در هجدهمین دوره جشنواره موسیقی NOS Alive، یکی از مهمترین نوآوریها راهاندازی صحنه ادبی است که برگزارکنندگان آن را «فضایی برای کتابها، نوشتن و قدرت داستانها» توصیف میکنند؛ نمونهای از این که در جشنواره موسیقی برای دیگر هنرها هم جا هست.
در جشنوارههای تابستانی، موسیقی اغلب اصلیترین جاذبه است. اما در سالهای اخیر رویدادهای بزرگ در پرتغال تلاش کردهاند فراتر از قالبهای معمول بروند و به شکلهای دیگرِ بیان فرهنگی هم صحنه بدهند.
آگهی
آگهی
در این دوره جشنواره NOS Alive در پاسئو ماریتیمو دو الگش در لیسبون، برای دنیای ادبیات امکان ویژهای برای ارتباط با مخاطبان فراهم شده است؛ از طریق ابتکاری که، به گفته برگزارکنندگان جشنواره، (منبع به زبان پرتغالی) در قالب «فضایی ویژه برای کتابها، نوشتن و قدرت داستانها» شکل گرفته است.
این پالکو لیتریاریو، نامی که برای این فضا انتخاب شده، از مهمترین نوآوریهای هجدهمین دوره یکی از پرمخاطبترین جشنوارههای تابستانی پرتغال است؛ جشنوارهای که امسال از ۹ تا ۱۱ ژوئیه برگزار میشود و ظرفیت آن حداکثر ۵۵ هزار نفر در روز است. این سقف ظرفیت در روز جمعه و نیز شنبه، که برای آنها دیگر بلیتی موجود نیست، پر خواهد شد.
والتر هوگو مایه، نویسندهای که آثارش به زبانهای مختلف ترجمه شده است (از جمله کتابهای A Desumanização, O paraíso são os outros و O apocalipse dos trabalhadores)، از جمله نویسندگان پرتغالی دعوتشده بود که در نخستین روز جشنواره NOS Alive یکی از گفتوگوهای ادبی را روی صحنه برگزار کرد؛ برنامهای که عصر پنجشنبه به میزبانی نویسنده و مجری پرتغالی، آنا مارکل، انجام شد.
این نویسنده در گفتوگو با یورونیوز تاکید کرد که «تمام ابتکارهایی که کتاب را به مردم نزدیک کند و کتاب را به جایی ببرد که مردم در آن هستند، مهم است». او افزود که به همین دلیل ضروری است «در مورد اینکه هر چیز باید دقیقا در چه مکانی قرار بگیرد، پیشداوری نکنیم تا در نهایت همه جا بتواند جای کتاب باشد».
به باور این نویسنده، ادبیات نقشی اساسی دارد. او گفت: «برای من کتاب عمیقا انسانساز است؛ کتاب نشانهای از بلوغ بشریت است. بنابراین هر جا کتاب داشته باشیم، امید داریم؛ هر جا کتاب باشد، داریم چیزی را بنا میکنیم که به هیچوجه نباید رهایش کنیم.»
والتر هوگو مایه در گفتوگوی روی صحنه با آنا مارکل همچنین درباره خطرهایی که فناوریهای نوین و بهویژه هوش مصنوعی نه فقط برای خلق آثار فرهنگی بلکه برای انسانیت به طور کلی به همراه میآورند، هشدار داد.
او درباره این موضوع هشدار داد و گفت: «فناوریهای جدید در ابتدا خیرهکنندهاند؛ طبیعی است که جذاب باشند، چون راهحلهایی را تقویت میکنند که همیشه در پیشان بودهایم. مشکل فناوریهای نو از جایی آغاز میشود که شاید به جای حل کردن مسئلههای ما بخواهند جایگزین خودِ انسان شوند.»
او در توضیح تاثیر این فناوریها بر هنر، درباره «این فناوریهای تازه که ظاهرا نوشتن متن یا ساختن موسیقی را آسانتر میکنند» گفت لازم است هر کس بداند که «این کشش به سوی آسانسازی و سهولت، ما را رو در روی چیزی که واقعا انسانی است قرار نمیدهد».
