یازده سال گذشته گرمترین سالهای ثبتشده در جهان بودهاند. اروپا بهطور قابل توجهی سریعتر از میانگین جهانی در حال گرمشدن است.
گرمایش جهانی هر روز آشکارتر میشود. ۲۰۲۵ سومین سالِ گرمِ ثبتشده بود، هم در جهان و هم در اروپا. سه سال گذشته، به ترتیب ۲۰۲۴، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵، گرمترین سالهای ثبتشده در سطح جهان بودهاند.
طی این دوره، میانگین دمای جهانی بیش از ۱.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از سطوح پیشاصنعتی (۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰) بود. بر اساس دادههای کوپرنیکوس، این نخستین بار است که یک دوره سهساله از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد عبور میکند.
پس دماها در اروپا چقدر افزایش یافتهاند؟ کدام سال در جهان و در اروپا گرمترین بود؟ چرا میانه دهه ۲۰۲۰ گرمترین سالهای ثبتشده را داشته است؟
سال ۲۰۲۵ چقدر گرم بود؟
میانگین دمای جهانی در سال ۲۰۲۵ به گفته کوپرنیکوس ۱۴.۹۷ درجه سانتیگراد بود. این رقم ۰.۵۹ درجه بالاتر از میانگین ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ و ۱.۴۷ درجه بالاتر از میانگین ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ است.
سال ۲۰۲۴ با میانگین ۱۵.۱ درجه گرمترین سال بود و پس از آن سال ۲۰۲۳ با ۱۴.۹۸ درجه قرار داشت.
این نشان میدهد که ۲۰۲۵ فقط ۰.۱۳ درجه پایینتر از ۲۰۲۴، گرمترین سال ثبتشده، بوده است.
دو محرک اصلی پشت گرمترین سالهای جهان
گزارش کوپرنیکوس تاکید کرد که دو دلیل اصلی وجود دارد که چرا سالهای ۲۰۳۲ تا ۲۰۲۵ به طور استثنایی گرم بودند. نخست، تجمع گازهای گلخانهای در جو به دلیل تداوم انتشارها و کاهش جذب دیاکسیدکربن توسط مخازن طبیعی مانند جنگلها. دوم، رسیدن دمای سطح دریاها در سراسر اقیانوسها به سطوح بسیار بالا، مرتبط با رخداد النینو و دیگر عوامل نوسان دریاها که با تغییرات اقلیمی تشدید شدهاند.
تغییر در مقدار ایروسولها، همراه با ابرهای کمارتفاع و نوسانهای گردش جو، از دیگر عوامل مؤثر بودهاند.
اروپا هم سومین سال گرم خود را ثبت کرد
سال ۲۰۲۵ در اروپا نیز سومین سال گرمِ ثبتشده بود. میانگین دما به ۱۰.۴۱ درجه رسید. این مقدار ۱.۱۷ درجه بالاتر از دوره مرجع ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود.
در اروپا، سال ۲۰۲۴ با میانگین ۱۰.۶۹ درجه گرمترین سال ثبتشده بود. دومین سال گرم ۲۰۲۰ با ۱۰.۴۳ درجه بود. این یعنی اختلاف میان ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵ بسیار اندک بود.
فلوریان پاپنبِرگر، مدیرکل مرکز اروپایی پیشبینیهای میانمدت هوا (ECMWF)، گفت: «این گزارش تایید میکند که اروپا و جهان در گرمترین دهه ثبتشده هستند.»
یازده سال اخیر، گرمترین سالهای ثبتشده بودهاند
گزارش کوپرنیکوس نشان میدهد ۱۱ سال گذشته، ۱۱ سال گرمِ ثبتشده در جهان بودهاند.
گزارش هشدار میدهد که با نرخ کنونی گرمایش، سقف ۱.۵ درجه سانتیگرادِ توافق پاریس برای گرمایش بلندمدت جهانی ممکن است تا پایان این دهه برسد. این زمان بیش از یک دهه زودتر از انتظاری است که هنگام امضای توافق مطرح بود.
کارلو بونتمپو، مدیر سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس، گفت: «این واقعیت شواهد بیشتری از روند آشکار حرکت به سوی آبوهوایی گرمتر ارائه میکند. جهان با سرعت به سقف دمای بلندمدتی که در توافق پاریس تعیین شده نزدیک میشود.»
گرمای رکوردی و رویدادهای آبوهوایی حدی بخشهایی از اروپا را درنوردید
هرچند ۲۰۲۵ در مجموع سومین سال گرم بود، میانگینهای سالانه دما در چندین منطقه به رکوردهای جدید رسید. افزون بر جنوبگان، این مناطق شامل بخشهایی از شمالغرب و جنوبغرب اقیانوس آرام، شمالشرق اقیانوس اطلس، شرق دور و شمالغرب اروپا، و آسیای مرکزی بود.
شرایط استثنایی ۲۰۲۵ در سالی رخ داد که با رویدادهای عمده آبوهوایی حدی در بسیاری مناطق همراه بود. از موجهای گرمای رکوردشکن و طوفانهای شدید در اروپا، آسیا و آمریکای شمالی گرفته تا آتشسوزیهای جنگلی در اسپانیا، کانادا و جنوب کالیفرنیا.
در ژوئیه ۲۰۲۵، میانگین دمای جهانی به ۱۶.۶۸ درجه رسید که ۰.۴۵ درجه بالاتر از میانگین ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود.
اروپا سریعترین قاره در گرمشدن است
اروپا از میانگین جهانی خنکتر است. در ۲۰۲۵، میانگین دمای جهانی ۱۴.۹۷ درجه بود، در حالیکه میانگین اروپا ۱۰.۴۱ درجه بود.
با این حال، بنا بر دادههای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، اروپا قارهای با سریعترین روند گرمشدن روی زمین است. مجموعه دادهها و خط مبنای این منبع با کوپرنیکوس متفاوت است، اما یافتهها به همان روند اشاره میکند.
در ۲۰۲۳، تغییر میانگین سالانه دما بر خشکیها به ۱.۸ درجه بالاتر از خط مبنای ۱۹۵۱ تا ۱۹۸۰ رسید. در اروپا این افزایش بیشتر بود و به ۲.۴ درجه رسید.
در ۲۰۲۳، ۱۰ کشوری که بیشترین افزایش دما را تجربه کردند، همگی در اروپا بودند.
دادههای کوپرنیکوس همچنین نشان میدهد اروپا بسیار سریعتر از سایر نقاط جهان در حال گرمشدن است. در ۲۰۲۵، میانگین دمای جهانی ۰.۵۹ درجه بالاتر از میانگین ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود، در حالیکه در اروپا این افزایش ۱.۱۷ درجه بود.
پاپنبِرگر گفت: «آمادگی و پیشگیری همچنان امکانپذیر است اما فقط زمانی که اقدام بر پایه شواهد محکم علمی هدایت شود.»
دماهای بالاتر از همین حالا به اقتصاد اروپا آسیب میزنند و پژوهشگران هشدار میدهند که در سالهای پیشرو زیانهای بیشتری به تولید ناخالص داخلی و بهرهوری وارد خواهد شد. این زیانها در سراسر اروپا متفاوت است.