نزدیک به دو دهه پس از قتل دانشجوی بریتانیایی در ایتالیا، آماندا ناکس داستان زندگی خود را این بار روی صحنه جشنواره فرینج ادینبرو روایت میکند؛ تصمیمی که با اعتراض خانواده قربانی روبهرو شد.
نزدیک به دو دهه پس از قتل مرِدیت کرچر، دانشجوی بریتانیایی در ایتالیا، نام آماندا ناکس بار دیگر در مرکز توجه عمومی قرار گرفته است؛ این بار نه در دادگاه، بلکه روی صحنه جشنواره بینالمللی فرینج ادینبرو.
آگهی
آگهی
قتلی که جهان را متوجه پروجا کرد
مرِدیت کرچر، دانشجوی ۲۱ ساله دانشگاه لیدز، در دوم نوامبر ۲۰۰۷ در آپارتمانی در شهر پروجا ایتالیا که با آماندا ناکس، دانشجوی آمریکایی، مشترک بود، با ضربات چاقو به قتل رسید.
کرچر همچنین مورد تعرض جنسی قرار گرفته بود.
تحقیقات پلیس بهسرعت به سمت ناکس، که در آن زمان ۲۰ سال داشت، و رافائله سولِچیتو، دانشجوی ایتالیایی و دوستپسر وقت او، معطوف شد.
هر دو بازداشت و در نهایت به اتهام قتل و تعرض جنسی محکوم شدند و سالها درگیر روند پیچیده قضایی پرونده بودند.
ناکس نزدیک به چهار سال در زندان بود تا اینکه دادگاه تجدیدنظر ایتالیا در سال ۲۰۱۱ او را آزاد کرد.
پس از چندین مرحله رفتوبرگشت قضایی، عالیترین دادگاه ایتالیا در سال ۲۰۱۵ در نهایت ناکس و سولچیتو را تبرئه کرد و اعلام کرد شواهد کافی برای محکومیت آنها وجود ندارد.
مرد دیگری که به قتل محکوم شد
رودی گوده، تبعه ساحل عاج، در سال ۲۰۰۹ به جرم قتل کرچر محکوم شد.
حکم اولیه ۳۰ سال زندان بود که بعدا به ۱۶ سال کاهش یافت. او در سال ۲۰۲۱، پس از تحمل ۱۳ سال حبس، آزاد شد.
گوده همواره قتل کرچر را انکار کرده است.
آماندا ناکس؛ از زندان تا صحنه تئاتر
ناکس پس از بازگشت به آمریکا، زندگی عمومی خود را از نو ساخت و بهعنوان نویسنده، پادکستر و فعال در زمینه حقوق افرادی که به گفته او به اشتباه محکوم شدهاند، فعالیت کرد.
او در سال ۲۰۲۵ خاطرات خود را در کتابی با عنوان Free: My Search for Meaning منتشر کرد.
حالا ناکس در نخستین حضور خود در جشنواره فرینج ادینبرو، با نمایش تکنفره Cartwheel در سالن Gilded Balloon روی صحنه میرود.
این نمایش قرار است طی ۱۱ شب اجرا شود و تمامی اجراهای آن تاکنون فروش رفته است.
عنوان «Cartwheel» به ادعایی رسانهای بازمیگردد که سالها درباره ناکس مطرح بود؛ اینکه او مدت کوتاهی پس از قتل کرچر در یک ایستگاه پلیس پشتک زده است. این ادعا بعدها به بخشی از تصویری تبدیل شد که رسانهها از ناکس در جریان تحقیقات پرونده ساخته بودند.
ناکس: میخواهم درباره زن «منفور» بودن حرف بزنم
ناکس میگوید نمایش، تجربه او از تبدیلشدن به یکی از منفورترین زنان جهان و تلاش برای توضیح این گذشته به دختر خردسالش را بررسی میکند.
او درباره این نمایش گفته است که بخشی از آن به تجربه «منفور شدن» و بخش دیگری به دشواری توضیح این گذشته برای دخترش اختصاص دارد؛ از جمله اینکه چگونه میتوان ماجرایی بسیار جدی و دردناک را برای یک کودک چهار ساله به زبانی ساده و شبیه داستانهای دکتر سوس توضیح داد.
