دانشمندان به دلیل تغییرات سریع آبوهوا ناشی از گرمایش جهانی مجبور شدهاند شیوه نامگذاری ال نینو و لا نینا را بهروز کنند.
هواشناسان میگویند چرخه طبیعی ال نینو که الگوهای آبوهوایی را در سراسر جهان بههم میریزد، هم به روند گرم شدن جهان اضافه میکند و هم خود تحت تاثیر این گرمایش شکل میگیرد.
آگهی
آگهی
یک پژوهش تازه محاسبه کرده است که یک پیچش غیرمعمول اخیر در چرخه گرم و سردی که ال نینو و همتای آن لا نینا را در بر میگیرد، میتواند به توضیح این معمای علمی کمک کند که چرا دمای از پیش رو به افزایش زمین در سه سال گذشته به سطحی کاملا جدید جهش کرده است.
از سوی دیگر، دانشمندان به دلیل تغییرات سریع آبوهوا ناشی از گرمایش جهانی ناچار شدهاند شیوه نامگذاری ال نینو و لا نینا را بهروز کنند. گرمتر شدن آبها در سطح جهان باعث شده است سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (نوا / NOAA) در ماه جاری روش محاسبه زمان گذار الگوی آبوهوایی به چرخهای تازه را تغییر دهد. این تغییر احتمالا به این معناست که رخدادهای بیشتری به عنوان لا نینا و موارد کمتری به عنوان ال نینو در آبهای گرم مناطق حارهای طبقهبندی خواهند شد.
میانگین دمای ماهانه زمین در ابتدای ۲۰۲۳ نسبت به روند بلندمدت رو به بالایی که با تغییرات اقلیمی ناشی از انسان پیوند دارد، جهشی محسوس داشت و این افزایش تا سال ۲۰۲۵ ادامه پیدا کرد. دانشمندان برای توضیح این وضعیت فرضیههای گوناگونی مطرح میکنند؛ از شتابگرفتن گرمایش ناشی از گازهای گلخانهای و کاهش آلودگی ذراتی ناشی از کشتیها گرفته تا فوران یک آتشفشان زیرآبی و افزایش خروجی انرژی خورشید.
در یک مطالعه تازه در نشریه نیچر ژئوساینس (منبع به زبان انگلیسی) که این ماه منتشر شده، پژوهشگران ژاپنی بررسی کردهاند که چگونه اختلاف میان انرژی ورودی به سیاره و انرژی خروجی از آن ــ که «عدم تعادل انرژی زمین» نامیده میشود ــ در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. به گفته دانشمندان، افزایش این عدم تعادل یعنی حبس شدن گرمای بیشتر و در نتیجه دماهای بالاتر. پژوهشگران برآورد کردهاند که حدود سهچهارم تغییر در عدم تعادل انرژی زمین ناشی از ترکیب تغییرات اقلیمی بلندمدت منسوب به فعالیتهای انسانی و گذار از چرخه سهساله سردِ لا نینا به دوره گرمِ ال نینو بوده است.
آرشیو - مردی وسایل قابل استفادهای را که از خانه سیلزدهاش نجات داده است، از میان منطقهای آبگرفته در شهرستان شیکارپور در ایالت سند پاکستان حمل میکند؛ چهارشنبه ۳۱ اوت ۲۰۲۲.آرشیو - مردی وسایل قابل استفادهای را که از خانه سیلزدهاش نجات داده است، از میان منطقهای آبگرفته در شهرستان شیکارپور در ایالت سند پاکستان حمل میکند؛ چهارشنبه ۳۱ اوت ۲۰۲۲.
ال نینو و لا نینا چه هستند؟
ال نینو به گرم شدن دورهای و طبیعی بخشهایی از اقیانوس آرام استوایی گفته میشود که در ادامه الگوهای آبوهوایی جهان را دگرگون میکند، در حالی که لا نینا با سردتر شدن آبها نسبت به میانگین شناخته میشود.
هر دو پدیده الگوهای بارش و دما را تغییر میدهند، اما به شیوههای متفاوت. ال نینوها معمولا دمای جهانی را بالا میبرند و لا نیناها آهنگ افزایش بلندمدت دما را کند میکنند.
مطالعات نشان دادهاند لا نیناها به دلیل افزایش فعالیت توفانهای حارهای و خشکسالی، در ایالات متحده خسارت بیشتری به بار میآورند.
چرا چرخههای آبوهوایی از گرم به سرد تغییر میکنند؟
بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳، زمین با یک دوره غیرمعمول «سهگانه» لا نینا روبهرو بود؛ سه فاز پیاپی لا نینا بدون آن که در میان آن دورهای از ال نینو رخ دهد. یویو کساکا، اقلیمشناس دانشگاه توکیو و از نویسندگان این پژوهش، توضیح میدهد که در دوره لا نینا آب گرم در لایههای عمیقتر باقی میماند، در نتیجه سطح دریا خنکتر میشود و همین باعث میشود میزان انرژیای که به فضا پسفرستاده میشود، کاهش یابد.
