باستانشناسان میگویند قطعهاستخوانی که در جنوب اسپانیا کشف شده، ممکن است به یکی از فیلهای جنگی هانیبال تعلق داشته باشد؛ فرمانده نامدار کارتاژ که در جریان جنگ دوم پونیک علیه روم، با عبور تاریخی از کوههای آلپ امپراتوری باستانی روم را تا آستانه فروپاشی پیش برد.
بر اساس پژوهشی تازه این استخوان ۲۲۰۰ ساله که در نزدیکی شهر کوردوبا در جنوب اسپانیا از دل خاک بیرون آمده، میتواند به یکی از فیلهایی تعلق داشته باشد که هانیبال در جنگ دوم پونیک به کار گرفت. جزئیات این یافته در شماره فوریه نشریه علمی «علوم باستانشناسی» منتشر شده است.
آگهی
آگهی
عبور از آلپ به کمک فیلها
بر پایه روایتهای تاریخی، ۳۷ فیل عظیمالجثه همراه با هانیبال و سپاهش سراسر شبهجزیره ایبری را پیمودند، از رشتهکوه پیرنه گذشتند، به جنوب گالیا رسیدند، سپس از آلپ عبور کردند و سرانجام برای حمله به روم وارد ایتالیا شدند.
با این حال تاکنون هیچ مدرک باستانشناسی از این لشکرکشی در دست نبود و آنچه مطرح میشد، تنها شواهدی غیرمستقیم بود؛ از جمله جابهجا شدن لایههای خاک و ردپاهای پراکندهای که گفته میشود این حیوانات عظیمالجثه هنگام عبور از یکی از گذرگاههای آلپ در مرز کنونی فرانسه و ایتالیا، برجای گذاشتهاند.
رافائل مارتینس سانچس، باستانشناس دانشگاه کوردوبا و نویسنده اصلی این پژوهش به مجله «لایو ساینس» گفت: «این استخوان میتواند کشف مهمی باشد. تا پیش از این، هیچ مدرک مستقیم باستانشناسی درباره حضور این حیوانات در این لشکرکشی در دست نداشتیم.»
این قطعه استخوان که در سال ۲۰۱۹ کشف شد، در ابتدا باستانشناسان را با ابهام روبهرو کرد، چرا که با بقایای هیچیک از جانوران بومی منطقه مطابقت نداشت. چند سال بعد، بررسیهای دقیقتر نشان داد این قطعه در واقع استخوان بخشی از مفصل پای راست جلویی یک فیل است.
سکونتگاههای کهن در جنوب اسپانیا
استخوان این حیوان در جریان حفاریهای باستانشناسی در روستایی در جنوب اسپانیا و در لایهای از خاک کشف شد که با روش تاریخگذاری رادیوکربن، قدمت آن حدود ۲۲۵۰ سال برآورد شده است؛ یعنی پیش از آنکه رومیان در حدود سال ۱۵۰ پیش از میلاد کنترل این منطقه را به دست بگیرند. رومیان به چنین سکونتگاههای مستحکمی «اوپیدا» میگفتند؛ مراکزی که پیشتر توسط اقوام سلت مورد استفاده قرار میگرفت و اغلب بر فراز تپهها ساخته میشد. اما این سکونتگاه برخلاف الگوی رایج، در پیچ یک رودخانه قرار داشت.
کارتاژ، دولتشهر باستانی در ساحل تونس امروزی قرار داشت. این شهر در آغاز مستعمرهای فینیقی بود و بعدها به یکی از قدرتهای بزرگ مدیترانه بدل شد؛ شهری که بیش از هر چیز با ناوگان دریایی نیرومندش شناخته میشد.
ارتش کارتاژ نیز از توان قابل توجهی برخوردار بود و در دو جنگ نخست پونیک با جمهوری روم، برای حفظ و گسترش نفوذ خود در مناطق راهبردی غرب مدیترانه، از فیلهای جنگی بهره میگرفت.
مارتینس سانچس میگوید در حال حاضر نمیتوان با قطعیت گفت این استخوان به فیل آسیایی تعلق دارد یا نه؛ همان نوع فیلی که پیروس، پادشاه یونانی اپیروس، حدود سال ۲۸۰ پیش از میلاد در نبرد با رومیان از آن استفاده کرد. این نبرد حدود ده سال پیش از آغاز نخستین جنگ پونیک و در جریان حضور نظامی او در جنوب ایتالیا رخ داد.
پیروس اهل اپیروس، پادشاهی باستانی یونانی در شمالغرب یونان و جنوب آلبانی امروزی بود. اصطلاح «پیروزی پیروسی» نیز از نام او گرفته شده است؛ پیروزی که هزینه آن چنان سنگین است که دستاوردش را تقریبا کم اثر میکند. او پس از یکی از نبردهایش گفته بود: «یک پیروزی دیگر از این دست ما را به نابودی خواهند کشاند.»
برخی از کارشناسان نیز میگویند احتمال دارد این استخوان متعلق به گونهای از فیلهای آفریقایی باشد که اکنون منقرض شده است؛ گونهای که کارتاژها برای جنگ به کار میگرفتند و به همین منظور آنها را به اسپانیا آورده بودند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
با وجود این تردیدها، آنچه مسلم به نظر میرسد این است که این استخوان یادگاری نادر از جنگهای پونیک و گواهی زنده بر حضور فیلهای جنگی عظیمی است که روزگاری در پهنه شبهجزیره ایبری گام برمیداشتند.