یک پژوهش جدید میگوید خوراکیهای فرافرآوریشده بیشتر شبیه سیگار طراحی میشوند تا غذای واقعی و باید مشمول مقررات شبیه دخانیات در تبلیغ، برچسبگذاری و مالیات شوند.
یک پژوهش تازه پیشنهاد میکند که غذاهای فوقفراوریشده هم مانند تنباکو طوری طراحی میشوند که احساس پاداش را تقویت کنند، مصرف اجباری را بالا ببرند و بالقوه اعتیاد ایجاد کنند و بنابراین باید همانند مواد اعتیاداور تحت مقررات قرار بگیرند.
پژوهشگران دانشگاه های هاروارد، دوک و میشیگان در مقاله ای در نشریه میل بنک کوارترلی مقایسه کردهاند که غذاهای فوقفراوریشده (UPF) و تنباکو از نظر طراحی، بازاریابی و شیوه توزیع تا چه حد به هم شباهت دارند.
آنها استدلال میکنند که این محصولات را نباید فقط از منظر تغذیه ارزیابی کرد بلکه باید به عنوان موادی صنعتی و اعتیاداور به آنها نگاه کرد.
اشلی گیرهارت یکی از نویسندگان این مطالعه و استاد روانشناسی در دانشگاه میشیگان گفت: «برخی از غذاهای فوقفراوریشده از یک خط قرمز عبور کردهاند.»
او اضافه کرد که محصولاتی از جمله نوشابه های گازدار، شیرینی ها و فست فودها کمتر شبیه غذا و بیشتر شبیه سیگار طراحی میشوند و برای برانگیختن میل شدید، مصرف سریع و استفاده مکرر بهینه شدهاند.
گیرهارت افزود: «این حد از اسیب مستلزم اقدامهای مقرراتی است که طراحی و بازاریابی صنعت را هدف بگیرد نه اراده فردی را.»
سازمان جهانی بهداشت هشدار میدهد که رژیم های غذایی سرشار از غذاهای فوقفراوریشده در سراسر جهان رو به افزایش است و با خطر بیشتر ابتلا به چندین بیماری مرتبط با رژیم غذایی و دیگر پیامدهای منفی برای سلامت همراه است.
غذاهای فوقفراوریشده با خطرهایی مرتبط اند از جمله برای بیماری قلبی، سرطان ها، بیماری های متابولیک، دیابت و چاقی.
از نمونه های رایج میتوان به غذاهای آماده سوپرمارکتی، پیتزاهای یخ زده، غلات صبحانه شیرین، بیسکویت، سوسیس، بستنی، ناگت مرغ، فیش فینگر و نودل فوری اشاره کرد.
غذا چگونه شبیه سیگار طراحی میشود
این پژوهشگران بر اساس تحلیل خود میگویند بسیاری از غذاهای فوقفراوریشده از نظر ویژگی ها بیشتر به سیگار شباهت دارند تا به میوه ها یا سبزیجات کمفراوریشده و بنابراین مستحق مقرراتی هستند که با خطرهایی که برای بهداشت عمومی ایجاد میکنند متناسب باشد.
به گفته آنها، تاریخچه مقررات گذاری بر تنباکو الگوی روشنی برای درک نحوه برخورد با غذاهای فوقفراوریشده در اختیار میگذارد.
این پژوهشگران نوشتند: «این محصولات صرفا غذاهای دستکاری شده نیستند بلکه از طریق فراوری صنعتی با دقت طوری طراحی میشوند که لذت، میزان مصرف و سوداوری را به حداکثر برسانند.»
به گفته آنها، تنباکو و غذاهای فوقفراوریشده داستان مبدایی مشترک دارند: هر دو در ابتدا مواد طبیعی گیاهی هستند که در شکل فراوری نشده خود پتانسیل اعتیاداور چندانی ندارند اما سپس در فرایند صنعتی دوباره طراحی میشوند تا دسترس پذیری و سود را افزایش دهند.
این پژوهشگران استدلال میکنند که همان طور که در مورد تنباکو صدق میکند خوراکی هایی که محرک اپیدمی های مدرن چاقی، دیابت و بیماری های متابولیک هستند در شکل طبیعی خود ذاتا مضر نیستند.
به گفته آنها، به رسمیت شناختن نقش صنعت باید بحث را از سرزنش افراد به سمت پاسخگویی شرکت ها منتقل کند.
راه حل چیست
رژیم های غذایی مبتنی بر غذاهای فوقفراوریشده به طور فزاینده ای مایه نگرانی متخصصان سلامت عمومی است.
در ایالات متحده اکنون بیش از نیمی از کالری روزانه یک فرد متوسط از غذاهای فوقفراوریشده تامین میشود و در بریتانیا این سهم در میان نوجوانان به نزدیک دو سوم میرسد.
این مطالعه خواستار اتخاذ سیاست هایی مشابه مقررات مربوط به تنباکو و سایر مواد زیان اور است از جمله وضع مالیات بر غذاهای فوقفراوریشده کمارزش غذایی، محدود کردن تبلیغات به ویژه برای کودکان و کاهش عرضه این محصولات در بیمارستان ها و مدارس.
نویسندگان همچنین مشابه صنعت تنباکو بر لزوم برچسب گذاری شفاف محصولات تاکید میکنند و هشدار میدهند ادعاهایی مانند «کم چرب» یا «پروتئین بالا» اغلب ماهیت بهشدت فراوری شده این محصولات را پنهان میکند و آنها را سالم تر از واقعیت جلوه میدهد.