنیهای الکلی به شکل قابل توجهی با ذهنیتهای مشخصی گره خورده اند.
برای مثال پژوهشگران دریافتند تکیلا بیشتر ذهنیت «مهمانی» را فعال میکند، ویسکی با مردانگی پیوند خورده است و شراب با ظرافت و شیک بودن.
این پژوهش چگونه انجام شد؟
گروه پژوهش چهار مطالعه جداگانه با در مجموع ۴۲۹ شرکتکننده انجام داد تا الگوهای فرهنگی و حالات روحی مرتبط با نوشیدنیهای الکلی را بررسی کند.
لوگان پنت، استادیار بازاریابی در دانشگاه ایونسویل، به اسوشیتدپرس گفت: «ما دو مطالعه مقدماتی انجام دادیم تا بفهمیم مردم درباره انواع مختلف نوشیدنیهای الکلی چگونه فکر میکنند. در مطالعه نخست، شرکتکنندگان به پرسشهای باز پاسخ دادند و در مطالعه دوم یک تکلیف تداعی واژه ها را کامل کردند.»
او افزود: «این مطالعات به ما کمک کرد تا تداعیهای فرهنگی رایج را شناسایی کنیم؛ چیزی که ما آن را «تداعی آموخته شده» مینامیم، یعنی ایده هایی که مردم از طریق تجربه و مواجهه فرهنگی کسب میکنند.»
شرکتکنندگان سپس ارزیابی کردند هنگام فکر کردن به نوعی نوشیدنی الکلی که به صورت تصادفی به آنها اختصاص داده شده بود، تا چه حد کیفیتهای مختلف را احساس میکنند.
در «ذهنیت شیک و سطح بالا» واژه هایی مثل شیک، ظریف، سطح بالا، رسمی و مجلل قرار داشت؛ «ذهنیت مردانه» شامل مردانه، سخت، بااعتمادبه نفس، مردانه و نیرومند بود؛ و «ذهنیت مهمانی» واژه هایی مثل پرانرژی، اجتماعی، سرگرمکننده، شبیه مهمانی رفتن و شبیه جشن گرفتن را دربر میگرفت.
در این آزمایشها، از شرکتکنندگان خواسته شد به صورت تصادفی فقط درباره یکی از این سه نوشیدنی، یعنی شراب، ویسکی یا تکیلا، فکر کنند و به پرسشهای مربوط به ذهنیت پاسخ بدهند؛ مهم این بود که آنها هیچ نوشیدنی ای مصرف نکردند تا پژوهشگران بتوانند تداعیهای آموخته شده ای را که این نوشیدنیها برمیانگیزند، جدا از آثار فیزیولوژیک الکل، بررسی کنند.
الگوهای مشخصی به دست آمد. تکیلا اغلب با تفریح، بیپروایی، جشن و مهمانی تداعی میشد. ویسکی یادآور واژه هایی مانند قدرتمند، خشن، بااعتمادبه نفس و مردانه بود. در مقابل، شراب بیشتر با ظرافت، کلاس، تجمل و شیک بودن مرتبط بود.
پنت در جمع بندی گفت: «این یافته ها نشان میدهد الکل میتواند به صورت یک «نشانه نمادین» عمل کند؛ به بیان دیگر، ذهنیتهایی که مردم با نوشیدنیهای مختلف پیوند میدهند بیشتر از آنکه ناشی از مستی باشد، از تداعیهای آموخته شده سرچشمه میگیرد.»
اهمیت این یافته ها
برخی برای تقویت تجربه، معاشرت یا لذت بردن به الکل روی میآورند اما برخی دیگر با مصرف وسواسی الکل دست و پنجه نرم میکنند؛ وضعیتی که به عنوان اختلال مصرف الکل شناخته میشود.
پژوهشها بیش از پیش نشان میدهد حتی مصرف متوسط الکل نیز با خطرات سلامتی همراه است، از جمله افزایش خطر چند نوع سرطان.
بخش قابل توجهی از پژوهشهای مربوط به الکل بر پیامدهای مستقیم نوشیدن تمرکز داشته است. مطالعات نشان داده است که افراد پس از نوشیدن کمتر بازدارنده عمل میکنند و دست به تصمیمهای پرخطر میزنند (منبع به زبان انگلیسی). پژوهشهای دیگر نشان میدهد که مردم ایده ها و عادتهای مربوط به نوشیدن را از محیط اطراف خود میآموزند و تبلیغات میتواند بر این که جوانان چه میخورند، چه زمانی و چگونه الکل مصرف میکنند تاثیر بگذارد.
هرچند نسل زد کمتر از نسلهای پیشین الکل مصرف میکند اما همچنان در معرض رسانه ها و محرکهای فرهنگی مرتبط با الکل قرار دارد. درک این تداعیهای آموخته شده میتواند توضیح دهد هنجارها و انتظارات اجتماعی پیرامون نوشیدن چگونه شکل میگیرد و بر رفتار تاثیر میگذارد.
تداعیهای آموخته شده برای انواع مختلف نوشیدنیهای الکلی میتواند بر احساسات افراد اثر بگذارد و در نتیجه بر نیتها، انتخابها و انتظارات اجتماعی آنها تاثیرگذار باشد.
شناخت بهتر این تداعیها میتواند به کارزارهای بهداشت عمومی کمک کند تا پیامهایی درباره میانه روی و نوشیدن مسوولانه ترویج کنند؛ برای مثال، فاصله انداختن بین نوشیدنیها، هیدراته ماندن و پرهیز از مصرف بیش از حد.
به گفته پنت: «پژوهشهای آینده میتواند بررسی کند این تداعیها در بافتهای اجتماعی مختلف چگونه شکل میگیرد، در میان گروههای سنی یا فرهنگهای مختلف چه تفاوتی دارد و چه مداخله هایی میتواند آنها را تغییر دهد تا رفتارهای پرخطر کاهش یابد و مصرف الکل ایمنتر و مسوولانه تر شود.»