در حالی که اروپاییها برای افزایش قیمت نفت و گاز آماده میشوند، از کشورهای گروه هفت خواسته شده از غولهای سوخت فسیلی سودبرنده از جنگ علیه ایران مالیات بگیرند.
غولهای سوخت فسیلی متهم شدهاند که از تشدید درگیری در خاورمیانه «سودجویی» میکنند، در حالی که قیمت جهانی نفت همچنان پرنوسان است.
آگهی
آگهی
پیش از جنگ علیه ایران، نفت خام برنت که به عنوان شاخص جهانی قیمت نفت مورد استفاده قرار میگرفت، در محدوده 60 تا 70 دلار (52 تا 60 یورو) برای هر بشکه معامله میشد.
پس از یک کاهش جزئی، دیروز (12 مارس) همزمان با حمله به سه کشتی باری دیگر در خلیج، قیمت نفت دوباره از مرز $100 برای هر بشکه (حدود 86.53 یورو) عبور کرد.
چرا جنگ علیه ایران بر قیمت نفت تاثیر میگذارد؟
تنگه هرمز، گذرگاهی 38 کیلومتری میان خلیج فارس و دریای عمان، از مهمترین گلوگاههای راهبردی جهان است. حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت، یعنی نزدیک به 20 میلیون بشکه در روز، از این مسیر عبور میکند.
تهران همچنان به هدف قرار دادن کشتیهای تجاری در تنگه هرمز ادامه میدهد و پیشتر هشدار داده بود که این گذرگاه برای عبور و مرور بسته است. اگر جریان انتقال نفت از این مسیر دوباره برقرار نشود، ممکن است قیمت نفت بالای مرز 100 دلار باقی بماند.
تحلیلگران شرکت وود مکنزی میگویند ممکن است تولیدکنندگان خاورمیانه ناچار شوند صادرات خود را از طریق خط لوله شرق-غرب به دریای سرخ افزایش دهند و در عین حال حجمهای اضافی از عراق به مدیترانه ارسال شود.
این شرکت میگوید: «قیمتهای بالاتر، تولیدکنندگان بالادستی در دیگر نقاط جهان را تشویق خواهد کرد که با به تعویق انداختن تعمیرات، تحت فشار گذاشتن تاسیسات و سرعت بخشیدن به فعالیتها، تولید را به حداکثر برسانند، اما شیر نفت چیزی نیست که بتوان آن را یکباره باز کرد.»
آیا استفاده از ذخایر اضطراری نفت راهحل است؟
روز چهارشنبه 11 مارس، دهها کشور از جمله بیشتر کشورهای اروپایی توافق کردند برای مقابله با کمبود عرضه و جهش قیمت، حجم بیسابقهای از نفت را از ذخایر اضطراری خود روانه بازار کنند.
هر 32 عضو آژانس بینالمللی انرژی در مجموع 400 میلیون بشکه نفت آزاد خواهند کرد؛ رقمی که بیش از دو برابر رکورد قبلی پس از تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین است.
با این حال، این میزان تنها معادل حدود چهار روز عرضه جهانی است. فنی پتیبون از سازمان محیطزیستی [350.org](http://350.org %28منبع به زبان انگلیسی%29/) میگوید: «این شبیه آن است که روی زخمی عمیق فقط یک چسب زخم بگذاریم.»
او میگوید: «اگر کشورهای گروه 7 واقعا به دنبال تثبیت بازار هستند، باید به جای حفاظت از سود شرکتها، شرکتهایی را که به بحران اقلیمی دامن میزنند مشمول مالیات کنند.»
او اضافه میکند: «مردم مزدبگیر نباید تاوانی را بپردازند در حالی که غولهای نفتی جنگ خاورمیانه را مثل بلیت برنده بختآزمایی تلقی میکنند.»
پتیبون میافزاید: «دولت فرانسه به عنوان رئیس دورهای گروه 7 باید با مشکل اصلیای که همه نادیده میگیرند روبهرو شود و با فوریت سوختهای فسیلی را کنار بگذارد.»
او میگوید: «دیگر نمیتوان از این واقعیت چشم پوشید که نمیتوانیم به اعتیاد به نفت و گاز ادامه دهیم.»
بهای سوخت برای اروپاییها چقدر خواهد بود؟
یک پژوهش تازه از سازمان ترنسپورت اند انوایرونمنت (Transport & Environment) نشان میدهد که با عبور قیمت نفت از 100 دلار برای هر بشکه، اروپاییها ناچار خواهند شد روزانه 150 میلیون یورو «هزینه اضافی ژئوپولیتیک» بپردازند.
در سال 2022، آخرین باری که قیمت نفت از این آستانه عبور کرد، اروپاییها در پمپبنزینها 55 میلیارد یوروی اضافی پرداختند. در سراسر اتحادیه اروپا، تا میانه سال 2022، قیمت گازوئیل 45 درصد و قیمت بنزین نیز 36 درصد افزایش یافته بود.
تا اواخر ژوئن 2022، قیمت بنزین و گازوئیل بالای 2 یورو برای هر لیتر بود. این یعنی رانندگان برای پر کردن یک باک 50 لیتری، تا 31 یورو بیشتر از دوران پیش از بحران پرداخت میکردند.
سازمان تیاندای (T&E) اعلام میکند: «7.7 میلیون خودروی برقی اروپا، مصرف نفت این قاره را تا کنون روزانه 126 هزار بشکه کاهش داده است و با قیمتهای سوخت در سال 2022، رانندگان خودروهای برقی اروپایی روزانه حدود 39 میلیون یورو صرفهجویی میکردند.»
مالیات بر سود بادآورده سوختهای فسیلی
کارشناسان اقلیم مدتهاست استدلال میکنند که پیوند میان سوختهای فسیلی و جنگها، بیش از پیش ضرورت تکیه بر انرژی پاک بومی مانند خورشیدی و بادی را نشان میدهد. این روشهای سبز، صرفه اقتصادی خود را مستقل از تنشهای ژئوپولیتیک حفظ میکنند و به گلوگاههای جغرافیایی وابسته نیستند.
کلمنس دوبوا از 350.org میگوید: «جنگها یک "نقص عمیق" را در نظام انرژی ما آشکار میکنند.»
او اضافه میکند: «وقتی قیمتها جهش میکند، شرکتهای سوخت فسیلی آمادهاند که سود ببرند، در حالی که خانوارها و کسبوکارها زیر فشار قرار میگیرند.»
او میگوید: «این فقط نوسان بازار نیست؛ نتیجه این است که دولتها اجازه دادهاند شرکتهای سوخت فسیلی همچنان قدرت شکلدهی به نظام انرژی و منتقل کردن هزینهها به دیگران را در اختیار داشته باشند.»
او معتقد است دولتهای گروه 7 باید به این الگو پایان دهند و دیگر با کاهش مالیات بر سوختهای فسیلی، به مدیران نفتی برای باد کردن درآمدهایشان کمک نکنند.
او میافزاید: «پاسخ درست، وضع یک مالیات سنگین بر سودهای بادآورده است که باید به خانوارها بازگردانده شود و گذار به انرژی پاک را سرعت ببخشد؛ انرژیهایی که وابستگی ما را به همان سوختهایی کاهش میدهند که هم اختلالات اقلیمی و هم بیثباتی جهانی را رقم میزنند.»