با وعده دونالد ترامپ برای افزایش حملات علیه ایران در هفتههای آینده، امیدها برای پایان سریع جنگ فروکش کرد؛ همزمان قیمت نفت جهش یافت و بازارهای جهانی سقوط کردند.
امیدها برای پایان سریع جنگ خاورمیانه روز پنجشنبه کمرنگ شد؛ پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سخنرانی خود از تشدید حملات علیه ایران خبر داد؛ اظهاراتی که سرمایهگذارانی را که به دنبال نشانهای روشن از پایان بحران بودند، ناامید کرد.
آگهی
آگهی
پس از این سخنرانی، بازارهای سهام افت کردند و قیمت نفت افزایش یافت. ترامپ اعلام کرد عملیات نظامی در دو تا سه هفته آینده شدت خواهد گرفت، بدون آنکه جدول زمانی مشخصی برای پایان جنگ ارائه دهد؛ جنگی که باعث آشفتگی در عرضه جهانی انرژی شده و اقتصاد جهان را در معرض خطر قرار داده است.
ترامپ در سخنرانی خود گفت: «میتوانم امشب بگویم که ما در مسیر تحقق همه اهداف نظامی آمریکا هستیم، خیلی زود. در دو تا سه هفته آینده به شدت به آنها ضربه خواهیم زد. آنها را به عصر حجر بازمیگردانیم، جایی که به آن تعلق دارند.»
او همچنین هشدار داد در صورت تسلیم نشدن رهبران ایران در مذاکرات، جنگ میتواند تشدید شود و حمله به زیرساختهای انرژی و نفت ایران نیز محتمل است.
جهش قیمت نفت و سقوط بازارها
بعد از سخنرانی رئيس جمهور ایالات متحده، قیمت نفت برنت حدود ۵ درصد افزایش یافت و به ۱۰۶.۱۶ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالی که سخنان ترامپ هیچ اطمینانی درباره بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی انرژی، ایجاد نکرد.
بازارهای سهام نیز واکنش منفی نشان دادند. معاملات آتی شاخصهای آمریکا حدود یک درصد کاهش یافت و بازارهای اروپایی بیش از ۱.۵ درصد سقوط کردند. در آسیا نیز تقریبا همه بازارها قرمز بودند؛ شاخص نیکی ژاپن ۱.۸ درصد و شاخص اماسسیآی آسیا-اقیانوسیه بیش از ۱.۵ درصد افت کردند.
راسل چسلر، مدیر سرمایهگذاری شرکت Vaneck استرالیا، گفت: «اگر ترامپ قصد داشت به بازارها اعتماد بدهد، موفق نشده است. سوال اصلی سرمایهگذاران این است که این وضعیت چه زمانی تمام میشود و همین موضوع باعث نوسان شده است.»
دقایقی پس از سخنرانی ترامپ، ارتش اسرائیل اعلام کرد موشکهایی از ایران به سمت خاک این کشور شلیک شدهاند.
جنگی که اقتصاد جهان را تحت فشار گذاشته
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، هزاران نفر در خاورمیانه کشته شدهاند. این حملات باعث واکنش ایران علیه اسرائیل، پایگاههای آمریکا و کشورهای خلیج فارس شده و جبهه جدیدی در لبنان نیز گشوده است.
ایران همچنین عملا تنگه هرمز را بسته؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند. این اقدام هزینه انرژی را افزایش داده و بر محبوبیت ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای تاثیر منفی گذاشته است.
با این حال، ترامپ در سخنرانی خود گفت آمریکا به این تنگه نیاز ندارد و از متحدان خواست خودشان برای بازگشایی آن اقدام کنند. او افزایش قیمت بنزین در آمریکا را نتیجه حملات ایران به نفتکشها دانست.
هشدار نهادهای بینالمللی
صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و آژانس بینالمللی انرژی هشدار دادهاند که این جنگ تاثیراتی «قابل توجه، جهانی و نامتقارن» دارد و اعلام کردند برای مقابله با پیامدهای آن همکاری خواهند کرد.
چشمانداز نامشخص برای پایان جنگ
ترامپ در مصاحبهای گفت حملات آمریکا و اسرائیل مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شده و در صورت بازگشت تهدید، حملات محدود ادامه خواهد یافت. او بدون ارائه مدرک مدعی شد ایران «در آستانه» دستیابی به سلاح هستهای بوده است.
در مقابل، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در نامهای خطاب به مردم آمریکا تاکید کرد ایران با شهروندان عادی این کشور دشمنی ندارد.
ترامپ همچنین گفت با رهبران ایران که آنها را «کمتر افراطی» میداند در حال گفتوگو است. او پیشتر ادعا کرده بود ایران درخواست آتشبس داده، اما تهران این موضوع را رد کرده است.
یک منبع ارشد ایرانی به رویترز گفت تهران خواهان تضمین آتشبس است و هیچ مذاکرهای درباره آتشبس موقت انجام نشده است.
تلاشهای میانجیگری و بنبست دیپلماتیک
دو منبع امنیتی پاکستانی اعلام کردند اسلامآباد پیشنهاد آتشبس موقت داده، اما پاسخی از هیچیک از طرفین دریافت نکرده است. همچنین گزارش شده معاون رئیسجمهور آمریکا با میانجیها در تماس بوده و ترامپ در صورت تحقق برخی شروط، آماده بررسی آتشبس است.
در همین حال گزارشها از ایران، از حمله به منزل کمال خرازی، وزیر خارجه پیشین ایران در دولت محمد خاتمی خبر داده است. کسی که گفته میشود در تلاش برای برنامهریزی مذاکرات با آمریکا برای پایان جنگ بوده است. پیامی واضح که نشان میدهد گروهی از پایان یافتن جنگ استقبال نمیکنند و بعد از کشته شدن علی لاریجانی، حالا تلاش دارند افراد دیگری که ممکن است نقش رهبری مذاکرات پایان جنگ در ایران را پی بگیرند، از میان بردارند.
ترامپ در عین حال از متحدان ناتو بهدلیل حمایت نکردن از اهداف آمریکا در این جنگ انتقاد کرده و گفته کشورهایی که به نفت نیاز دارند باید از آمریکا خرید کنند یا «شجاعت پیدا کنند».
او گفت: «بروید تنگه را بگیرید. ایران عملا نابود شده است. بخش سخت کار تمام شده، حالا باید آسان باشد.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در همین حال، فرانسه هشدار داده هرگونه عملیات ناتو در تنگه هرمز میتواند نقض قوانین بینالمللی باشد.