این نویسنده پرتغالی افزود: «یک شعر عاشقانه زیبا که یک ماشین برایم ساخته، چه اهمیتی میتواند برای من داشته باشد؟ در نهایت، آیا یک شعر عاشقانه زیبا همیشه نوعی رابطه میان کسی که مینویسد و کسی که میخواند نیست؟»
از دیگر چهرههایی که قرار است در این دوره NOS Alive روی پالکو لیتریاریو حاضر شوند میتوان به اینها اشاره کرد: Pedro Chagas Freitas که او نیز در برنامه روز پنجشنبه و در گفتوگو با آنا مارکل حضور داشت؛ Afonso Cruz، Luísa Sobral و Pedro Boucherie Mendes در بعدازظهر جمعه؛ و Francisco Guimarães، Ana Bárbara Pedrosa، David Azevedo Lopes و Hugo van der Ding در روز شنبه، که آخرین روز جشنواره است.
از سوی دیگر، این ابتکار علاوه بر دامنزدن به بحث درباره دنیای ادبیات، این امکان را در اختیار مخاطبان میگذارد که کتابهای نویسندگانی را که در برنامه حضور دارند در همان محل خریداری کنند و از آنها امضا بگیرند. این پیشنهاد با استقبال زیادی روبهرو شده است.
برای کسانی هم که داشتن «وزن اضافه» در کیف و کوله میتواند دردسرساز باشد، همکاری جشنواره با FNAC و شرکت CTT - پست پرتغال این امکان را فراهم کرده است که کتابهای خریداریشده پس از جشنواره بهطور رایگان به نشانی منزل فرستاده شود.
بازدیدکنندگان نیز از ایجاد این فضای ادبی استقبال کردند و نشان دادند که در یک جشنواره موسیقی هم میتوان برای دیگر قالبهای هنری جا باز کرد. بهویژه آنکه در سالهای اخیر برگزارکنندگان این رویداد بر تنوعبخشی به برنامه فرهنگی خود تاکید داشتهاند؛ از جمله با راهاندازی صحنهای که در آن فادو، موسیقی سنتی پرتغال، جاذبه اصلی است و صحنه دیگری که در آن کمدی میکوشد با خنده همه تماشاگران را جذب کند.
دولسه پینتو، یکی از هزاران نفری که در روز نخست جشنواره حضور یافتند، در گفتوگو با یورونیوز گفت: «وقتی پنجشنبه وارد محوطه جشنواره شدم، اصلا انتظار نداشتم یک گوشه ادبی پیدا کنم، چه برسد به اینکه والتر هوگو مایه را ببینم که دارد کتابها را امضا میکند.» او تاکید کرد که دیدن «والتر هوگو مایه در حال امضای کتابها» برایش کاملا غیرمنتظره بوده است.
به نظر او این «لحظهای خارج از چارچوب معمول» بود که به لطف یک «ابتکار جالب و جذاب» شکل گرفت؛ ابتکاری که به گفته او «کاملا منطقی است»، چرا که ادبیات نیز نوعی «بیان فرهنگی» است و «یک کتاب خوب هیچوقت اضافه نیست».
پدرو فرناندش، یکی دیگر از شرکتکنندگان جشنواره، نیز گفت که برای استفاده از فرصت دیدن برنامه گفتوگویی که والتر هوگو مایه چهره اصلی آن بود، «زودتر» خود را به محوطه رسانده است. او اضافه کرد قرار گرفتن چنین برنامهای در یک جشنواره تابستانی «کاملا منطقی» است، چون ادبیات، همانند موسیقی، «هم فرهنگ است و هم هنر».
به گفته این تماشاگر، تصمیمش برای زودتر آمدن به محوطه بسیار ثمربخش بوده است. او گفت: «اینطور توانستم والتر هوگو مایه را از نزدیک ببینم؛ این اولین بار است که او را میبینم و نویسندهای است که تازه با علاقه زیاد شروع کردهام آثارش را دنبال کنم. علاوه بر این، گفتوگو بسیار جالب بود، چون تازهترین کتاب او، O Século dos Imbecis، به موضوعی میپردازد که بسیار برایم جذاب است.»
در بخش موسیقی، روز پنجشنبه ۹ ژوئیه با کنسرتهای Nick Cave & The Bad Seeds و Twenty One Pilots، دو گروه اصلی برنامه روز نخست هجدهمین دوره NOS Alive، همراه بود.
با این حال، Foo Fighters، Skunk Anansie، Teddy Swims، Lorde، Florence + The Machine و Buraka Som Sistema از جمله هنرمندانی هستند که دهها هزار شرکتکننده جشنواره در روزهای جمعه و شنبه برای دیدن دو روز دیگر برنامه مشتاقانه انتظارشان را میکشند.