فیلم «چشمان کاملا بسته» (Eyes Wide Shut) اثر استنلی کوبریک، کارگردان سرشناس آمریکایی زمانی که در تابستان سال ۱۹۹۹ اکران شد، با استقبال سردی روبرو شد.
آخرین فیلم این فیلمساز مهم تاریخ سینما که تام کروز و نیکول کیدمن در آن بازی میکنند در حالی اکران شد که استنلی کوبریک ماه مارس همان سال و در حالی که تنها نسخهای موقت از تدوین فیلم را به استودیوی برادران وارنر تحویل داده بود از دنیا رفت.
آگهی
آگهی
این فیلم در زمان اکرانش بسیاری از منتقدان و تماشاگران را سردرگم کرد زیرا آنها انتظار داشتند با یک فیلم جنجالی روبرو شوند اما در عوض شاهد یک فیلم درام آرام درباره زندگی زناشویی یک زوج با چاشنی تمایلات شهوانی نامتعارف بودند. مردی که تام کروز نقش او را ایفا میکند پس از اعتراف همسرش با بازی نیکول کیدمن به خیانت ذهنی (داشتن فانتزی ارتباط با مردی دیگر) در خیابانهای نیویورک پرسه میزند. او در بخشی از فیلم از یک مهمانی نخبگان نقابدار و ثروتمند نیویورک که روابط جنسی نامعمول در آن جریان دارد سر در میآورد.
این بخش از فیلم در سال ۱۹۹۹ قرار بود برای منتقدان و تماشاگران آمریکایی شوکهکننده و ساختارشکن باشد. با این حال آنها در آن زمان این صحنهها را عجیب و حتی مضحک یافتند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آیا کوبریک نسبت به زندگی جنسی نخبگان هشدار داده بود؟
اما گذر زمان مانند بسیاری از دیگر آثار استنلی کوبریک، نگاهها را به این اثر تغییر داد. فیلمی که زمانی اثری ناتمام و بیمارگونه تلقی میشد، بهتدریج به آینهای از اضطرابهای دنیای مدرن تبدیل شد. برخی این روزها در پسِ نقابهای شرکتکنندگان در مهمانی نخبگان ثروتمند نیویورک پیشبینی رسواییهای جنسی دهههای بعد، بهویژه پرونده جفری اپستین، میلیاردر آمریکایی را میبینند.
بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی در ماههای اخیر با اشاره به صحنههای «چشمان کاملا بسته» گفتهاند که این فیلم اصلا داستانی نبود بلکه هشدار درباره شبکههای مخفی سوءاستفاده جنسی در میان نخبگان جهان محسوب میشد.
گروهی از این کاربران که طرفدار نظریههای توطئهآمیز هستند بر این باورند که استنلی کوبریک حقیقتی را در دکورها، ماسکها، دیالوگها و حتی طراحی صحنه مراسم آیینی فیلم پنهان کرده بود و سپس به دلیل نزدیک شدن بیش از حد به حقیقت، به قتل رسید. طرفداران این نظریه همچنین مدعی هستند که حدود ۲۴ دقیقه از نسخه اصلی فیلم حذف شده تا شواهد از بین برود.
این روزها در اینترنت ویديوهایی منتشر میشود که مدعی هستند «سرنخهای» این فرضیه را بررسی میکنند. از جمله مواردی که در این ویدئوهای طرفداران تئوری توطئه به آن اشاره میشود میتوان به شباهت عمارت نمایش داده شده در فیلم با املاک یکی از خانوادههای ثروتمند و حتی حضور نمادین جفری اپستین و گیلن مکسول، دوست و همدست او در یکی از صحنههای مهمانی فیلم اشاره کرد.
با این حال منتقدان بر این باور هستند که این استدلالها بسیار دور از واقعیت و مبتنی بر حدس و گمان است.
یکی از مهمترین بخشهای نظریه توطئه به آخرین صحنه فیلم مربوط میشود. در یک فروشگاه اسباببازی، هلنا هارفورد، دختر شخصیتهای تام کروز و نیکول کیدمن، برای لحظهای دو مرد را به سمت راهرویی دیگر دنبال میکند. طرفداران تئوری توطئه این صحنه کوتاه را «افشای نهایی» فیلم میدانند و معتقدند والدین، فرزند خود را به یک فرقه مخفی سپردهاند. این برداشت در شبکههایی مانند ردیت و تیکتاک بارها تحلیل و بازنشر شده است.