او این وضعیت را به حالتی تشبیه میکند که انسان دچار تب میشود.
کساکا میگوید: «وقتی دمای بدن ما بالاست، بدن تمایل دارد انرژی را به بیرون تابش کند و زمین هم وضعیت مشابهی دارد. هرچه دما بالاتر میرود، سیستم به سمت گسیل انرژی بیشتر به بیرون میرود. اما در دوره سهساله لا نینا، ماجرا برعکس است.»
به گفته او، در نتیجه انرژی بیشتری ــ که خود را به شکل گرما نشان میدهد ــ در سامانه زمین حبس میشود. کساکا میافزاید لا نیناها معمولا با یک یا دو سال انباشت اضافی عدم تعادل انرژی همراهاند، اما این بار این دوره طولانیتر شد و به همین دلیل تفاوت، محسوستر بود و دماهای بالاتری را نیز در بر گرفت.
تام دی لیبرتو، هواشناس پیشین سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا که اکنون در «کلایمت سنترال» کار میکند، توضیح میدهد: «وقتی گذار از لا نینا به ال نینو رخ میدهد، انگار درِ قابلمه برداشته میشود» و گرما آزاد میشود.
به گفته نویسندگان این پژوهش، حدود ۲۳ درصد از عدم تعادل انرژی که پشت دماهای بالای اخیر قرار دارد از همین الگوی غیرمعمولِ طولانیِ لا نینا ناشی میشود و اندکی بیش از نیمی از آن به گازهای حاصل از سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز برمیگردد. بقیه را میتوان به عوامل دیگر نسبت داد.
جنیفر فرانسیس، پژوهشگر مرکز تحقیقات اقلیم وودول که در این مطالعه نقشی نداشته، میگوید این تحقیق قابل قبول است و افزایش عدم تعادل انرژیای را توضیح میدهد که برخی دانشمندان آن را به شتابگرفتن گرمایش نسبت میدادند.
تغییر روش نامگذاری ال نینو و لا نینا
در ۷۵ سال گذشته، هواشناسان برای محاسبه ال نینو و لا نینا از اختلاف دما در سه ناحیه حارهای اقیانوس آرام نسبت به مقدار «نرمال» استفاده میکردند. در این تعریف، ال نینو زمانی رخ میداد که دما نیم درجه سلسیوس گرمتر از حد نرمال و لا نینا زمانی که به همین میزان سردتر از حد نرمال بود.
مشکل این است که در دنیای در حال گرمشدن، خودِ معیار «نرمال» مدام در حال جابهجایی است.
نت جانسون، هواشناس آزمایشگاه دینامیک سیالات ژئوفیزیکی نوا، میگوید تا همین اواخر این سازمان از میانگین ۳۰ ساله به عنوان حد نرمال استفاده میکرد و این میانگین را هر ده سال یکبار، همانند اغلب شاخصهای اقلیمی و آبوهوایی، بهروزرسانی میکرد. اما بعد دمای آب در دورههای ال نینو و لا نینا آنقدر بالا رفت که نوا ناچار شد تعریف «نرمال» را هر پنج سال یکبار بهروزرسانی کند؛ با این حال این کار هم کافی نبود.
جانسون میگوید: «به همین دلیل، نوا از این ماه شاخص نسبی تازهای برای ال نینو به کار گرفته است. در این شاخص جدید، دماها با بقیه مناطق حارهای زمین مقایسه میشوند. در سالهای اخیر، اختلاف بین روش قدیم و جدید گاهی تا نیم درجه سلسیوس رسیده و همین مقدار برای تاثیر گذاشتن کافی است.»
او توضیح میدهد که آنچه در مورد ال نینو و لا نینا واقعا اهمیت دارد، نحوه برهمکنش آبها با جو است و در سالهای اخیر این برهمکنشها با برچسبگذاری قدیمی همخوانی نداشت، اما با روش جدید تطبیق دارد.
به گفته جانسون، احتمالا نتیجه این خواهد بود که در مقایسه با سامانه قدیمی، لا نیناهای بیشتری و ال نینوهای کمتری ثبت شوند.
ال نینوی دیگری در راه است
بر اساس پیشبینی نوا، اواخر تابستان یا پاییز امسال یک ال نینوی دیگر شکل خواهد گرفت. اگر این پدیده بهقدر کافی زود رخ دهد، میتواند از شدت فعالیت توفانهای اقیانوس اطلس بکاهد، اما در عین حال به معنی دمای جهانی بالاتر در سال ۲۰۲۷ نیز خواهد بود.
فرانسیس از مرکز وودول در ایمیلی مینویسد: «وقتی ال نینو شکل بگیرد، به احتمال زیاد رکورد تازهای برای دمای متوسط جهانی ثبت خواهیم کرد. «نرمال» دهههاست که پشت سر گذاشته شده است و با این حجم از گرما در سامانه، همه باید خود را برای شرایط حدی آبوهواییای که این گرما به آن دامن میزند آماده کنند.»