بزرگترین رویداد فرهنگی جمهوری چک، جشنواره بینالمللی فیلم کارلووی واری، در شهر آبگرم مشهور میزبان شصتین دوره خود است؛ ییری اسکاتسل تاریخ جشنواره را مرور میکند تا محبوبیت آن نزد سینمادوستان جوان را توضیح دهد.
بزرگترین رویداد فرهنگی جمهوری چک، یعنی جشنواره بینالمللی فیلم، بهتازگی در شهر آبگرم کارلووی واری آغاز شده است.
آگهی
آگهی
بازیگران داستین هافمن، مگی جیلنهال، جسی آیزنبرگ، ژولیت بینوش، جفری رایت، هاروی کایتل، کایرا سداوک، کوین بیکن، فیلمبردار رابرت ریچاردسون و بسیاری دیگر در این جشن سالانه حضور خواهند داشت تا با هواداران و دوستداران سینما دیدار کنند یا برای خدمات برجستهشان به سینمای جهان جایزه گوی بلورین را دریافت کنند.
امسال جشنواره ۱۲ فیلم را در بخش مسابقه اصلی، ۱۲ فیلم را در بخش پروگسیما، ۱۲ فیلم را در نمایشهای ویژه و دهها فیلم بلند داستانی و مستند دیگر روی پرده میبرد. در مجموع تا ۲۰۰ فیلم برای تماشا در برنامه است.
زمان، سنت و «کیکهای آرت نوو»
جشنواره بینالمللی فیلم کارلووی واری پس از ونیز دومین جشنواره قدیمی فیلم در جهان است. این جشنواره در سال ۱۹۴۶ بنیانگذاری شد و امسال هشتادمین سالگرد خود را جشن میگیرد، هرچند این تنها شصتمین دوره آن است.
دلیل این موضوع این است که در گذشته تنها جشنواره فیلم رده «الف» ویژه بلوک شرق بود و از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۹۳ ناچار بود هر سال بهطور متناوب با جشنواره مسکو برگزار شود.
این جشنواره از کمونیسم سخت دهه ۱۹۵۰، سپس اشغال سال ۱۹۶۸ و «نرمالسازی» دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ جان سالم بهدر برد.
با این حال، پس از «انقلاب مخملی» در دهه ۱۹۹۰، تقریبا از بین رفت. رقیبی به نام جشنواره «گولم طلایی» در پراگ شکل گرفت، اما آن جشنواره تنها پس از دو سال کاملا تعطیل شد.
بازیگر محبوب ژیری بارتوشکا مسئولیت سازماندهی جشنواره را بر عهده گرفت و او در سال ۱۹۹۴ همراه با کارشناس سینما اوا زاورالووا دوباره آن را احیا کردند. تحت مدیریت آنها، جشنواره فیلم کارلووی واری به مهمترین جشنواره در «بلوک شرق» سابق تبدیل شد. آنها باعث شدند جشنواره از زیر سایه مسکو خارج شود و چشمانداز اصلی بارتوشکا این بود که جشنواره باید در کارلووی واری بماند.
ژیری بارتوشکا در مستند میلان کوخینکا و یوراسک با عنوان «Musíme to zarámovat!» (باید آن را قاب بگیریم) گفت: «شهر بزرگ جشنواره را پخش و کمرنگ میکند، در حالی که کارلووی واری، شهری که کوربوزیه آن را «گردهمایی کیکهای آرت نوو» توصیف کرده و توصیف بسیار زیبایی است، تو را در خود محصور میکند. در پراگ یک روزنامهنگار ممکن است بگوید: «ساعت سه است؛ میروم به بچهها غذا بدهم و سری هم به خشکشویی بزنم.» اما در کارلووی واری چنین چیزی وجود ندارد؛ آنجا باید حضور داشته باشی و باید درباره فیلم حرف بزنی...»
آغاز کار بسیار دشوار بود، چون وزیر فرهنگ وقت تصمیم گرفت بهطور کامل از جشنواره فیلم کارلووی واری حمایت نکند. ژیری بارتوشکا مجبور شد سفته بزرگی امضا کند تا جشنواره اصلا برگزار شود. او با حسن نیت آن را پرداخت کرد و جشنواره توانست ادامه یابد و رونق بگیرد.
کریشتوف موخا، مدیر اجرایی جشنواره بینالمللی فیلم کارلووی واری، به یورونیوز گفت: «نکته حیاتی این بود که رئیس پیشین جشنواره، ژیری بارتوشکا، بازیگر بسیار مشهور چک با روابط فوقالعاده نزدیک با واتسلاو هاول و دوست صمیمی نخستوزیر پیشین واتسلاو کلائوس بود و میتوانست با شرکتهای خصوصی، با حامیان مالی صحبت کند. شهرت او این سرمایهگذاران و اسپانسرها را به جشنواره آورد.»
رئیس جشنواره، ژیری بارتوشکا، پیش از برگزاری پنجاه و نهمین دوره جشنواره در سال ۲۰۲۴ درگذشت. هیچکس جای او را در این سمت نگرفته و جشنواره اکنون توسط یک تریومویرات اداره میشود: مدیر اجرایی کریشتوف موخا، مدیر هنری کارل اوخ و مدیر تولید پتر لینتایمر. آنها جشنواره را با بودجهای حدود ۱۰ میلیون یورو (۲۵۰ میلیون کرون چک) اداره میکنند که عمده آن از سوی اسپانسرها تامین میشود. حدود ۲۰ درصد از دولت، ۱۰ درصد از شهر و منطقه کارلووی واری و ۷۰ درصد از بخش خصوصی میآید؛ در بسیاری از جشنوارههای مشابه، نسبتها دقیقا برعکس است.
قدرت در دست مردم
هر سال، در جشنواره بیش از ۱۸۰ فیلم بلند و چند ده فیلم کوتاه از سراسر جهان نمایش داده میشود. دوره سال گذشته میزبان نزدیک به ۱۰ هزار بازدیدکننده دارای اعتبار، ۴۱۱ فیلمساز، ۱۰۵۵ متخصص دارای اعتبار و ۵۵۷ خبرنگار چک و خارجی بود.
در طول جشنواره، ۴۶۵ نوبت نمایش فیلم برگزار شد و بیش از ۱۲۸ هزار بلیت فروخته شد. در مجموع ۱۷۵ فیلم به نمایش درآمد که شامل ۱۰۸ فیلم بلند داستانی، ۲۳ مستند بلند و ۴۴ فیلم کوتاه بود. ۱۵۶ سانس با حضور هیئتهای سازندگان فیلمها بهصورت حضوری معرفی شد.
کریشتوف موخا میگوید: «ویژگی جشنواره کارلووی واری این است که هرکس میتواند بیاید و فقط یک بلیت بخرد. قیمت هر بلیت کمتر از ۳ یورو است و همین جشنواره را خاص میکند. لازم نیست حرفهای باشید، لازم نیست فیلمساز باشید، لازم نیست در این کسبوکار، در این صنعت باشید؛ با این حال میتوانید به کارلووی واری بیایید و فیلمها را ببینید.»
به همین دلیل جشنواره، بهویژه در میان جوانان، بسیار محبوب است. هر سال هزاران نفر شرکت میکنند، حتی اگر مجبور باشند در چادرهای کمپهای آمادهشده بخوابند. به آنها «بکپکر» میگویند و سالنهای سینما پر از آنهاست.
جشنواره بینالمللی فیلم کارلووی واری تا ۱۱ ژوئیه ادامه دارد.