با این حال این تفسیر تنها به جمعهای اینترنتی محدود نمیشود. راجر آواری، فیلمنامهنویس فیلم معروف «داستان عامهپسند» یا «پالپ فیکشن» اثر کوانتین تارانتینو در پادکست جو روگن به این نظریه اشاره کرد. او مدعی شد فیلمنامهای حاوی یادداشتهای شخصی کوبریک را دیده است که اطلاعات حذفشده و همچنین اختلاف شدید میان کارگردان و استودیوی وارنر را، تنها چهار روز پیش از مرگ او، شرح میداد.
واکنش همکاران کوبریک؛ «همه اینها بیمعنا است»
با این حال همکاران نزدیک استنلی کوبریک این ادعاها را رد میکنند. یان هارلان، تهیهکننده فیلم و برادرزن کوبریک، میگوید: «همه این حرفها کاملا بیمعناست.»
آنتونی فریوین، دستیار قدیمی او نیز با طنز میگوید: «استنلی احتمالا از شنیدن این نظریهها فقط میخندید.»
نایجل گالت، تدوینگر فیلم، نیز این ادعاها را تنها یکی دیگر از «افسانههای بیاساسی» میداند که در تمام دوران حرفهای استنلی کوبریک او را دنبال میکردند.
فردریک رافائل از جمله افرادی که در تهیه فیلمنامه «چشمان کاملا بسته» نقش داشت نیز یادآور میشود که این فیلم بر اساس رمان «داستان رویا» (Traumnovelle) نوشته آرتور شنیتسلر ساخته شده است. اثری که در سال ۱۹۲۶، دههها پیش از پیدایش پرونده جفری اپستین منتشر شده بود. استنلی کوبریک در سال ۱۹۷۰ حق اقتباس این رمان را در اختیار داشت و فیلم نیز تا حد زیادی به متن اصلی وفادار مانده است.
افسانه وجود «نسخه حذفشده» از فیلم
بسیاری از طرفداران نظریه توطئه معتقدند برخی از صحنههای «چشمان کاملا بسته» در نسخه اکرانشده از فیلم حذف شدهاند.
به گفته برخی از اعضای گروه فیلمبرداری ادعای نابود شدن نسخه اصلی فیلم نیز با واقعیت سازگار نیست.
فیلم «چشمان کملا بسته» رکورد طولانیترین فیلمبرداری تاریخ سینما را در کتاب رکوردهای گینس ثبت کرده است. فیلمبرداری این فیلم ۱۵ ماه طول کشید اما دلیل آن نه به دلیل وجود توطئه بلکه به دلیل وسواسهای مشهور استنلی کوبریک بود. او برخی صحنهها را بارها و بارها تکرار میکرد. برای مثال، تام کروز یک راهرو را ۹۵ بار طی کرد و بازیگر کودک فیلم دو هفته صرف تکرار یک صحنه ساده مسواک زدن کرد.
به گفته اعضای گروه فیلمبرداری، نسخه نهایی که استنلی کوبریک اندکی پیش از مرگش تایید کرده بود، تقریبا همان نسخهای است که در سینماها اکران شد. تنها چند شخصیت دیجیتالی بعدها برای پوشاندن برخی صحنههای مهمانی اضافه شدند تا این فیلم از پیچ طبقهبندی فیلم در آمریکا عبور کند.
«چشمان کاملا بسته» حاوی صحنههایی از تمایلات و آمیزش جنسی با محتوای شهوانی است.
نظریههای توطئهآمیز از کجا نشات میگیرند؟
استنلی کوبریک در روز ۷ مارس ۱۹۹۹ در خواب و بر اثر حمله قلبی درگذشت. اطرافیانش هرگونه فرضیه جنایی را رد میکنند، هرچند یان هارلان میگوید: «شاید ساختن همین فیلم او را از پا انداخت.»
به باور بسیاری، شخصیت مرموز استنلی کوبریک نیز در شکلگیری این نظریهها نقش داشت. او از مصاحبه با رسانهها گریزان بود و همواره پیرامون آثارش فضایی رازآلود ایجاد میکرد. همین ابهام، زمینه را برای برداشتهای گوناگون فراهم میکرد. برداشتهایی که با وسواسهای عصر اینترنت درباره قدرتهای پنهان، انحرافهای جنسی نخبگان و کنترل افکار عمومی درآمیخته شده است.