در سال ۲۰۱۴، جمعیت کرکسهای اروپایی گریفون در ساردینیا به حدود ۶۰ پرنده کاهش یافت.
کرکسهای گریفون ساردینیا در آغاز دهه ۲۰۱۰ در آستانه انقراض بودند.
آگهی
آگهی
جمعیت این پرندگان به دلیل مسمومیت غیرمستقیم به شدت کاهش یافته بود؛ از جمله به خاطر آفتکشها و مواد شیمیایی که در بدن حیواناتی وجود داشت که از لاشه آنها تغذیه میکردند.
اما امروز، این جزیره ایتالیایی میزبان بیش از ۵۰۰ فرد از این گونه است و به یکی از چشمگیرترین نمونههای موفقیت در حفاظت از حیات وحش در ایتالیا تبدیل شدهاست.
کرکسهای گریفون ساردینیا تا آستانه انقراض پیش رفتند
در سال ۲۰۱۴، جمعیت کرکس گریفون اوراسیایی ساردینیا تنها به حدود ۶۰ فرد رسیده بود و این کلنی فقط در نوار ساحلی میان بوزا و الگرو در ساحل غربی جزیره زندگی میکرد.
منبعهای غذایی آلوده عامل اصلی نابودی آنها بود و باعث میشد به طور ناخواسته آفتکشها، مواد شیمیایی و ساچمههای سربی به جا مانده در بدن حیواناتی مانند گراز وحشی که شکارچیان آنها را شکار کرده بودند، را ببلعند.
این پرندگان همچنین هدف کشتار مستقیم قرار میگرفتند، در حالی که هیچ تهدیدی برای انسان یا دام محسوب نمیشدند.
کاهش این گونه میتوانست پیامدهای زنجیرهای بر اکوسیستم ساردینیا داشته باشد؛ زیرا کرکسهای گریفون با «پاکسازی» لاشهها به حذف باکتریهای احتمالا خطرناکی کمک میکنند که میتواند در سایر حیوانات باعث بیماریهای عفونی شود.
ساردینیا برای نجات جمعیت رو به زوال کرکس گریفون پروژههایی راهاندازی میکند
از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰، پروژهای با تامین مالی کمیسیون اروپا آغاز شد که هدف آن معکوس کردن روند کاهش جمعیت کرکس گریفون بود.
پروژه «زندگی زیر بالهای گریفون» بر منطقه بوزا تمرکز داشت و در آنجا برای افزایش دسترسی به منابع غذایی، کاهش مزاحمت در زیستگاههای زادآوری و آگاهیرسانی عمومی تلاش شد.
در سال ۲۰۲۱، پروژهای دنبالهای راهاندازی شد. «زندگی امن برای کرکسها» تا پایان ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت و بیش از ۳ میلیون یورو بودجه دارد. دانشگاه ساساری، آژانس فورستاس، گارد جنگلداری ساردینیا و بنیاد حفاظت از کرکسها از شرکای این طرح هستند.
در قالب این طرح، ایستگاههای تغذیهای موسوم به «کارنای» ایجاد شده تا منبعی امن و منظم از غذا برای کرکسها فراهم شود.
همچنین ایمنی خطوط برق که پرندگان در آنها در خطر برقگرفتگی بودند، افزایش یافته و برای شکارچیان درباره استفاده از مهمات بدون سرب به منظور کاهش موارد مسمومیت آگاهیرسانی شدهاست.
رونق دوباره کرکسهای گریفون در ساردینیا
فراتر از ارتقای ایمنی، یکی از محورهای اصلی این پروژه رهاسازی کرکسهای گریفون جوان در طبیعت بودهاست؛ بسیاری از این پرندگان از مراکز نجات در اسپانیا به ساردینیا منتقل شدهاند تا دوباره به مناطقی بازگردند که این گونه دههها در آنها حضور نداشت.
به نوشته روزنامه ایتالیایی لا رپوبلیکا، آخرین گروه ۱۵ تایی از این پرندگان ژانویه امسال از بارسلون رسید. آنها اکنون در یک آویاریوم در حال عادت کردن به محیط جدید هستند و قرار است اواخر سال در طبیعت رهاسازی شوند.
هدف فقط افزایش جمعیت کرکسهای گریفون نیست، بلکه گسترش پراکنش آنها در سراسر جزیره نیز مد نظر است.
آخرین سرشماری گواه موفقیت این پروژه است. اکنون جمعیت کرکس گریفون بین ۵۱۶ تا ۵۶۶ فرد برآورد میشود؛ افزایشی ۲۱ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۴.
هرچند هنوز حدود ۶۰ درصد این پرندگان در بوزا زندگی میکنند، کلنیهای تازهای در بخشهای مرکزی و جنوبی ساردینیا نیز در حال رشد است.
نتایج پایش روند زادآوری این گونه نیز امیدوارکننده است. در سال ۲۰۲۵، در مجموع ۱۲۰ جفت قلمروطلب در شمال غربی ساردینیا، تنها منطقه زادآوری کرکس گریفون در این جزیره، سرشماری شد.
فیامتا برلینگوئر، مدیر علمی پروژه «زندگی امن برای کرکسها» میگوید این رقم نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایشی ۱۴.۳ درصدی را نشان میدهد.
تعداد جوجههای پرواز کرده نیز ۱۵.۵ درصد افزایش یافتهاست. پژوهشگران همچنین میگویند پرندگان رهاسازیشده و پرندگان بومی ساردینیا با موفقیت جفت تشکیل دادهاند.
آژانس فورستاس به رسانههای ایتالیایی گفت: «هدف نهایی بسیار بلندپروازانه است: گسترش دامنه پراکنش کرکس گریفون در سراسر جزیره و پیوند دوباره جمعیتهای شمالی با زیستگاههای زادآوری جدید در جنوب ساردینیا.»