اعتراض خانواده مرِدیت کرچر
اما خانواده کرچر با اجرای این نمایش مخالف است.
استفانی کرچر، خواهر مرِدیت، گفته است خانواده معتقد است خشونتی که در مرکز این پرونده قرار دارد، موضوع مناسبی برای یک نمایش کمدی نیست.
او همچنین گفته است استفاده از این پرونده میتواند خشونت علیه زنان را عادیسازی یا کماهمیت جلوه دهد.
به گفته استفانی کرچر، خانواده امیدوار بود پس از گذشت نزدیک به دو دهه، حساسیت و همدلی بیشتری نسبت به استفاده از این موضوع در یک رویداد کمدی وجود داشته باشد.
او تاکید کرده که آماندا ناکس حق دارد داستان زندگی خودش را روایت کند، اما خانواده کرچر نمیخواهد نام مرِدیت بار دیگر در مرکز این روایت قرار گیرد.
درخواست برای لغو نمایش
یک دادخواست اینترنتی برای لغو اجرای Cartwheel نیز به راه افتاده است.
این دادخواست که یکی از دوستان خانواده کرچر آغاز کرده و استفانی کرچر نیز از آن حمایت کرده، تاکنون هزاران امضا جمع کرده است.
در متن دادخواست ادعا شده که این نمایش رویدادهای پیرامون قتل کرچر را به سخره میگیرد و یک تراژدی واقعی را به سرگرمی تبدیل میکند.
پاسخ آماندا ناکس
ناکس میگوید از انتقادها تعجب نکرده است.
او گفته بود انتظار چنین واکنشهایی را داشته، زیرا از زمان مطرحشدن پرونده تاکنون، تقریبا هر کاری که انجام داده با انتقاد و مخالفت همراه بوده است.
ناکس همچنین با این دیدگاه که پرداختن دوباره به پرونده لزوماً به خانواده کرچر آسیب میزند، مخالفت کرده است.
او میگوید نمیتواند تعیین کند چه چیزی برای خانواده مرِدیت آزاردهنده یا تحریککننده است، اما معتقد است برخورد و نظارتی که خودش بهعنوان فردی که به اشتباه متهم شده، تجربه کرده، بسیار شدید بوده است.
ناکس در واکنش به دادخواست لغو نمایش نیز گفته است که Cartwheel در واقع به یاد مرِدیت احترام میگذارد و با خشونتی که علیه او صورت گرفته مواجه میشود.
او همچنین استدلال کرده است که درخواست برای لغو نمایشی که معترضان هنوز آن را ندیدهاند، نمیتواند بهتنهایی مبنای مناسبی برای مخالفت با آن باشد.
پروندهای که هنوز تمام نشده است
نزدیک به ۲۰ سال پس از قتل مرِدیت کرچر، پرونده از نظر قضایی پایان یافته است؛ اما از نظر افکار عمومی همچنان زنده است.
تبرئه نهایی آماندا ناکس و رافائله سولچیتو به نبرد حقوقی طولانی آنها پایان داد، اما بازگشت ناکس به مرکز توجه عمومی، بار دیگر پرسشهایی دشوار را مطرح کرده است: چه کسی حق دارد یک تراژدی را روایت کند؟
آیا فردی که خود در مرکز یکی از جنجالیترین پروندههای جنایی جهان قرار داشته، حق دارد تجربه شخصیاش را به کمدی تبدیل کند؟ و این حق از کجا با حق خانواده قربانی برای حفظ حرمت و حریم یک تراژدی شخصی برخورد میکند؟
نمایش «Cartwheel» اکنون این پرسشها را دوباره به صحنه عمومی آورده است؛ جایی که اختلاف بر سر مرز میان روایت یک زندگی شخصی، حافظه یک قربانی و تبدیل یک تراژدی واقعی به اثر هنری و سرگرمی همچنان ادامه دارد.